Кіріспе

Museu Picasso (, "Пикассо мұражайы") – Испанияның Каталония автономдық облысындағы Барселона қаласындағы өнер мұражайы. Онда ХХ ғасыр испан суретшісі Пабло Пикассоның 4251 туындысын қамтитын, кең ауқымды өнер коллекциясы сақталған. Мұражай Барселонаның ескі қаласының Ла Рибера ауданындағы Монкада көшесінде орналасқан бес біріккен ортағасырлық сарайда жайғасқан. Ол 1963 жылдың 9 наурызында жұртшылыққа ашылды, Пикассоның туындыларына арналған алғашқы және оның өмірінде құрылған жалғыз мұражай атанды. Кейіннен Каталония үкіметі оны ұлттық маңызы бар мұражай деп жариялады. Коллекциядағы ерекше туындылардың қатарында оның алғашқы екі маңызды жұмысы – "Бірінші қасиетті тағам" (1896) және "Ғылым мен қайырымдылық" (1897) бар. Атап айтқанда, Пикассо мұражайы Пикассоның Барселона қаласымен байланысын көрсетеді, бұл байланыс оның жастық және жасөспірім кезінде қалыптасып, өмірінің соңына дейін жалғасты.

Тарих

Мұражай идеясының бастауы Пикассоның өмір бойы досы және хатшысы Жауме Сабартеске тиесілі, оған Пикассо 1899 жылы танысқаннан бері көптеген картиналар, суреттер мен гравюралар сыйлаған. Алғашқыда Сабартес мұражайды Пикассоның туған жері Малагада ашуды жоспарлаған. Алайда, Пикассоның өзі Барселона қаласымен тығыз байланысы ескерілсе, осы қаланың мұражай үшін қолайлырақ болатынын ұсынды. 1960 жылдың 27 шілдесінде Сабартес Барселона қаласымен мұражай құру туралы келісімге қол қойды. Мұражай 1963 жылы ашылды, оның қоры Сабартестің жеке коллекциясынан 574 туындының табысталуы арқасында қалыптасты. Басқа заттардың ішінде Пикассоның Барселона қаласына сыйлаған туындылары, мысалы, «Арлекин», бұрын қаланың заманауи өнер мұражайында сақталған жұмыстар және Пикассоның достары мен коллекционерлерінің сыйлықтары бар. Мұражай Пикассоның Франко режиміне қарсылығын ескеріп, «Сабартес коллекциясы» деген атпен ашылды. Барселона мэрі Жозеп Порсиолес орталық үкіметтің қарсылығына қарамастан, мұражайды ашуға қол жеткізді. Мұражай Монкада көшесіндегі Палау Агилар ғимаратында орналасқан. Осы кезеңде коллекция негізінен Сабартестің жеке коллекциясынан, сондай-ақ литографиялар мен плакаттардан тұрды. Мұражайдың алғашқы жылындағы сыйлықтардың ішінде Сальвадор Далидің Пикассоның Овидийдің «Метаморфозалары» гравюралар жинағын және Гала Далидің «No, 1913» атты коллажын сыйлауы да болды. Келесі жылдары коллекция сыйлықтар есебінен кеңейтілді, оның ішінде 1899-1904 жылдар аралығында салған 7 суретті Юньер Себастьян Видаль сыйлады.

Кеңейту

1968 жылы Сабартестің қайтыс болғаннан кейін, Пикассо 1970 жылы мұражайға соңғы жеке сыйлығын жасады. Бұл сыйлық 920 түрлі туындыдан тұрды, оның ішінде Францияға алғаш қоныс тепкен сәттен бастап оның отбасы сақтап келген ерте туындылары да болды. Оларға мектеп кітаптары, академиялық жұмыстар және Пикассоның Көк кезеңінен суреттер кірді. Сабартес өзінің қайтысымен бірге бірқатар туындыларды мұра етіп қалдырды, соның ішінде «Лас-Менинас» тақырыбындағы 58 картинадан тұратын серияны. 1970 жылдың желтоқсанында мұражай алғаш рет кеңейтілді, бұл кезде түпнұсқа мұражай ғимараты – Агилар сарайына іргелес жатқан Палау дель Баро де Кастелет қосылды. Жылдар өте келе, мұражайға жасалған маңызды сыйлықтардың арқасында оның маңызы артты. 1980 жылдардың басында коллекция жеке тұлғалар мен түрлі өнер галереяларының сыйлықтары, сондай-ақ сатып алынулар есебінен кеңейтілді. 1982 жылы Пикассоның жесірі Жаклин Рок мұражайға 41 туынды сыйлады. (1983 жылы) Луиза Лейрис галереясы 117 гравюраны сыйға тартты. Карлес Доминго және Густаво Гили баспасы, сондай-ақ басқалар да елеулі үлес қосты. Серра одан бері Пикассомен байланысты ұйымдар желісін құрды, оның ішінде Госол қаласы, Хорта де Сант-Жоандағы Пикассо орталығы және Кальдес-д'Эстрактағы Палау қоры бар. Осы ұйымдардың басты мақсаты – Каталония аймағында суретшінің беделін арттыру. 2009 жылы The Art Newspaper журналы мұражайды әлемдегі ең көп келушілерді қабылдайтын 40 өнер мұражайының бірі деп тізімдеді. 2010 жылы мұражай Twitter, Flickr және Facebook сияқты әлеуметтік желілерде өзінің белсенділігін арттыру жобасын бастады. Мұражайдың күш-жігері нәтижесінде ол Museums & the Web 2010 жүлдесінде әлеуметтік медиа бойынша үздік деп танылды. Мұражайдың әлеуметтік медиа жобалары мекеменің зерттеулері мен білімі төңірегінде ашық пікір алмасуға ықпал етеді. Соңғы кезде мұражай Монкада көшесінің артында, Сабартес алаңында жаңа ғимарат салды. Бұл кеңейту мұражай кіреберісіндегі тығырылуды азайтуға көмектесті. Ғимаратты мұражайдың бұрынғы кеңейтуін аяқтаған сәулетші Жорди Гарсес жобалады.

Сәулет

Музей Пикассо Барселонаның Монкада көшесіндегі 13-шы және 14-шы ғасырларда салынған бес ірі үйді немесе сарайды алып жатыр, олардың жалпы ауданы 10 628 шаршы метрді құрайды. Ғимараттар каталондық азаматтық готика стилінде салынған. 5 ғимараттың әрқайсысы сыртқы баспалдағы бар ауланың төңірегінде, бірдей үлгі бойынша салынған, ол негізгі қабаттарға өтуге мүмкіндік береді. Пикассоның туындылары орналасқан ғимараттардың да өз тарихы бар.

Палау Агилар

Палау Агилар (Монткада, 15) мұражай орналасқан алғашқы ғимарат болды. Бұл ғимарат, болжам бойынша, Барселона қаласының өмірінде маңызды рөл атқарған Джеймс Сес тұрған үйдің орнында салынған. Ғимарат 13 ғасырда тұрғызылған, бірақ 15-18 ғасырлар аралығында маңызды өзгерістерге ұшырады. 13-14 ғасырларда ғимарат Арагон әкімшілігінің әртүрлі ақсүйектеріне тиесілі болды. 1386 жылы оны Corominas Desplà буржуазиялық отбасы сатып алды, одан кейін он төрт жыл өткен соң Беренгуер Агиларға сатты, осылайша сарай оның атымен аталады. Кейінірек, ғимаратқа Каталония буржуазиясының бірнеше өкілдері ие болды, содан соң 1953 жылдың 3 қарашасында қалалық кеңес сатып алды. 1960 жылы жүргізілген қалпына келтіру жұмыстары кезінде, бір бөлмеден әк алып тастағанда 13 ғасырға жататын сурет қалдықтары табылды. Бүгінде бұл туынды Каталония Ұлттық өнер мұражайында көрсетілуде. 1229 жылы Майорканың жаулануын бейнелейтін үлкен фрескада қазан мен раушан гүлдері бейнеленген, бұл сарайдың Кальдес және Десвалл әулеттеріне тиесілі болғанын көрсетеді. Онда 15 ғасырдағы ғимараттың орталық ауласы, ашық баспалдақ және сүйір готикалық арка бейнеленген.

Баро де Кастелет сарайы

Палау Баро де Кастелет (Монткада, 17) – орта ғасырлық сарай. 13 ғасырда салынған, ал 15 ғасырда Герона отбасының меншігінде болған. Одан бері Барселонаның буржуазиялық және аристократиялық отбасыларының арасында иесі ауысып, 18 ғасырда қайта жаңартылған. 1797 жылы сол кездегі иесі (Мариано Алегре Апаричи Амат) король Карл IV-тен Барон Кастел ақсүйек атағын алды, осының нәтижесінде сарай осы атпен атала бастады. Барон қайтыс болғаннан кейін ғимарат Святого Креста ауруханасына мұра болып өтті, олар оны әртүрлі жалдама тұрғындарға жалға берді, содан кейін Риверс отбасына сатты. 1950 жылдары қалалық кеңес ғимаратты сатып алды. Сарай орталық ауланың төңірегінде салынған, ал фасадта 16 ғасырға жататын діни сюжеттерді бейнелейтін рельеф орналасқан. Ішкі кеңістіктің негізгі қабаты 18 ғасырдың ортасындағы неоклассикалық стильде жасалған, онда мәрмәр және түрлі түсті рельеф элементтері бар.

Палау Мека

Палау Мека (Монткада, 19) 13-14 ғасырлар аралығында салынған, ал 18 ғасырда қайта жаңартылған. Басқа сарайлар сияқты, оның да орталық ауласы бар. Басты қабатының ортағасырлық көп түсті қапталған төбелері және 19 ғасырға тән ерекше төбелері ерекше көзге түседі. 1349 жылы бұл мүлік Джеймс Найтке тиесілі болды, ол сол кезде қалалық кеңестің министрі еді. Оның немересі Рамон Депла Найт иелігінде бұл блоктан ең үлкен сарайға айналды. Кейіннен ғимарат Сиутадилла графы Кассадор (немесе Хантер) отбасының меншігіне өтті. Алғашқы иесі Джозеф Мека Хантер осы сарайға қазіргі атауын берді. Келесі иелері болған Милан отбасы, Испан мұрагерлік соғысы кезінде ауыр зақымданғаннан кейін ғимаратты қалпына келтірді. 1901 жылы ғимарат Христиандық доктринасының бауырларына тапсырылды және (Санта-Мадрона Монтепиосы құрылды). Уақыт өте келе Монтепио банкпен бірікті, ол 1977 жылдың 5 желтоқсанында ғимаратты қалалық кеңеске берді. Сарай 1982 жылдың 11 қаңтарында музейдің бөлігі ретінде қайта ашылды.

Каса Маури

Каса Маури (Монткада, 21) Рим дәуіріне дейінгі құрылымдардың бір бөлігін қамтиды, сол кезде бұл жер Барсино қаласының шеткі аудандарымен ұсталған. Ерекше ағаш фасады Барселонадағы 18 ғасырдың құлыптау жүйесінің сипаттамалық белгілерінің сирек кездесетін мысалдарының бірі болып табылады. 1378 мен 1516 жылдар аралығында ғимарат Роша отбасының меншігінде болды, ал 1716 жылы Ф. Касамадаға тиесілі болды. 19 ғасырда бірнеше рет жаңартылды. Иесі Жозеп Видал Торрентс тұсында ғимарат 1943 жылы Mauri нан зауыты сатып алғанға дейін өнеркәсіптік мақсатта қолданылды, содан кейін ғимарат осы компанияның атымен атала бастады. 1999 жылы ғимарат Пикассо мұражайына қосылды.

Финстер сарайы

Palau Finestres (Montcada, 23) XIII ғасырдағы ғимараттың іргетасында салынған және бұрынғы римдік некрополінің орнында тұр. 1363 және 1516 жылдар аралығында бұл аймақ Маримон отбасының меншігінде болды. 1872 жылы Casa Mauri үйінің иесі Хосе Видал Торрес осы ғимаратты өз үйіне қосу мақсатымен сатып алды. 1970 жылы ғимарат қаланың меншігіне өтті. Бірінші қабатта XV және XVII ғасырларда жасалған реформалар барысында салынған аркадалар бар. Басты қабатта XIII ғасырдың соңына жататын кесмеленген төбе жаңартты. Қазіргі таңда ғимарат көрме орталығы ретінде қолданылады.

Білім және зерттеу орталығы

17 ақпанда Ғылым және зерттеу орталығы ашылды, бұл жаңа ғимарат Плаза Сабартес алаңында орналасқан және сәулетші Жорди Гарсес жобалаған. Орталықтың мақсаты – Пикассоны және оның көркемдік және әлеуметтік контекстін зерттеудегі халықаралық деңгейдегі маңызды орынға айналу. Директор Пепе Сиерра бұл кеңістік тұтыну үшін емес, талқылау, диалог және пікірталас жүргізу үшін арналғанын түсіндірді. (Бұл жұмысты 1997 және 2007 жылдар аралығында Барселонаның Фотографиялық архивінің тапсырысымен Сильвия Доменех жүзеге асырды.) Мұражайдың бұрынғы кеңейтуін жасаған Жорди Гарсес 1500 шаршы метрлік ғимаратты мөлдір шыны қасбетімен және консольдік конструкциямен жобалаған. Ғимараттың бірінші қабатында мұражайға білім беру қызметтерін ұсынуға бағытталған 4 көп мақсатты кеңістігі бар білім беру орталығы орналасқан. Екінші қабатта кітапхана, құжаттама орталығы және мұражай архиві орналасқан. Жертөледе келушілерге арналған қызметтер ұсынылады. Құрылыс 2009 жылдың 10 шілдесінде басталып, 2011 жылдың 16 ақпанында аяқталды, құны 6,7 миллион құрады.

Тұрақты жинақ

Тұрақты коллекция үш бөлімге бөлінеді: сурет және кескін, гравюра және керамика. Бұл бөлімдер негізінен Пикассоның өнерлік өмірінің алғашқы жылдарын, мысалы, 1901-1904 жылдардағы Көк кезеңін қамтиды, бірақ Пикассо, оның отбасы және достары кейінірек жасалған туындыларын да мұра етіп қалдырған немесе мұражайға уақытша берген. Қазіргі таңда мұражайдың тұрақты жинағында 3500-ден астам туынды бар. Жинақ алғашқы жылдар (Малага, Коруна және Барселона, 1890–1897), оқу кезеңі (Барселона, Хорта-де-Сан-Хуан және Мадрид, 1897–1901), Көк кезең (1901–1904), 1917 жылдан бергі Барселонадағы жұмыстары және «Лас Менинас» (1957) сериясы сияқты бөлімдерді қамтиды. Мұражайда көрсетілген көптеген картиналар 1890 мен 1917 жылдар аралығындағы кезеңге жатады, бұл Пикассоның өмірінің осы бөлігіне қатысты маңызды жинақ. Мұражайда 1917 жылдан кейінгі картиналар өте аз, тек 1957 жылы салынған «Лас Менинас» картинасынан басқа. Литография коллекциясы 1962 және 1982 жылдарға арналған туындыларды қамтиды. Пикассо өзі 1968 жылы Сабартес қайтыс болғаннан кейін жасаған барлық туындыларының көшірмесін мұражайға тапсырды. Жинаққа сонымен қатар суретшінің әртүрлі кітаптар үшін салған иллюстрациялары, сондай-ақ Пикассоның жесірі Жаклин мұражайға сыйға тартқан керамикалық бұйымдар да кіреді. 2009 және 2010 жылдар аралығында мұражай тұрақты жинақ туралы ақпаратты өз веб-сайтында жариялай бастады. 2010 жылдың қазанына қарай мұражай коллекциясының 65%-дан астамын онлайн көруге болады.

Көрмелер

Пикассо мұражайы ашылғаннан бері ондаған көрме өткізді. Көбінесе бұл көрмелер суретшінің өзіне немесе оның тұрған ортасына қатысты тақырыптармен байланысты, Малагалық суретшінің туындыларын және зерттеулерін қарастыруға және зерттеуге бағытталған. Біз Пикассо мен басқа суретшілер арасындағы байланысқа арналған көрмелер де ұйымдастырдық, мысалы, 2010 жылы өткен «Пикассо vs. Русиньол» көрмесі. Кейде мұражай көшпелі көрмелер мен «Бұқа күресі» сияқты көрмелерді де ұйымдастырды. 2010 жылы Саламанкадағы Каса Листе көрсетілген Пикассо мұражайы коллекциясынан суреттер, сызбалар және гравюралар да болды. Сондай-ақ, «Ғылым және қайырымдылық» картинасын талдау, рентгендік және рефлектологиялық зерттеулердің нәтижелерін көрсету сияқты бір тақырыпқа шоғырланған шағын көрмелер жасалды, сондай-ақ 1936 жылы Барселонадағы Эстева бөлмесінде Пикассо туралы айтылған сөзді талдайтын көрме де ұйымдастырылды. «Пикассо көрмесі, 1936 жыл». Пикассо мұражайында Пикассоның және басқа суретшілердің туындыларын көрсететін арнайы көрмелер жиі өткізіледі. Сонымен қатар, мұражай Пикассоға қатысты тақырыптар бойынша немесе әлемнің түкпір-түкпірінен келген мамандардың қызығушылығын тудыратын музейлік мәселелер бойынша семинарлар мен лекциялар ұйымдастырады.