Кіріспе

Қаржы математикасындағы түсінік

Қаржы математикасында, put-call паритеті еуропалық колл опциясы мен еуропалық пут опциясының бағасы арасындағы қатынасты анықтайды, екеуі де бірдей еңсеру бағасымен және мерзімімен. Яғни, ұзақ колл опциясы мен қысқа пут опциясынан құралған портфель осы еңсеру бағасымен және мерзімімен жасалған бір форвардтық келісімшартқа тең (және демек, бірдей құнға ие). Бұл себебі, егер мерзімі біткендегі баға еңсеру бағасынан жоғары болса, колл опциясы орындалады, ал егер төмен болса, пут опциясы орындалады. Осылайша, екі жағдайда да активтің бір бірлігі форвардтық келісімшарттағыдай, дәл еңсеру бағасына сатып алынады. Бұл қатынастың дұрыстығы үшін белгілі бір шарттар орындалуы керек; олар төменде көрсетіледі және қатынас осы төменде шығарылады. Іс жүзінде, транзакциялық және қаржыландыру шығындары (қарызға алу) осы қатынастың нақты сақталмауына әкелуі мүмкін, бірақ ликвидті нарықтарда бұл қатынас өте жақын болады.

Қорытындылар

Put–call паритеті – форвардтық келісімшарттың статикалық көшірмесі болып табылады, демек, минималды болжамдарды ғана қажет етеді. Егер саудаланатын форвардтық келісімшарттар болмаса, форвардтық келісімшартты негізгі активті сатып алу және оны белгілі бір мерзімге қарызға алу арқылы қаржыландыру (мысалы, облигацияларды қарызға алу) немесе керісінше, негізгі активті қарызға алып сату (қысқа позиция ашу) және алынған қаражатты мерзімдік қарызға беру арқылы алмастыруға болады (әрине, өзінің көшірмесін жасауға болады), екі жағдайда да өзін-өзі қаржыландыратын портфель құрылады. Бұл болжамдар бастапқы күн мен мерзімі біткенге дейін ешқандай операцияны талап етпейді, сондықтан Black–Scholes моделінен гөрі әлдеқайда әлсіз, себебі ол негізгі активтің динамикалық көшірмесін және үздіксіз операцияларын қажет етеді. Көшірме жасау деривативтік операциялар жасау мүмкіндігін білдіреді, бұл үшін тиімділік (және оны қамтамасыз етуге капиталдық шығындар) қажет, ал сатып алу және сату операциялары транзакциялық шығындарды, әсіресе сұраныс-ұсыныс аралығын қамтиды. Осылайша, бұл қатынас тек идеалды, үйкеліссіз және шексіз өтімділікке ие нарықта ғана дәл болады. Дегенмен, нақты нарықтар жеткілікті өтімді болуы мүмкін, бұл қатынастың дәлдігіне жақын болуына мүмкіндік береді, әсіресе маңызды валюталардың немесе негізгі қор индекстерінің валюталық нарықтарында, нарықтағы тұрақсыздық болмаған жағдайда.

Тарих

Put call parity формалары орта ғасырларда пайда болды және 20-ғасырдың басында бірқатар авторлар оны ресми түрде сипаттады. Майкл Нолл "Қазіргі заманғы қаржылық инновацияның ежелгі тамырлары: Реттеуші арбитраждың ерте тарихы" атты еңбегінде ортағасырлық Англияда қазіргі заманғы ипотеканың ерекше белгісі – төлем құқығын дамытуда put call parity-нің маңызды рөлін сипаттайды. 19-ғасырда қаржыгер Рассел Сейдж синтетикалық несиелер жасау үшін put call parity-ні пайдаланды, оның пайыздық мөлшерлемесі сол кездегі өсімқорлық заңдарынан асып түсті. Нью-Йорктегі опциондық арбитраж трейдері Нельсон 1904 жылы "Опциялар мен арбитраждың А. Б. С." атты кітап жариялады, онда put call parity егжей-тегжейлі сипатталған. Оның кітабын 2000 жылдардың басында Эспен Гардер Хоуг қайта ашты және Нельсонның кітабынан көптеген сілтемелер Хоугтың "Модельдердегі туынды модельдер" кітабында келтірілген. Генри Дойч 1910 жылы "Алтын, монеталар, вексельдер, акциялар, үлестер және опциялардағы арбитраж, 2-басылым" атты кітабында put call parity-ні сипаттады. Лондон: Энгем Уилсон, бірақ Нельсонға (1904) қарағанда аз мәлімет берді. Математика профессоры Винценц Бронзин де 1908 жылы put call parity-ні шығарды және оны әртүрлі таралымдар сериясы бойынша математикалық опция модельдерінің сериясын жасау үшін арбитраждық аргументінің бір бөлігі ретінде қолданды. Профессор Бронзиннің еңбегін профессор Вольфганг Хафнер мен профессор Хайнц Циммерман жақында ғана қайта ашты. Бронзиннің түпнұсқалық жұмысы неміс тілінде жазылған кітап, қазір ол Хафнер мен Циммерманның редакциялаған еңбегінде ағылшын тіліне аударылып, жарияланды ("Винценц Бронзиннің опциялық бағалау модельдері", Springer Verlag). Оның қазіргі заманғы академиялық әдебиеттегі алғашқы сипаттамасын Ханс Р. Столл "Қаржы журналында" жариялады.