Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Америкалық саясаткер (1833–1899)
American politician (1833–1899)
Томас Мунлайт (30 қыркүйек 1833 – 7 ақпан 1899) – американдық саясаткер және әскери қызметкер. Мунлайт 1887 жылдан 1889 жылға дейін Вайоминг территориясының губернаторы қызметін атқарды.
Thomas Moonlight (September 30, 1833February 7, 1899) was an American politician and soldier. Moonlight served as Governor of Wyoming Territory from 1887 to 1889.
Туу
Айшықты Шотландияның Форфаршир аймағында дүниеге келген. Ол 1833 жылдың 30 қыркүйегінде Шотландияның Ангус аймағындағы Сент-Виженс шіркеуінде 319/0040 0169 нөмірімен шомылдырылды. Оның әулетін Шотландияда 1600 жылдарға дейін, Арчибальд Мунлайт пен оның әйелі Маргарет Элспет Андерсонға дейін табуға болады. Айшықты 10 баланың бірі болған. Айшықтың туған күні жиі 1833 жылдың 10 қарашасы деп айтылады (оның ішінде оның қабір тасында), бірақ оның шомылдыру туралы жазбалары 1833 жылдың 30 қыркүйегінде сақталған. Шотландия мен Англиядағы алғашқы жазбалар көбінесе туған күнін емес, шомылдыру күнін тіркеген. Үкіметтік жазба жүргізу басталғаннан кейін ғана туған күндер ресми түрде тіркелді.
Moonlight was born in Forfarshire, Scotland. He was baptized on 30 September 1833 in St Vigeans, Angus, Scotland with birth record number 319/0040 0169. His family can be traced in Scotland back to the 1600s, and to Archibald Moonlight and his wife Margaret Elspet Andersone. Moonlight was one of 10 children. Moonlight's birth date is frequently quoted as 10 November 1833 (including on his grave marker), but his baptism records exist for 30 September 1833. Early Scottish and English record keeping relied on the church where more commonly the baptism date and not birth date was recorded. It was not until government record keeping began that formal birth dates were recorded.
Ерте өмір
Жеті жасында ол Галоуденде 90 акр жерге ие фермада тұрғаны жазбаларда көрсетілген. Айшықты отбасымен және бір қызметшімен бірге тұрған. 1851 жылға қарай Айшықты отбасымен бірге тұрмаған, бұл оның Шотландиядан ерте кеткенін көрсетеді. Кейбіреулер оның Шотландиядан жалғыз кеткенін айтады, бірақ отбасы мүшелерінің әңгімелерінде оның екі туысы, Джордж пен Томаспен бірге кеткен болуы мүмкін екені айтылады. Айшықты жиырма жасқа толғанға дейін шығыстағы фермаларда жұмыс істеген деп саналады, содан кейін әскерге қабылданған. Томас АҚШ-та танымал болғандай, оның туысы Джордж ақырында Американы тастап, Жаңа Зеландияда пионер және кенші ретінде танымал болды, онда Айшықты деген қала оның құрметіне аталған. Джордж өмірінің соңына дейін американдық акцентін сақтап, «Капитан Джордж Фэрвезер Мунлайт» деген есімді қабылдаған. Оның капитан атағына құқығы болмағандықтан, ол Томастың АҚШ-тағы әскери жетістіктерін өздігінен қабылдаған болуы мүмкін. Джордж Жаңа Зеландияда бірнеше жерге ат қойған (Шенноа өзені, Раппаханнок, Миннехаха), соның арқасында Америка Жаңа Зеландияға жеткен. Оның екі туысы да Жаңа Зеландияның Нельсон қаласында жерленген.
When he was seven, records show he lived in Gallowden on a farm with about ninety acres. Moonlight lived with his family and a maid. By 1851, Moonlight no longer lived with his family, which supports evidence he left Scotland at an early age. Some think that he left Scotland alone, but family stories say he possibly left with his two cousins, George and Thomas. Moonlight is thought to have worked farms in the East until he enlisted in the army at the age of twenty. Just as Thomas achieved fame in the US, his cousin George eventually left America and achieved fame as a Pioneer and Prospector in New Zealand where the township of Moonlight is named after him. George was said to have retained his American accent all his life and took the name Captain George Fairweather Moonlight. As he had no right to the title Captain, speculation is he adopted Thomas's military achievements in the US. Several places in New Zealand were named by George (Shenandoah River, Rappahannock, Minnehaha) taking America to New Zealand. Both of his cousins are buried in Nelson, New Zealand.
Азаматтық соғыс
1853 жылы жиырма жасында Мунлайт 4-ші АҚШ артиллерия полкіне (D компаниясы) қатарына қосылды. Ол 1853 жылдан 1856 жылға дейін Техаста қызмет етті және ордерлік сержант шеніне көтерілді. Мунлайт 1860 жылы Канзас штатының Ливенуорт округіне қоныстанды. 1865 жылғы сәуір айында Мунлайт Вайоминг штатындағы Форт-Ларамиде орналасқан Ұлы жазықтардың солтүстік аймағының командирі болды. 26 мамырда Мунлайт екі оглала лакота сиу басшысын – Екі Жүз бен Қара Аяқты дарға асты. Ақ әйел Люсинда Эубанкс және оның кішкентай баласы оглала тайпаларының арасында мұңды жағдайда табылған. Олар шайендермен шамамен бір жыл бұрын ұрланып, Екі Жүз бен Қара Аяқты басқаратын оглала тайпасына сатылған. Мунлайт екі оглаланы дарға асуға бұйрық берді, бұл әрекетке миссис Эубанкс қарсылық білдірді, сондай-ақ қамалдың азаматтары салдарынан туындауы мүмкін жағдайлар туралы ескерткенімен. Джордж Бент және басқалар оқиғаны басқаша баяндайды. Олардың айтуынша, оглалалар әйелді шайендерден босатып алып, оны бейбітшілік белгісі ретінде қамалға әкелген. Алайда, Мунлайт оларды тұтқындап, дарға асты, бұл әрекетке миссис Эубанкс наразылық білдірді. Олардың денелері, сондай-ақ бір шайеннің денесі айлар бойы жұрт көз алдында асылып тұрды. 3 маусымда армия 1500 лакотаның (көбінесе Бруле) және Форт-Ларами маңында тұратын арапахо тайпаларының жау болғанына қауіптеніп, оларды Небраска штатындағы Форт-Керниге 300 шақырым шығысқа қарай көшіруге шешім қабылдады. Үндістер Форт-Керни Пауни тайпасының жерінде екенін және Пауни олардың дәстүрлі жауы екенін айтты. Сонымен қатар, Форт-Керниде тамақ таба алмайтындарынан қорқып, негізді түрде алаңдады. Армия талап етті, ал үндістер капитан Уильям Д. Футс басқарған 138 атты әскермен бірге 11 маусымда Форт-Ларамиден кетіп қалды. Бірақ 13 маусымда қазіргі Моррилл қаласының (Небраска штаты) жанындағы үндістердің бір бөлігі Солтүстік Плат өзенінен солтүстікке қарай қашуға шешім қабылдады. Оларды тоқтатуға тырысқанда Футс және төрт сарбаз қаза тапты. Осы жаңалықты естіген Мунлайт 234 атты әскермен бірге үндістерді қуу үшін Форт-Ларамиден шықты. Ол соншалықты жылдам жүрді, оның көптеген әскерлері жылқылары шаршап қалғандықтан кері қайтуға мәжбүр болды. 17 маусымда қазіргі Харрисон қаласының (Небраска штаты) жанында лакоталар оның жылқы қорасына шабуыл жасап, қалған жылқыларының көп бөлігін алып кетті. Мунлайт пен оның көптеген әскерлері 60 шақырым қашықтықтағы Форт-Ларамиге жаяу қайтуға мәжбүр болды. Мунлайттың әскерлері оның мас күйде болғаны және жылқы қорасын қорғамағаны үшін оны қатты сынады. 7 шілдеде Мунлайт қолбасшылықтан босатылып, әскерден шығарылды.
In 1853, at the age of twenty, Moonlight enlisted in the 4th U. S. Artillery Regiment (Company D). He served in Texas from 1853 to 1856, and was promoted to the rank of orderly sergeant. Moonlight settled in Leavenworth County, Kansas in 1860. In April 1865, Moonlight became the commander of the north sub district of the Great Plains headquartered at Fort Laramie, Wyoming. On May 26, Moonlight hanged two Oglala Lakota Sioux chiefs, Two Face and Black Foot. A white woman, Lucinda Ewbanks, and her small child were discovered living in pitiful condition among the Oglala bands. They had been kidnapped by Cheyenne almost a year earlier and sold to the Oglala band of Two Face and Black Foot. Moonlight ordered the two Oglala hanged, apparently over the opposition of Mrs. Ewbanks and although warned by civilians at the fort of repercussions. George Bent and others tell the story differently. He said the two Oglala ransomed the woman from the Cheyenne and brought her into the fort as a peace gesture. Moonlight, however, arrested and hanged them, an action which Mrs. Ewbanks protested. Their bodies, and also that of a Cheyenne, were left hanging from the gallows for months in public view. On June 3, the army fearing that the 1,500 Lakota, mostly Brulé, and Arapaho living near Fort Laramie, might become hostile, decided to move them about 300 miles east to Fort Kearny in Nebraska. The Indian protested that Fort Kearny was in Pawnee territory and the Pawnee were their traditional enemies. Moreover, they feared, with reason, there would be no food for them at Fort Kearny. The army insisted and the Indians, with an escort of 138 cavalrymen under Captain William D. Fouts, departed Fort Laramie on June 11. However, on June 13, near present day Morrill, Nebraska, some of the Indians decided to flee northward across the North Platte River. Attempting to stop them, Fouts and four soldiers were killed. Hearing of the disaster, Moonlight departed Fort Laramie with 234 cavalry to pursue the Indians. He traveled so fast that many of his men had to turn back because their horses were spent. On June 17, near present day Harrison, Nebraska, the Lakota raided his horse herd and relieved him of most of his remaining horses. Moonlight and many of his men had to walk 60 miles back to Fort Laramie. Moonlight was severely criticized by his soldiers for being drunk and not guarding the horse herd. On July 7, Moonlight was relieved of his command and mustered out of the army.
Саяси мансап
Айшықты өзінің фермасына оралып, Канзас саясатына қатысты. 1870 жылға дейін республикашыл болған, содан кейін демократқа ауысты. Ол Канзас штатының мемлекеттік хатшысы және штат сенаторы қызметтерін атқарды. 1864 жылы Айшықты президент сайлауында қолданыстағы президент Абрахам Линкольннің қайта сайлануына дауыс берді. 1883 жылдың 8 қаңтарынан 1885 жылдың 22 қаңтарына дейін Канзастың генерал-адъютанты болып қызмет етті. 1887 жылдың 5 қаңтарында президент Гровер Кливленд оны Вайоминг территориясының губернаторы етіп тағайындады. Айшықты 1889 жылдың 9 сәуіріне дейін губернатор болып қызмет етті. Губернаторлық қызметтен кейін, 1893 жылдан 1897 жылға дейін Боливиядағы АҚШ елшісі болып жұмыс істеді. 1886 жылы Канзас штатының губернаторы лауазымына түсуге тырысты, бірақ сәтті болмады.
Moonlight returned to his farm and became involved in Kansas politics. He was a Republican until 1870, when he switched to Democrat. He served as the Kansas Secretary of State, and also as State Senator. In 1864 Moonlight was a presidential elector, casting a ballot for the re election of the incumbent President Abraham Lincoln. From January 8, 1883, to January 22, 1885, he served as the Adjutant General of Kansas. Moonlight was appointed governor of the Wyoming Territory by President Grover Cleveland on January 5, 1887. Moonlight served as governor until April 9, 1889. After his term as governor, he served as United States Minister to Bolivia from 1893 to 1897. He was unsuccessful in his run for governor of Kansas in 1886.
Отбасылық өмір
Айшықты Элен Элизабет Мюррейге (Ирландияда туған) үйленді және олардың жеті баласы болды.
Moonlight married Ellen Elizabeth Murray (born in Ireland) and they had seven children.
Өлім
Мунлайт 1899 жылдың 7 ақпанында қайтыс болды және Канзас штатының Лансинг қаласындағы Маунт-Манси зиратында жерленген. Мунлайттың әйелі де сол зиратта жерленген.
Moonlight died on February 7, 1899, and is buried in Mount Muncie Cemetery in Lansing, Kansas. Moonlight's wife is buried in the same cemetery.