Румыниялық ғарыш және авиациялық компаниясы ARCAspace

Румыниялық ARCAspace – ракеталар, жоғары биіктіктегі шарлар мен ұшқышсыз аппараттарды құрастыратын аэрокосмикалық компания. 🚀🇪🇺

20 мин оқу

100%

Дереккөз: ARCAspace — Wikipedia

Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.

Мазмұны

Кіріспе

Румыниядағы штаб-квартирасы орналасқан аэроғарыш компаниясы

Румыниялық космонавтика және аэронавтика қауымдастығы (Asociația Română pentru Cosmonautică și Aeronautică), сондай-ақ ARCAspace деп белгілі, Румынияның Рымнику-Вылча қаласында орналасқан аэроғарыш компаниясы. Ол ракеталар, жоғары биіктіктегі шарлар және ұшқышсыз әуе кемелерін құрастырады. Ол 1999 жылы румын инженері және кәсіпкері Думитру Попеску және басқа да зымырандар мен аэронавтикаға құмар жандармен бірге Румыниядағы үкіметтік емес ұйым ретінде құрылды. Осы уақытқа дейін ARCA екі стратосфералық зымыран және төрт ірі стратосфералық шарды, оның ішінде кластерлік шарды ұшырды. Ол Румыния үкіметімен екі мемлекеттік келісімшарт жасады, ал Еуропалық ғарыш агенттігімен – бір келісімшарт жасады. ARCASpace қазіргі уақытта EcoRocket деп аталатын үш сатылы, жартылай қайта пайдаланылатын бумен жұмыс істейтін зымыранды әзірлеп жатыр және 2022 жылы бизнес-моделін астероидтерді өндіруге ауыстырды.

1999-2004: Демонстратор зымыран отбасы

ARCA 1999 жылы зымыран және авиация әуесқойлары тобымен үкіметтік емес ұйым ретінде Румынияның космонавтика және авиация қауымдастығы (Asociația Română pentru Cosmonautică și Aeronautică) ретінде құрылды. Олардың мақсаты – ғарыш зымырандарын жасап, ұшыру еді. Түрлі отын мен ракеталық қозғалтқыштардың, соның ішінде қатты отынмен жұмыс істейтін ракеталардың дизайнын сынақтан өткізгеннен кейін, қозғалтқыш пен жанармай багының құрылысында шыны талшықты және отын ретінде сутек пероксидін пайдалануды шешті. Олардың алғашқы аппараты Demonstrator деп аталды және ол ұзақ, басқарылмаған, өзін-өзі тұрақтандыратын зымыран болды. Ол ешқашан ұшпады, оның орнына қаржы және демеушілік тарту үшін әртүрлі қоғамдық көрмелерде қолданылды. Олардың екінші ракетасы – Demonstrator 2 2003 жылы жасалды. Осы мақсатта ARCA өзінің алғашқы зымыран қозғалтқышын сынау орнатылысын құрды, онда олар сутек пероксиді қозғалтқышын сынады. Сынақтар сәтті өткеннен кейін олар Demonstrator 2B-ді жасады, бұл олардың бұрынғы зымыранының жақсартылған нұсқасы болды. Оның ұзындығы және диаметрі болды және биік ұшыру алаңын пайдаланды. 2003 жылы ARCA Ansari X Prize халықаралық байқауына қатысып, екі адамнан тұратын экипажды Оризонт биіктігіне дейін тасымалдауға қабілетті Оризонт суборбитальдық аппаратының дизайнын бастады. Оризонт Ансари X Prize үшін ARCA-ның бәсекелесетін аппараты болуы керек еді. Ол бір рет пайдаланылатын реактивтік қозғалтқышты пайдалану үшін жобаланған, содан кейін оны биіктікке жеткізу үшін негізгі сутек пероксиді зымыран қозғалтқышын қосу керек еді. 2004 жылдың 9 қыркүйегінде ARCA Кейп-Мидия әуе базасынан Demonstrator 2B зымыранын сәтті ұшырды. Әуе күштері бөлген қауіпсіздік аймағын сақтау үшін, желдің күшті соққыларына байланысты ( ), олар жоспарланған жанармайдың тек 20 пайызын ғана пайдалануға мәжбүр болды. Ұшыру кезінде Румыния, Германия және Австриядан 90 журналист болды. Ұшырудан кейін ARCA Orizont ғарыш ұшағының құрылысын бастады және 2005 жылға дейін ұшақ құрылымын аяқтады.

2005-2010: Stabilo және Helen зымырандары

ARCA Бухаресттегі Парламент сарайының алдында Orizont ғарыш ұшағының көпшілікке таныстырылуын ұйымдастырды. Orizont құрылысында туындаған қаржылық мәселелерге байланысты ARCA оның әзірлеуін тоқтатты және орнына Stabilo деп аталатын жаңа, әлдеқайда кішкентай ракетаның жобасын жасауға шешім қабылдады. Ол стратосфералық күн шарынан ұшырылып, бір адамды ғарышқа жеткізуге арналған еді. Ірі көлемдегі полиэтилен шарларын жобалау және құрастыру жұмыстары басталды. 2006 жылдың 2 желтоқсанында Бакау облысының Онисти қаласында Stabilo ракетасының экипаждық капсуласы 14 700 метр биіктікке көтерілді. Капсула сол күні кешке қауіпсіз түрде табылды. Іс-шара бірнеше румын телеарналарында тікелей эфирде көрсетілді. 2007 жылдың 27 қыркүйегінде Stabilo ракетасының (экипаждық капсуласы + ракета күштеткіші) сол кезге дейін жасалған ең үлкен күн шары арқылы 12 000 метр биіктікке көтерілді. Миссия Мидия әуе базасынан іске қосылды, ал ракета Қара теңіз бетінен Румыния Әскери-теңіз күштерінің дайверлерімен табылды. Осы оқиғада ARCA ірі масштабты операцияларды жүргізуге және Румыния Әскери-теңіз күштері мен Әуе күштері сияқты әскери институттарды үйлестіруге қабілетті екенін көрсетті. 2007 жылы ARCA Ғылыми-зерттеу министрлігімен суборбиталдық ракета және күн шары үшін екі мемлекеттік келісімшарт жасады. Румыния Ғарыш агенттігі, Бухарест университеті және басқа румындық мекемелер осы жобалар бойынша ARCA-ның субподрядкерлері болды. 2008 жылдың басында ARCA Google Lunar X Prize бәйгесіне қатысып, Haas орбиталық ұшыру құралын жобалады. Олардың ай ровері Еуропалық Айға қондырғы деп аталды және қону және тұрақтандыру үшін монопропелленттік ракета қозғалтқышын пайдаланды. Haas битум негізіндегі отынды және тотықтырғыш ретінде сутек пероксидін қолданатын гибридтік қозғалтқыштармен жұмыс істейтін үш сатылы орбиталық ракета болды. Ол 18 000 метр биіктіктен 2 миллион куб метр көлемді ең үлкен күн шарымен ұшырылатын болды. Haas ракетасы үшін олар технологияларды және жұмысты сынауға арналған үш сатылы, әлдеқайда кішкентай демонстратор – Helen құралын жасады. Helen ракетасы қасақана түрде аэродинамикалық тұрақтандырылмады, себебі ол маятник ракетасының қателігіне негізделген техниканы қолдануға арналған еді. Румыниялық BRD – Groupe Société Générale банкі ARCA-ның қызметі үшін 300 000 евро көлемінде демеушілік сыйлық берді. Румындық ғарышкер Думитру Прунариу ARCA-ның жетістіктерін жоғары бағалап, жеке қаражатты тиімді пайдалану қабілетін атап өтті. 2009 жылы ARCA Helen ракетасының жобасын растау үшін Stabilo ракетасының қозғалтқышын пайдалана отырып, бірқатар қозғалтқыш сынақтарын жүргізді. Helen ракетасын ұшыруға жасалған алғашқы әрекет 2009 жылдың 14 қарашасында өтті. Румыния Әскери-теңіз күштері NSSL 281 Constanta кемесімен, Venus дайверлік кемесімен, Fulgerul жылдам қайығымен және тағы екі жылдам моторлық қайықпен қатысты. Бұл миссия үшін ARCA 150 000 куб метр көлемді күн шарын құрды, ол бұрынғы шарларынан шамамен бес есе үлкен болды. Шардың үрленуін байқағаннан кейін, миссия экипажы шардың төменгі бөлігіне үрлеу қолдары оралғандығын анықтады. Үрлеу тоқтатылды және экипаж қолдарды ажыратуға тырысты. Үш сағаттан кейін қолдар қайта орналастырылды және үрлеуді қайта бастауға дайындық жүргізілді, бірақ күн көкжиекке жақындады және күн шарын қыздыру мүмкін болмады. Миссияны тоқтату туралы шешім қабылданды.

ARCA organized a public presentation of their Orizont spaceplane in front of the Palace of the Parliament in Bucharest. Because of financial problems encountered with the construction of Orizont, ARCA decided to suspend its development and instead design a new, much smaller rocket called Stabilo. It was designed to be launched from a stratospheric solar balloon and carry one person into space. Design and construction of large scale polyethylene balloons started and on December 2, 2006, at Onesti, Bacau, the crew capsule of Stabilo rocket was lifted to an altitude of 14,700 m. The capsule was safely recovered that evening. The event was transmitted live on several Romanian TV stations. On 27 September 2007, the entire Stabilo rocket (crew capsule + rocket booster) was lifted to an altitude of 12,000 m using the largest solar balloon constructed until that date. The mission was launched from Cape Midia Air Force Base, and the rocket was recovered from the Black Sea surface by Romanian Navy divers. At this moment ARCA proved its ability to conduct large scale operations and to coordinate military institutions like the Romanian Navy and the Romanian Air Force. In 2007 ARCA won two governmental contracts with the Research Ministry for a suborbital rocket and a solar balloon. The Romanian Space Agency, the University of Bucharest and other Romanian institutions were subcontractors to ARCA for these projects. In early 2008 ARCA joined the Google Lunar X Prize competition and designed the Haas orbital launcher. Their lunar rover was named European Lunar Lander and used a monopropellant rocket engine for landing and hovering. Haas was a three stage orbital rocket powered by hybrid engines using a bitumen based fuel and hydrogen peroxide as oxidizer. It was supposed to be launched from 18,000 m carried by the largest solar balloon ever constructed, having a volume of 2 million cubic meters. For the Haas rocket, they created a three stage much smaller demonstrator called Helen that was intended to test technologies and operation. The Helen rocket was intentionally not aerodynamically stabilized, being intended to use a technique based on the pendulum rocket fallacy. The Romanian bank BRD – Groupe Société Générale awarded ARCA a 300,000 euro sponsorship for their activities. Romanian cosmonaut Dumitru Prunariu highly praised ARCA's achievements and noted their ability to efficiently utilize private funds. In 2009 ARCA performed a series of engine tests using the Stabilo rocket engine in order to validate the design for the Helen rocket. The first attempt to launch the Helen rocket took place on November 14, 2009. Romanian Naval Forces participated with the NSSL 281 Constanta ship, the Venus divers ship, the Fulgerul fast boat and two other fast craft boats. For this mission, ARCA constructed a massive 150,000 cubic meter solar balloon, approximately five times as large as their previous balloon. After the balloon began inflating, the mission crew discovered that the balloon inflation arms were wrapped around the lower part of the balloon. Inflation was halted and the crew attempted to unwrap the arms. Three hours later the arms were repositioned and inflation was ready to resume but the sun was already nearing the horizon, and heating the solar balloon was no longer possible. The decision was made to cancel the mission.

2011-2013 жж.: IAR-111 ұшағы, Executor қозғалтқышы және Haas зымыран отбасы

Стратосфералық шарлармен кездескен қиындықтардан кейін ARCA Google Lunar X Prize үшін орбиталық ұшыру тәсілін өзгертуді шешті. Олар керосин отыны мен сұйық оттегі тотықтырғышы бар сұйық отынды ракеталық қозғалтқышпен қуатталатын, дыбыс жылдамдығынан асып түсетін ұшақ жобалады. Бастапқыда E 111 деп аталған ұшақ, ARCA компаниясы IAR S. A. Brasov компаниясынан 1925 жылдан бері жасалатын әскери және азаматтық ұшақтар үшін дәстүрлі IAR белгілеуін пайдалануға рұқсат алғаннан кейін IAR 111 деп қайта аталды. Ұшақ 17 000 метр биіктікке ұшып, Haas 2 деп аталған, күшті түрлендірілген Haas ракетасын ұшыруға арналған. Haas 2 – 200 кг пайдалы жүк орбитаға шығаратын үш сатылы орбиталық ракета. Ұшақ құрылымын салу жұмыстары 2010 жылдың соңында басталды. 2011 жылға қарай ұшақтың барлық шыны талшықтан жасалған қалыптары аяқталды және ұшақ құрылымының үштен бірі дайын болды. Экипаж капсуласының қауіпсіздік жүйесі 2011 жылдың 26 қыркүйегінде сынақтан өтті, онда Арнайы авиация бөліміне тиесілі Mil Mi 17 тікұшағы капсуланы Қара теңіз үстінен 700 метр биіктіктен түсірді. Төтенше парашют сәтті ашылды және капсула Румынияның жағалау күзет қызметінен теңіз бетінен табылды. 2012 жылы ARCA IAR 111 ұшағының ракеталық қозғалтқышын жасауға көшті. Executor деп аталған қозғалтқыш композиттік материалдардан жасалған, 24 тонна (52 000 фунт) күш береді және турбонасоспен жабдықталған. Ол негізгі камера мен соплоны абляциялық салқындатуды қолданады, онда композиттік материалдың сыртқы қабаттары жоғары температуралы газдармен жанасқанда буланып, қызып кетудің алдын алады. ARCA 2025 жылға дейінгі ұзақ мерзімді ғарыш бағдарламасын ұсынды, ол IAR 111-ден басқа кішкентай орбиталық ракета (Haas 2C), орбиталық емес экипаждық ракета (Haas 2B) және орташа өлшемді экипаждық орбиталық ракета (Super Haas) жобаларын қамтыды. 2012 жылдың наурыз айында ARCA Haas 2C ракетасы үшін қолданылатын, өте жеңіл композиттік материалдан жасалған керосин багін сынақтан өткізді. Румыния ғарыш агенттігінің (ROSA) сын-пікірлері баспа және теледидарда күшейгеннен кейін ARCA бұл мәселеге араласу үшін Румыния Премьер-Министріне ашық хат жіберуді шешті. ARCA атап өткендей, Румыния ғарыш агенттігі жақында Vega ракетасымен ұшырылған Goliat спутнигінің сәтсіздігінен кейін сынға алуға лайық емес. Сонымен қатар, ARCA жеке қаржыландырылса, ROSA мемлекеттік қаржыландыруды пайдаланады. 2012 жылдың маусым айында ARCA өздерінің Haas 2C ракетасын Бухаресттегі Виктория алаңында, Румыния үкіметі сарайының алдында таныстырды. Сол жылы ARCA Еуропалық ғарыш агенттігімен ExoMars бағдарламасына қатысу үшін 1,2 миллион долларлық келісімшарт жасады. "Жоғары биіктіктен түсіру сынағы" деп аталған келісімшарт, марстың атмосферасындағы баяулау үшін қолданылатын EDM парашюттерінің құрылымдық тұрақтылығын тексеру үшін стратосфералық шарлармен түсіру сынақтарынан тұрды. 2013 жылдың 16 қыркүйегінде ARCA ExoMars бағдарламасы бойынша алғашқы сәтті ұшуды орындады, үш қысымды авиациялық контейнерді Қара теңіз үстінен 24 400 метр биіктікке көтерді. Қараша айында Executor қозғалтқышының бетондық сынақ тұғыры аяқталды.

After the difficulties encountered with the stratospheric balloons, ARCA decided to change their approach to orbital launch for the Google Lunar X Prize. They designed a supersonic rocket plane powered by a liquid fueled rocket engine using kerosene as fuel and liquid oxygen as oxidizer. The aircraft, initially named E 111, was renamed IAR 111 after ARCA received permission from IAR S. A. Brasov to use the traditional IAR designation for military and civilian aircraft constructed since 1925. The aircraft was intended to fly to an altitude of 17.000 m and launch a heavily modified version of the Haas rocket, named Haas 2. Haas 2 was an air launched three stage orbital rocket intended to place a 200 kg payload into orbit. Work on the plane structure began in late 2010. By 2011 all the fiberglass molds for the aircraft were finished and one third of the aircraft structure was completed. The crew capsule escape system was tested on September 26, 2011, when a Mil Mi 17 helicopter belonging to the Special Aviation Unit dropped the capsule from an altitude of 700 m over the Black Sea. The emergency parachute deployed successfully and the capsule was recovered from the sea surface by the Romanian Coast Guard. In 2012 ARCA decided to focus on the construction of the rocket engine of the IAR 111 aircraft. The engine, named Executor, is made of composite materials, has a thrust of 24 tons force (52,000 lbf) and is turbopump fueled. It uses ablative cooling for the main chamber and nozzle where the outer layers of the composite material vaporize in contact with the high temperature exhaust mixture and prevent overheating. ARCA also presented a long term space program, until 2025, that besides IAR 111 envisioned a small scale orbital rocket (Haas 2C), a suborbital crewed rocket (Haas 2B) and a medium scale crewed orbital rocket (Super Haas). In March 2012, ARCA tested an extremely lightweight composite materials kerosene tank that is intended to be used for the Haas 2C rocket. After criticism from the Romanian Space Agency (ROSA) intensified in printed media and television, ARCA decided to send a public letter to the Romanian Prime Minister to intervene in this matter. ARCA mentioned that the Romanian Space Agency is in no position to criticize after the failure of their cubesat Goliat recently launched with a Vega rocket. Furthermore, ARCA was privately funded compared with ROSA which uses public funding. In June 2012 ARCA presented their Haas 2C rocket in Victoria Square in Bucharest, in front of the Romanian Government palace. The same year ARCA won a $1,200,000 contract with the European Space Agency to participate in the ExoMars program. Named the High Altitude Drop Test, the contract consisted of a series of stratospheric balloon drop tests to verify the structural integrity of the EDM parachutes used in Martian atmospheric deceleration. On September 16, 2013, ARCA performed the first successful flight in the ExoMars program, lifting three pressurised avionics containers over the Black Sea to an altitude of 24,400 m.
In November, the concrete test stand for the Executor engine was completed.

2014-2019: AirStrato ұшыруға көмек көрсету жүйесіне

10 ақпанда ARCA AirStrato деп аталатын жоғары биіктіктегі ұшқышсыз әуе аппаратын (БӘА) ұсынды, ол жабдықтарды сынау және басқа да ғарышқа жақын миссиялар үшін стратосфералық шарларды пайдалануды алмастыруға арналған. Ол ұзаққа жұмыс істеу үшін күн энергиясымен жұмыс істеуге арналған, ұзындығы 7 метр, қанаттарының ені 16 метр және ұшу салмағы 230 кг болды. Ұшақ алғаш рет 28 ақпанда ұшты. ARCA егер бұл әзірлеме сәтті аяқталса, клиенттерге сатуға қолжетімді коммерциялық нұсқасын әзірлеуді қарастыратынын мәлімдеді. 2014 жылдың 17 қазанында ARCA штаб-пәтерін АҚШ-қа, Нью-Мексико штатының Лас-Крусес қаласына көшіргенін хабарлады. Баспасөз хабарламасында Румынияда бағдарламалық қамтамасыз ету және зымыран қозғалтқыштарын әзірлеуге қатысты жұмыстар жалғасатыны айтылды. Сондай-ақ Air Strato БӘА клиенттерге сатып алуға қолжетімді болады және Лас-Крусес ұшақтың өндіріс орталығы болады деп хабарланды. 25 қарашада олар сатып алуға болатын екі модельді таныстыратын БӘА веб-сайтын жариялады: AirStrato Explorer – 20 сағатқа дейін 18 000 метр биіктікке жете алатын модель және AirStrato Pioneer – 8000 метр биіктікке және 12 сағатқа дейін ұша алатын модель. 2015 жылдың 13 шілдесінде ARCA Нью-Мексикода AirStrato БӘА және Haas зымырандарын өндіру мен ұшу сынақтарын қоса алғандағы жұмыстардың басталғанын, оған 1,2 миллион доллар инвестиция жасалғанын хабарлады. 2017 жылдың қарашасында бас директор Димитру Попеску 12 алаяқтық қылмысы бойынша тұтқындалды. Осыдан кейін ол елден шығып, Румынияда қызметін қайта жаңартты. Кейіннен айыптаулар алынып тасталды. 2019 жылдың басында ARCA бумен жұмыс істейтін ұшыруға көмектесетін жүйені әзірлеп жатыр және аэроспайк қозғалтқышын сынақтан өткізе бастады.

2020Қазіргі уақыт: ЭкоРокет, АМИ және Астероидты өндіруге бағытталған

2020 жылы бумен жұмыс істейтін аэроспайк сынақтары жалғасты, ал ARCA LAS технологиясы негізінде жасалған жаңа ұшыру құралын, EcoRocket-ті таныстырды. 2021 жылы EcoRocket дизайны үш сатылы құрылымға сәл өзгертілді, бумен жұмыс істейтін аэроспайк сынақтары жалғасқан кезде. 2022 жылы ARCA AMi Exploration Initiative бағдарламасын жариялады, бұл компанияның бизнес-моделін коммерциялық ұшыру саласынан криптовалюта мен астероидтерді өндіруге қарай өзгертуге бағытталды. AMi бағдарламасы астероидтерден құнды материалдарды өндіру үшін AMi Cargo көлігі мен EcoRocket Heavy-ді пайдаланады. 2020 жылдардың соңынан бастап компания Жерге бағалы металдарды (көбінесе платинаны) сату үшін астероидтерді өндіруге қатысты бірнеше миссияларды жоспарлап отыр. Бұл жобаны негізінен Ethereum блокчейніндегі AMi токенін сату арқылы қаржыландыруды көздеп отыр. Содан бері ARCA өзінің басты назарын AMi-ден CER/әскери салаға қарай жылдырғандай көрінеді.

Хаас зымыран отбасы

Haas зымыран отбасы – әр түрлі өлшемдегі және құралымдағы зымырандар сериясы болды, ол бастапқы Haas баллоннан ұшырылған зымыранды алмастыру мақсатында жасалған. 3-ші және 4-ші миссияларда баллонды пайдалану кезінде туындаған қиындықтардан кейін, ARCA зымыранды жерден ұшыруға қайта жобалауға шешім қабылдады. Жерден ұшырылатын зымырандар ауыр әрі қымбатқа түсетін болса да, олар сенімдірек, пайдалануға ыңғайлы және орбитаға ауыр жүктерді шығара алады.

Haas 2B

Haas 2B ғарыш туризміне арналған бір сатылы суборбитальды зымыран болуы тиіс еді. Ол экипаждық капсула мен қызмет көрсету модулін суборбитальды траекторияға жеткізу үшін жобаланған. Экипаж капсуласы мен қызмет көрсету модулі үлкен көп сатылы Super Haas орбиталық зымыранында қолданылатын бірдей болжаныпты. 2013 жылдың тамызында Нью-Мексико штатының Аламогордо қаласында өткен NASA DC X конференциясында ARCA бес адамдық экипажды ғарышқа жеткізе алатын капсуласы бар Haas 2B зымыранының жаңартылған нұсқасын таныстырды. "Spaceport America" өкілдерімен Haas 2B зымыранын Нью-Мексикодан ұшыру мәселесі бойынша келіссөздер жүргізілді.

Haas 2C

Haas 2C коммерциялық жүктерді орбитаға шығаруға арналған орбиталық зымыран болуы тиіс еді. Зымыранның екі нұсқасы жоспарланған: бір сатылы, орбитаға жүк шығаруға қабілетті нұсқа және екі сатылы, орбитаға жүк көтеруге қабілетті нұсқа. Өте жеңіл композиттік бакты сынақтан өткізгеннен кейін, ARCA жалпы салмағы 26 кг болатын, итермелеу күші мен салмағының арақатынасы 26:1 және жүк көтергіштігі бар бір сатылы ұзын зымыранды жобалады.

Haas 2CA

Haas 2CA зымыран 100 кг салмақты Жердің төменгі орбитасына шығаруға арналған, бір ұшырылу құны 1 миллион АҚШ доллары болатын ракета еді. Алғашқы ұшырылым 2018 жылы Уоллопс ғарыш орталығынан жасалатын жоспарланған. Зымыран бір сатылы орбитаға шығу (SSTO) ретінде жобаланған және теңіз деңгейіндегі итеркіш күші және вакуумдағы итеркіш күші Aerospike қозғалтқышымен қамтамасыз етілуі тиіс болған.

IAR-111 зымыран ұшағы

Румын авиациялық индустриясы Брашов (Industria Aeronautica Romana Brașov), сондай-ақ IAR 111 деп белгілі, теңізден ұшырылатын суборбитальдық зымыран ұшағы болды. Ол Haas 2B және 2C зымырандарында қолданылған Executor қозғалтқышын пайдаланды. Ұзындығы – 5 метр, қанаттарының ені – 5 метр, ұшу массасы – 5 тонна. Ол екі адамнан – ұшқыш пен жолаушыдан тұратын экипажды тасымалдай алады. Ұшу тізбегі теңіз бетінен ұшу, дыбыс астындағы жылдамдықпен көлденең ұшудан тұрады, одан кейін шамамен екі минут ішінде биіктікке жылдам көтеріліп, белгілі бір биіктікке жетеді. Ғарыш туризмін дамыту платформасы ретінде ол жанармай сарқылғаннан кейін IAR 111 желкендеу режимінде төмен түсіп, теңіз бетіне қонатын болды. Төтенше жағдайда экипаж капсуласы бөлінетін және екі зымырандық парашютпен жабдықталуы керек еді. IAR 111 капсуласы 6-шы миссия барысында ұшу сынағынан өтті. Миссия Ішкі істер және әкімшілік министрлігіне қарасты Арнайы авиация бөлімі және Жағалау күзетінің бірлескен күштерімен жүзеге асырылды.

AirStrato ұшқышсыз әуе кемесі

AirStrato – ARCA компаниясы әзірлеген электр қуатымен жұмыс істейтін орташа өлшемді ұшқышсыз әуе кемесі. 18 000 м биіктікке ұшуға арналған AirStrato Explorer және 8000 м биіктікке ұшуға арналған AirStrato Pioneer деп аталатын екі нұсқасы жоспарланған. Оның 45 кг салмақтағы жүк тасымалдауға мүмкіндігі болған, оған бақылау құралдары, ғылыми аспаптар немесе ұшу ұзақтығын арттыру үшін қосымша аккумуляторлар кіруі мүмкін. Бірінші прототиптің алғашқы ұшуы 2014 жылдың 28 ақпанында өтті. Ол бекітілген қону шассиімен жабдықталған. Тағы екі прототип салынды, оларда қону шассиі болмады. Оның орнына ARCA ұшыру үшін пневматикалық катапульт, ал қону үшін қону тіректері мен құтқару парашютін таңдады. Екі прототип те тек ұшып-қону сынақтары мен қысқа, төмен биіктіктегі ұшуларды ғана жүзеге асырды.

ЕҚҚА құлап түсуді сынау көлігі

ARCA Еуропалық ғарыш агенттігі үшін ExoMars EDM қондыру модулінің атмосфералық тоқтату парашюттерін сынау мақсатында құлау сынақ көлігін құрастырды. Оның салмағы және парашют ашу жүйелері Еуропалық ғарыш агенттігінің модуліндегідей. DTV-ны стратосфералық гелий шармен 24 км биіктікке көтеру жоспарлануда. Ол сол биіктіктен еркін құлап, Марс атмосферасына кіргенде ExoMars EDM-нің сезетін динамикалық қысымға ұқсас қысымға жетеді. Осы динамикалық қысымда парашют ашылады, ал модуль Қара теңіз бетіне қоныс табады және Румыния Әскери-теңіз күштерімен құралып алынады.

Экорокет демонстраторы

EcoRocket Demonstrator (бұрын EcoRocket) – қазіргі уақытта әзірлену үстіндегі, жартылай қайта пайдаланылатын үш сатылы орбиталық ұшыру құралы. EcoRocket Demonstrator 2022 жылы ұшырылуы жоспарланған, алайда сол жылы ұшыру өткізілген жоқ. Көліктің қайта пайдаланылатын бірінші сатысы, кішкентай екінші сатыны 7 километр биіктікке дейін итеру үшін батареямен жұмыс істейтін бу ракетасын пайдаланады. Екінші саты одан әрі жоғары биіктікке көтеріліп, жүк тасымалдайтын үшінші, кіші сатыны орналастырады. Үшінші саты RP 1 және жоғары таза пероксидті пайдаланып, орбитаға 10 килограмға дейін жүк жібереді. Ракетаның аты, керосиннің аз мөлшерде өртелуінің экологиялық артықшылықтарынан (орбиталық жылдамдықтың басым бөлігін алу үшін керосин қолданылғанына қарамастан) туындаған. EcoRocket, Sea Dragon сияқты, Қара теңізде жартылай су астында ұшырылады. Бірінші және екінші сатылар қайта пайдалануға арналған, олар қалпына келтіру үшін мұхитқа парашютпен түседі. Бұл құрал, жақын арада дамытылатын EcoRocket Heavy үшін технологияларды көрсетуге бағытталған.

Экорокет ауыр

EcoRocket Heavy – ARCA-ның AMi астероидтерді өндіру жобасын қолдауға арналған EcoRocket-тің жоспарланған түрі. EcoRocket Heavy – EcoRocket технологиясы негізінде жасалған үш сатылы ұшыру құралы болады. Сатылар орталықтағы пайдалы жүкке концентрлі түрде орналасады (кейде «пияз тәрізді сатылар» деп аталатын құрылым), ең сыртқы сатыдан қозғалыс басталып, ол ажыратылып, келесі сыртқы сатының іске қосылуына мүмкіндік беріледі, және т.с.с. EcoRocket Heavy, EcoRocket сияқты, үш сатылы конструкцияны қолданады, алғашқы екі саты бу күшімен, ал соңғы саты керосин/сұйық оттегі қоспасымен орбитаға шығарылады. Әр саты бірнеше «қозғалтқыш модульдерінен» тұрады, оларды бас директор Попеску бұрын құлаған OTRAG неміс компаниясынан шабыттанған деп сипаттайды. Көліктің диаметрі 30 метрге жетеді және EcoRocket Demonstrator сияқты мұхиттан ұшырылады, ал алғашқы екі сатысын қалпына келтіре отырып, ішінара қайта пайдалануға болады. EcoRocket Heavy аэродинамикалық қозғалтқыштардан бас тартып, тек дәстүрлі зымырандық соплоларды қолданады. ), ол мақсатты астероидқа жақындасу үшін қызметтік модулінің қозғалтқышын пайдаланады. Ғарыш кемесі содан кейін астероидті арқанмен ілгішіп, кен өндіру жұмыстарын бастау үшін өзіне тартады. Кен өндіру аяқталғаннан кейін, ол AMi Cargo көлігіне оралып, Жерге қайтарылады. Жерге жеткен соң, капсула бөлініп, қайтадан кіру алдында қызметтік модулі тасталады. Содан кейін капсула парашютсіз, теңізге жоғары жылдамдықпен қонады, ішіндегі материалды қауіпсіз қалпына келтіру үшін қайтару капсуласының алдыңғы жағындағы 7 метрлік диаметрлі жылу қалқанының беріктігіне сенеді. Бұл техниканың кішірейтілген үлгісі 2023 жылдың қазан айында 12-ші миссия барысында, RTV-нің 16-шы миссиясымен бірге, адамды тасымалдаған ауа шары арқылы көрсетілді. ARCA ғарыш кемесін басқа планеталарға ұшқышсыз миссиялар үшін жаңартуды жоспарлап отыр. Астрономиялық операцияларды қолдау үшін ARCA NASA жүйесіне ұқсас өз Deep Space Network желісін құруға ниетті.

The EcoRocket Heavy is a planned variant of EcoRocket, designed to support ARCA's AMi asteroid mining initiative. The EcoRocket heavy will be a three stage launch vehicle derived from EcoRocket's technology. The stages will be arranged concentrically around the payload in the center (in a layout occasionally called "onion staging"), with the outermost stage firing, then detaching and allowing the next outermost stage to ignite, and so on. The EcoRocket heavy, like the EcoRocket, will use a three stage design, with the first two stages using steam power and the final stage using a kerosene/liquid oxygen mixture to propel itself to orbit. Each stage will consist of multiple "propulsion modules" attached together, which the CEO Popescu describes as being inspired by the now defunct German launch company OTRAG. The vehicle will be thirty meters in diameter, and, like the EcoRocket Demonstrator, will launch from the ocean, and be partially reusable, recovering the first two stages. The EcoRocket Heavy abandons aerospike engines, using only traditional rocket nozzles. ), which will use the engine on its service module to approach the target asteroid. The spacecraft will then harpoon the asteroid, then reel itself in to begin mining operations. Upon completion of mining, it will return to the AMi Cargo vehicle, which will propel it back to Earth. Upon reaching Earth, the capsule will detach and jettison the service module prior to reentry. The capsule will then perform a high velocity landing at sea, without the use of a parachute, relying on the structural integrity of the 7 meter diameter heat shield on the front of the return capsule for safe recovery of the material inside. A subscale demonstration of this technique was performed in October 2023, using a manned hot air balloon during Mission 12, carried out alongside the RTV’s Mission 16. ARCA intends to eventually upgrade the spacecraft for uncrewed missions to other planets. To support deep space operations, ARCA intends to construct their own Deep Space Network, akin to NASA's system.

Ауыртпа

Venator - сұйық отынмен жұмыс істейтін, қысыммен тамақтандырылатын зымыран қозғалтқышы, ол Haas 2C зымыранының екінші сатысын қуаттандыруға арналған. Ол сұйық оттегі мен керосин жағып, ең жоғары итеру күшіне ие болды. Қозғалтқышта негізгі құбырларда клапан болған жоқ. Оның орнына, танктер мен қозғалтқыш арасындағы негізгі құбырларда жарылу дискілері қолданылды. Екінші саты ұшырылған кезде қысыммен жабдықталады, ал бірінші сатының жануы тоқтағаннан кейін екінші саты 16 атм қысыммен жабдықталады. Осы қысымда дискілер жарылып, отын қозғалтқышқа ағып түседі.

LAS

Launch Assist System – электрмен қыздырылған суды буға айналдырып, одан итерме күші алуға арналған аэрозымдық қозғалтқыш болатын. LAS ракеталардың құнын олардың күрделілігін азайту арқылы төмендетуге бағытталған, себебі бумен жұмыс істейтін ракеталар тіпті ең қарапайым сұйық отынмен жұмыс істейтін қозғалтқыштардан да әлдеқайда қарапайым. Бұл қозғалтқыш пен жанармай багы бар дербес құрылғы болуы тиіс еді. Теориялық тұрғыдан, ол 67 секундтық қағидалы импульсқа жете алатын. LAS Haas 2CA ракетасының бірінші сатысы ретінде немесе Atlas V, Falcon 9, Delta IV және Ariane 6 сияқты қолданыстағы ракеталарға қосымша күштеуіш ретінде қолдану ұсынылды. EcoRocket Demonstrator және Heavy бұл жүйенің жаңартылған нұсқасын, екі соплосы бар (біреуі ұшыруға, екіншісі қонуға) LAS 25D деп атайды.

1-ші тапсырма

1-ші миссия 2006 жылдың 2 желтоқсанында өтті, онда күн шары STABILO жүйесінің капсуласын ұшудың соңғы кезеңінде кездескен күшті турбуленттік салдарынан күтілген биіктіктен сәл төменге көтерді. Осыған байланысты жүйеге зақым келтіру қаупін болдырмау үшін одан әрі ұшуды тоқтатуға шешім қабылданды. Бұл ұшу 2006 жылдың тамызынан бері жоспарланып келе жатқан, ал бұрынғыда басқа үлкен күн шары бақыланатын режимде төмен биіктікте ұшырылған болатын. Осы кезеңде арнайы жасалған парашют сынақтан өтті. Бұл ARCA жүзеге асырған алғашқы стратосфералық ұшу болды және оқиға тікелей эфирде көрсетілді; 20-дан астам журналист қатысты.

2-ші тапсырма

STABILO 1B-нің 2-ші миссиясы 2007 жылғы 27 қыркүйекте Мидия мысық әуе базасынан ұшырылды. Румыния Әуе күштері екі радар станциясымен қатысты. Азаматтық авиация және Румыния Әскери-теңіз күштері де қатысты, соңғысы бір теңіз суға бату кемесімен. Бірінші және екінші көлік сатылары бір сағат 30 минуттан кейін және ұшыру орнынан белгілі бір қашықтыққа ұшқаннан кейін, STABILO теңіз бетіне қонды және Әскери-теңіз күштерінің "Сатурн" кемесімен тоқтатылып, дайверлермен құралына қайта жеткізілді. Құралды алып келу кемесі спутниктік байланыс жүйесі және Әуе күштерінің радары арқылы бағытталды. Көлік Әскери-теңіз кеме жасау орнына жеткізілді. Электрондық жабдық ұшу аяқталғаннан кейін 8 сағат өткен соң да басқару орталығына сигнал жіберіп тұрды.

3, 4 және 4В миссиясы

Хелен – Haas шарымен ұшырылатын орбиталық зымыранның демонстрациялық үлгісі болды. Ол Haas зымыраны үшін ұсынылған авиониканы және гравитациялық тұрақтандыру әдісін ұшу кезінде сынап көруге арналған. Хеленнің биіктікке жетуі жоспарланған. Екі нұсқасы жасалды: цилиндрлі бактары бар және монопропеллент отын ретінде сутек пероксидін пайдаланатын үш сатылы зымыран, сондай-ақ сол қозғалтқыш түрін қолданатын екі сатылы шар тәрізді зымыран. Зымыран физикалық қателікке негіделген тұрақтандыру техникасын қолданды. 4-ші миссия үшін ARCAspace гелий шарын пайдалануға және Хелен зымыранын қайта жобалауға шешім қабылдады. Жаңа нұсқа, "Хелен 2" деп аталды және 2010 жылдың 4 тамызында ұшуға дайындалды. Шақтың ісіншілігі басталғанда, конструкциялық қатеге байланысты шар жарылып, миссия тоқтатылды. 2010 жылдың 1 қазанында Хелен 2 зымыранының соңғы сатысы мен кіші гелий шары қолданылып, жаңа талпыныс жасалды. "Миссия 4Б" деп аталған ұшу сәтті аяқталды, Хелен 2 ұшырылды және зымыран биіктікке жетті. Стратосфералық шарлармен туындаған қиындықтардан кейін ARCA Хаас зымыраны бойынша жұмысты тоқтатып, орбиталық және суборбиталық зымырандардың жаңа отбасын жобалауға кірісті.

5-ші тапсырма

5-ші миссия Румынияның Әуе клубы және Румынияның Авиация федерациясымен бірлесіп жүзеге асырылды. Бұл оқиға Хелен-2 зымыраны ұшыру алдында болды. Ұшу 2010 жылғы 27 сәуірде сағат 07:45 пен 08:45 аралығында Брашовтың Хогиз қаласынан жасалды. Адам бар ыстық ауа шары Хелен-2 зымырасының қысымды капсуласын белгілі бір биіктікке көтерді. Санпетру әуежайындағы басқару орталығы мен тасымалдаушы шары арасындағы ең үлкен қашықтық , ол Хелен-2 зымырасының болжамды қауіпсіздік аймағымен сәйкес келді. Шар экипажының құрамына Михай Илье – ұшқыш, Мугурел Ионеску – екінші ұшқыш және Думитру Попеску – ELL жабдығын басқарушы кірді. Ұшудың мақсаты Хелен-2 зымырасы үшін телеметрияны, басқаруды және тікелей телеарнамен хабар таратуды сынау болды.

6 - тапсырма

6-миссия IAR 111 үстіртолақ ұшағының экипаж капсуласының құтқару жүйесін сынады. 2011 жылдың 26 қыркүйегінде Арнайы авиация бөлімінің Ми-17 тікұшағы капсуланы орташа теңіз деңгейінен жоғары көтерді. Осы биіктікте тікұшақ капсуланы босатып жіберді. Парашют ашылып, капсула теңіз бетіне қонды. Оны сол тікұшақ Румыния жағалау күзетінің көмегімен құтқарып алды.

WP3

WP3 – бұл ExoMars бағдарламасының жоғары биіктіктен түсу сынағы (HADT) үшін растау сынақ ұшуы, ол Еуропалық ғарыш агенттігімен бірлесіп жүзеге асырылды. Ұшыру 2013 жылдың 16 қыркүйегінде Қара теңіз жағалауынан өтті. Жабдық үш герметикалық контейнерден тұрады, ішінде ExoMars ғарыш кемесінің парашютын болашақ ұшуларда сынау үшін қажетті электроникалық жабдықтар орналасқан. Кластерлі шармен көтерілген герметикалық контейнерлер таңғы сағат 7:15-те ұшырылды және көтерілуге 90 минут кетті. Контейнерлер белгілі бір биікке жеткен соң, арнайы құтқару парашютымен босатылды және 20 минуттан кейін теңізге қонды. Контейнерлер мен құтқару парашютын Әскери-теңіз күштері ұшыру орнынан алып шықты. Мақсаттары – электроникалық және байланыс жүйелерін ұшу арқылы сынау, теңізге қонғаннан кейін контейнердің герметикалық жабылуын және теңіз бетінен жабдықты анықтап, қайтару мүмкіндігін көрсету болды.

10-шы тапсырма

10-шы миссия – "Экоракета" демонстраторының орбитаға жасалатын алғашқы ұшырылысы.

11-ші тапсырма

11-ші миссия жаңа Коммерциялық Экоракета (CER) бағдарламасы аясындағы алғашқы миссия болды. Бұл сынақ CER 160TR артиллериялық нысана ракетасының контейнерден шығу ретін, ракета немесе ұшып өткізгіштің шахтадан шығуы сияқты әдіспен растады. Сынақ 2023 жылдың қараша айында өтті.

12-ші тапсырма

"Миссия 12" 2023 жылдың қазан айында AMi капсуласының жаңа дизайны мен қону техникасын сынақтан өткізді. Капсуланың толық масштабтағы диаметрі шамамен 7 метр болғандықтан, ARCA сынақ үшін кішірейтілген көлік құралын жасады. Демонстратор адам басқаратын ыстық ауа шарымен шамамен 600 метр биіктікке көтеріліп, босатылды. Көлік жерге шамамен 15 секундта жетті, осы кезде парашютсыз, жоғары жылдамдықты қону әдісі көлікке келген қабылданатын зақымдар арқылы расталды.

13-ші тапсырма

13-ші миссия – қозғалтқыштың су астында іске қосылуы мен итермелеу қабілетін тексеру және бағалау мақсатында ARCA құрылысындағы су мұнарасынан LAS 1 зымыратын ұшыру болды. Бұл, EcoRocket Demonstrator 5 және Heavy зымыраттарының теңізден ұшыру процедурасына да қатысты. 2023 жылдың наурыз айында, кейбір кешігулерден соң, LAS 1 ұшырылып, сынақ сәтті аяқталды.

15-ші тапсырма

"Миссия 15" сериясындағы EcoRocket ұшулары ARCA-ның алғашқы орбиталық ғарышқа ұшуына бастап әкеледі. "Миссия 15" EcoRocket 5 аппаратын пайдалануды көздейді, сондай-ақ экологиялық үшінші сатысының құрылымы әзірге белгісіз. "Миссия 15А" суборбитальды/тік ұшу барысында 180 км орбиталық биіктікке жетуді мақсат етеді. "15В" компанияның алғашқы спутнигін орбитаға шығаруды көздеп отыр. Ұшу мерзімі әзірге белгісіз.

16-шы тапсырма

16-шы миссия CER бағдарламасының RTV көлігімен орындалды, ол CER зымыранымен жау шабуылын имитациялау және баллистикалық қорғаныс күштерін дайындау мақсатында ұшырылған жүк болды. Бұл миссия 12-ші миссиядан бірнеше минут бұрын орындалды, себебі екі көлік те бір адам басқаратын ыстық ауа шармен бірге тасымалданды. Құлау сынағы, айналу тұрақтандыру жүйесін пайдаланбастан, көліктің төмен жылдамдықтар мен биіктіктегі тұрақтылығы және ұшу параметрлері туралы деректерді жинады.