Кіріспе

Американдық журналист, қайырымды

Эллен Браунинг Скриппс (18 қазан 1836 – 3 тамыз 1932) – американдық журналист және қайырымды, Оңтүстік Калифорниядағы бірнеше маңызды институттардың негізін қалауға қаржылай көмек көрсеткен адам. Ол және оның жартылай ағасы Э. В. Скриппс Американың ең ірі газеттер желісі және Scripps National Spelling Bee демеушісі – Э. В. Скриппс компаниясын құрды, бұл Орта Батыстың өнеркәсіптік қалаларын Батыстағы қарқынды дамып келе жатқан қалалармен байланыстырды. 1920 жылдарға қарай Эллен Браунинг Скриппстің байлығы шамамен 30 миллион долларды (немесе 2020 жылғы доллармен 388 миллион доллар) құрады, оның көп бөлігін ол қайырымдылыққа жұмсады. 1924 жылы ол Сан-Диего, Калифорнияның Ла-Холла ауданында Скриппс зерттеу институтын (TSRI) құрды. Ол Калифорния штатының Клермонт қаласында Скриппс колледжін құрғаннан кейін Time журналының мұқабасында пайда болды. Ол сонымен қатар демократиялық принциптерді және әйелдердің білімін жетілдіруге міндеттенген әлемдік ұйымдарға миллиондаған доллар сыйлады.

Отбасылық тарихы

Эллен Браунинг Скриппс 1836 жылдың 18 қазанында Лондонның Сент-Джордж ауданындағы Оңтүстік Молтон көшесінде дүниеге келді. Оның әкесі, Джеймс Могг Скриппс (1803–1873), Лондон баспашысы Уильям Армигер Скриппс (1772–1851) пен Мэри Диксидің (1771–1838) алты баласының ең кішісі болды. Ол Лондонның жетекші кітап байлаушысы Чарльз Льюиске шәкірт болып, осы кәсіпті үйренді. Джеймс 1829 жылы туысы Элизабет Сэбиге үйленді және екі балалары болды, олардың тек біреуі – Елизавета Мэри (1831–1914) ересек жасқа жетті. Элизабет Сэби Скриппс соңғы бала туғаннан кейін бір күн өткен соң қайтыс болды. Екі жылдан кейін Джеймс Могг Эллен Мэри Саундерске үйленді. Олардың алты баласы болды, олардың бесеуі ересек жасқа дейін өмір сүрді: Джеймс Э. Скриппс (1835–1906), Эллен Браунинг (1836–1932), Уильям Армингер (1838–1914), Джордж Генри (1839–1900) және Джон Могг (1840–1863). Эллен Мэри Скриппс 1841 жылы сүт безінен туған ісіктен қайтыс болды. Кітап байлау шеберханасының жұмысы тоқтап, екінші әйелі қайтыс болғаннан кейін, Джеймс Могг 1844 жылдың сәуір айында алты баласымен АҚШ-қа көшіп кетті. Олар Иллинойс штатындағы Рашвилл қаласына бағыт алды, онда Скриппс отбасының басқа да мүшелері жер иеленген. Джеймс Могг 1844 жылдың қараша айында үшінші әйелі Джулия Осборнға үйленді. Олардың бес баласы болды: Джулия Энн (1847–1898), Томас Осборн (1848–1853), Фредерик Тюдор (1850–1936), Элиза Вирджиния (1852–1921) және Эдвард Уиллис (1854–1926), белгілі газет магнаты және «E. W. Scripps Company» компаниясының негізін қалаушы.

Ерте өмір

Лондон қаласында туып, Иллинойс даласында өскен Эллен Браунинг Скриппс бала кезінен-ақ көп оқып, білім алуға құштар еді. 1855 жылы, колледжге түсуге бір жыл қалғанда, ол мұғалімдік куәлік алып, Иллинойс штатының Скайлер округінде мұғалім болып жұмыс істеді. Ол он бауырының ішіндегі жалғыз жоғары оқу орнына түскен адам болды, ол Гейлсбургтегі Нокс колледжінде ғылым мен математиканы оқыды, бұл әйелдерді қабылдайтын, бірақ әлі диплом бермейтін сирек оқу орындарының бірі еді. 1859 жылы ол әйелдердің колледжінен сертификат алып, математика пәнінен үздік бітірді. Содан кейін ол Иллинойс штатының Рашвилл қаласына бір бөлмелі мектепте сабақ беру үшін қайтып келді.

Газет журналисі

Америка Азамат соғысы аяқталғаннан кейін Скриппс мектеп мұғалімі қызметін тастап, сол кезде Батыста дамып келе жатқан өнеркәсіптік орталық Детройтке бет бұрды. Ол ағасы Джеймс Скриппспен бірге "Детройт кешкі жаңалықтарын" шығаруға қатысты, бұл газет қысқа, арзан және саяси тәуелсіз болды, қала жұмысшыларына арналған еді. Ол отбасылық газетте жазушы және түзеуші болып жұмыс істеді. Осылайша Скриппс отбасының байлығынің бастауы болды. Ол "Мисс Элленнің әртүрлі жазбалары" деген атпен күнделікті баған жазды, онда жергілікті және жалпыұлттық жаңалықтар қысқаша, айқын тілмен баяндалған. Джеральд Балдастидің сөзінше, "Оның "Әртүрлі жазбалары" және басқа тақырыптардағы бағандары Эдвард Скриппстің 1902 жылы құрған Newspaper Enterprise Association жаңалықтар агенттігіне түрткі болды". 1870-ші және 1880-ші жылдары Скриппс газеттерінің қатары "Кливленд Пресс", "Цинциннати Пост" және "Сент-Луис Хроникалы" газеттерін қоса кеңейді.

Саяхат

1881 жылы Эллен мен Э. В. соңғысы жұмыстан демалып, денсаулығын жақсарту үшін Еуропаға саяхат жасады, ал Эллен саяхатының естеліктері мен жазбаларын күнделікке түсірді. Олар Франция арқылы пойызбен Жерорта теңізіне, содан кейін кемемен Алжирге жетті, одан кейін Италия, Австрия және Германияға солтүстікке қарай сапарлады. Эллен "Детройт ивнинг ньюс" газетіне саяхаты туралы апта сайын хаттар жазып, адамдар мен орындар туралы әсерлерін бөлісті. Эллен газетке қайтып келгенде, оның көшірме бөліміндегі қызметіне енді мұқтаждык болмайтынын білді. Ол Американың оңтүстігі, Жаңа Англия, Куба және Мексикаға қарай он жылдық саяхаттар жасады. 1888–1889 жылдары ол Еуропаға екінші рет барды, бұл сапарға Париждегі L'Exposition Universelle көрмесіне қатысуы және Испанияда үш ай өткізуі кірді. Он жыл өткен соң, ол Франция, Бельгия және Англияны аралады.

Калифорния

1887 жылы Элленнің әпкесі Джулия Энн қиын ревматоидты артриттен ем іздеп Калифорния штатының Аламеда қаласына көшіп келді. Ол Ремедиал институты мен Философия мектебінде, сондай-ақ Жаңа Өмір Тәртібі деп аталатын, Аламедадағы он тоғызыншы ғасырдың соңында құрылған көптеген утопиялық қоғамдардың бірінде баспана тапты. 1890 жылдың қысында Эллен апасының денсаулығына алаңдап, Калифорнияға алғашқы сапарын жасады. Біраз уақыттан кейін Эллен мен Э. У. Сан-Диегода жер сатып алып, ағасы Фредпен бірге Мирамар ранчосын құрды. Мирамар ранчосы қазіргі Скриппс ранчосын, қала маңындағы ауданды және Мирамар теңіз әскерінің әуе станциясын қамтыды. 1973 жылы ранчо үйі бұзылды. Эллен 1897 жылға дейін Мирамарда тұрып, содан кейін Ла-Холлада салған теңіз жағасындағы коттеджге көшіп барды. Ол оны туған жерінің көшесінің атымен Оңтүстік Молтон вилласы деп атады (кейде Оңтүстік Маултон вилласы деп те жазылады). Эллен Оңтүстік Молтон вилласында көптеген шаралар өткізіп, үйіне келушілерге рұқсат берді және қонақтар кітабын сақтап, олардың аймақ туралы ойларын жазып қалдырды. 1909 жылы ол және әпкесі Вирджиния Джозеф Х. Джонсонға, Лос-Анджелес епархиясының епископалдық шіркеуінің епископына, қыздарға арналған дайындық мектебі ретінде Епископ мектебін құруға көмектесті. Эллен бірте-бірте жақын туыстарынан алшақтап, көптеген әйелдермен танысты. Ла-Холлада жаз бойы және жыл бойы тұратын адамдардың саны артып, олардың көпшілігі үйленбеген әйелдер немесе жесірлер еді. Ол алғашқы күндері "Бұл әйелдер қаласы" деп атады. Ол Ла-Холла әйелдер клубының белсенді мүшесі болды және әдебиет және саясат туралы клубтың көптеген талқылауларына қатысты. Клуб арқылы ол түрлі прогрессивті қозғалыстарға қатысып, клуб мүшелеріне көптеген баяндамалар жасады, соның ішінде 1912 жылы Сан-Диегодағы сөз бостандығы үшін күреске жауап ретінде жасаған баяндамасы да бар еді. Ла-Холладағы Проспект көшесінде орналасқан Оңтүстік Молтон вилласы Вирджиния Скриппске тиесілі Вистерия коттеджінің жанында орналасқан. Вистерия коттеджін 1910 жылы модернистік қозғалыстың пионері Ирвинг Дж. Гилл жаңартып, қайта құрды. Қазір ол Ла-Холла тарихи қоғамының галереясы және көрме алаңы болып табылады. 1915 жылдың 7 тамызында өрт қойған адам Оңтүстік Молтон вилласына өрт сөндіріп, ғимаратты және оның құнды құжаттарының көп бөлігін жойды. Скриппс достары мен көршілерінен көп қолдау алды. Ол Ирвинг Дж. Гиллге Оңтүстік Молтон вилласын қайта жобалауды және Епископ мектебінің, Ла-Холла әйелдер клубының және Ла-Холла демалыс орталығының заманауи сәулеттік стилінде жаңа, отқа төзімді бетонды құрылыстар салуды тапсырды. Бұл Гиллдің "шедеврлерінің" бірі деп есептеледі. 1941 жылы Элленнің қамқоршылары оның үйін The Art Center-ге, кейін Ла-Холладағы Қазіргі заманғы өнер мұражайына сыйға тартты. Ғимарат танымастай өзгертілді. 1996 жылы Роберт Вентури мен Денис Скотт Браунның жөндеу жұмыстары бастапқы қасбетті ашып көрсетті.

Байлық

Элен Браунинг Скриппс батыстағы Э. В. Скриппстің өсіп келе жатқан газеттер желісіне инвестиция салғаннан кейін байлыққа ие болды. 1894 жылы Э. В. Скриппстің ең жоғары сатыдағы қолбасшыларының біріне дейін жеткен Милтон А. Макреймен серіктестік құрды. Джордж Х. Скриппс 1895 жылы осы серіктестікке қосылды. Топ The Cincinnati Post, The Cleveland Press, The St. Louis Chronicle, The Toledo News Bee және Kansas City Star газеттерін басқарды. Олар сондай-ақ Мемфис, Оклахома-Сити, Эвансвилл, Терре-Хауте, Колумбус, Денвер, Даллас және Хьюстон қалаларында газеттерді сатып алды. 1890 жылдардың соңында Э. В. Калифорнияда газеттерді сатып ала бастады, олардың ішінде The Los Angeles Record, The San Diego Sun және The San Francisco News газеттері болды. Тынық мұхитының солтүстік-батысында жұмысшы табының газеттерінің табыстылығы артып, док жұмысшыларына, шахтерлерге, ағаш өңдеушілерге және консерві зауыдының жұмысшыларына бағытталған The Seattle Star, The Spokane Press, The Tacoma Times және The Portland News газеттері пайда болды. 1905 жылға қарай Э. В. «Менің батыс газеттерімнен» түсетін пайда шығыстағы газеттерінен әлдеқайда көп екенін есептеді. Джордж Х. Скриппс 1900 жылы қайтыс болды, өсиеті «екілікке толы мұра» деп сипатталды. Ол Evening News акцияларын Джеймс Э. Скриппс өзінің жауы деп санайтын Э. В.-ге берді. Ал Элен Джорджтың Scripps Publishing Co. компаниясының акцияларын алды. Бұл Э. В. мен Эленнің 11 жылдық сот процесін жеңіп шығуына әкелді.

Қайырымдылық

Элен Браунинг Скриппс ғылым мен білімге қызығушылық танытып, байлығының басым бөлігін Скриппс мұхитты зерттеу институтына, Ла-Холладағы Бишоп мектебіне және Калифорния штатының Клермонт қаласындағы Скриппс колледжіне сыйлады. Ол сондай-ақ Ла-Холла әйелдер клубының, Ла-Холла демалыс орталығының, Ла-Холла ойын алаңы мен клуб үйінің (кейіннен Элен Браунинг Скриппс паркі деп аталды) және Ла-Холла балалар шолуының құрылысын қаржылады. Скриппстің қайырымдылық жобалары көпшіліктің назарын аударғанмен, ол өзінің сыйлықтарын жариялаудан және өзіне назар аударудан қашып, "жариялылық Мисс Скриппске ұнамайды" деген қағиданы ұстанды.

Өлім

Эллен Браунинг Скриппс 1932 жылғы 3 тамызда 95 жасында Ла-Холладағы үйінде дүниеден өтті. Содан кейін көп ұзамай, жетекші газеттік журнал "Редактор және баспагер" оның американ журналистикасына қосқан үлесін жоғары бағалады: "Америка баспасөзінің дамуына көптеген әйелдер тікелей және жанама түрде үлес қосты, бірақ Елен Браунинг Скриппс сияқты ықпалды және қайырымды ешкім болған жоқ".