Кіріспе

Пабло Пикассоның суреті «Құбырлы ұл». Бұл картина 1905 жылы, Пикассо 24 жасқа толғанда, оның «Құлақтың кезеңі» кезінде, Париждің Монмартр ауданына қоныстанғаннан кейін жасылған. Суретте сол қолымен құбыр ұстап, басына гүлдерден жасалған шошқа тағынған париждік жасөспірім бейнеленген, айналасында екі гүлдік безендіру орналасқан. Суреттегі модель – жас кезінде қайтыс болған «П’тит Луи» есімді жергілікті бала. 2004 жылдың 5 мамырында Sotheby’s аукционында 104 миллион долларға сатылғандықтан, бұл картина ең қымбат картиналардың бірі саналады. Қазіргі таңда Пикассоның ең көп сатылған суреттерінің біріншісі.

Өмірбаян

1905 жылы Пикассо әлі де күресіп жатқан суретші еді және Париждегі Монмартрға қоныстанды. Ол 13 rue Ravignan мекенжайындағы, Le Bateau Lavoir деп аталатын, тозығы жеткен суретшілер үйінде кедейлікте өмір сүрді. Пикассо бұрынғы пессимистік Көк кезеңінен өтіп, енді Қызғылт кезең деп аталатын жаңа, көңіл көтеріңкі кезеңге енді. Пикассоның досы Андре Салмон 1912 жылы суреттің қалай жасалғанын былай сипаттады: «метафизикалық акробаттардың керемет сериясынан кейін, Диананың діни қызметкерлері сияқты бишілер, әдемі клоундар және мұңды Гарлекиндер». Оның орнына Пикассо көк джинс киген жас париждік баланың қарапайым бейнесіне назар аударды. Бұл суреттегі бала «П’ти Луи» немесе «Кішкентай Луи» деп аталды. Пикассо оны «Бэто Лавуардағы студияларға жиі келетін жергілікті адамдардың – актерлер, әйелдер, мырзалар, қылмыскерлердің бірі» деп сипаттады. Көшедегі баланың ауыр өмірі оның жас кезінде қайтыс болуына себеп болды. Андре Салмон Пикассоның бастапқыда өмірден жасаған эскизінен қазіргі сурет жұмысына қалай көшкенін айтты. Бір түні Пикассо достарынан және олардың зияткерлік әңгімелерінен жиналды. Ол студиясына оралды, бір ай бұрын тастап кеткен қаламсалын алды және кішкентай шәкірт ұлдың бейнесін гүлдермен безендірді. Ол осы туындысының керемет қиялының арқасында шедеврге айналдырды. Пикассоның «П’ти Луи» картинасы классикалық өнер элементтерін қамтиды. Ол әсіресе француз неоклассицистік суретшісі Ингрдің туындыларынан әсер алды. Пикассоның сол жылы салған «Гүл шоқын ұстаған қыз» сияқты, «Құбырлы жігіт» картинасы да тәжірибе мен тазалықтың қарама-қайшы бейнесін көрсетеді. Пикассо баланың «жаман періште» екенін айтты. Бұл суретте бала басына гүлдерден жасалған тәж киген, ол Эвхаристияның қанын символдайды, бұл жастықтан ересекке өтуді білдіреді. Пикассо Луидің көшедегі ауыр өмірі мен оның жастығындағы тазалығының арасындағы қарама-қайшылықты да бейнелейді. Баланың қолындағы құбырдың ерекше орны түрлі интерпретацияларға түрткі болды. Құбыр 19 және 20 ғасырлардағы суретте интеллектуалды ой-пікірдің символы ретінде жиі қолданылғандықтан, оның орны ерекше маңызға ие. Құбыр суреттің ішінде емес, сыртынан ұсталғандай көрінеді, осылайша шындықтардың бірігуін көрсетеді, онда баланың өзі Пикассоның көрінісі болып табылады. Қызғылт кезеңнің ең поэтикалық суреттерінің бірі – «Құбырлы жігіт». Ол Верленнің «Crimen Amoris» өлеңін еске түсіреді, онда «жасөспірім шайтандар» бес сезімді жеті өлімдік күнә үшін ұмытып, Экбатанадағы сарайда, осы зұлым періштелердің ең әдемісі, гүлдермен безенген он алты жастағы, көздері от пен жасқа толы, армандайды.

Қайтару туралы талап және қайдан келгені

Пауль фон Мендельсон Бартольди бұл суретті шамамен 1910 жылы алған болуы мүмкін. 1935 жылы қайтыс болғанға дейін ол оны еврей емес әйелі, графня Элсе Мендельсон Бартольди Кессельстеттке (туған есімі Лавернь Пагуилхен) мұра етіп қалдырды, ал ол 1949 жылы оны Уолтер Фейльхенфельдтке сатты. Джон Хей Уитни мырза мен оның әйелі 1950 жылдың 13 қаңтарында суретті 30 000 долларға сатып алды. 2004 жылдың 5 мамырында картина Нью-Йорктегі Sotheby's аукционында 104 168 000 долларға сатылды. Sotheby’s сатып алушының атын жариялаған жоқ, бірақ дереккөздер бұл Guido Barilla, Barilla Group компаниясының тең иесі екенін хабарлады. Ол кезде бұл аукционда сатылған сурет үшін төленген ең жоғары соманың рекорды болды (инфляция ескерілмегенде). 104 миллион доллардың ішінде аукцион бағасы 93 миллион доллар және аукцион үйінің шамамен 11 миллион долларлық комиссиясы бар. Ал "Нью-Йорк Сан" газеті: "'Құбырлы бала' – керемет сурет, оның әсемдігін тануға өмір бойы уақыт керек" деп мәлімдеді.

Танымал мәдениетте

Кальвин Харристің 2017 жылғы "Слайд" әнінде "Мен банктік шотымды босатып, құрылыс құбыры ұстаған жігітті сатып аламын" деген сөздер кездеседі. Әнші Фрэнк Оушен бұл жолдардың "Пикассоның өте қымбатқа сатылған картинасына" жасалған сілтеме екенін түсіндірді.