Кіріспе

Нидерландтық жылдам сырғанаушы Ирен Карлинь (Ireen) Вюст (; 1986 жылғы 1 сәуірде туған) – неміс тегі бар бұрынғы ұзақ дистанциялық жылдам сырғанаушы. Вюст бес рет қатарынан қысқы Олимпиада ойындарында кем дегенде бір алтын медаль жеңіп, жылдам сырғанаудан ең табысты олимпиадашы атанды. Вюст – жазғы немесе қысқы Олимпиада ойындарында бес рет қатарынан жеке алтын медаль жеңіп алған жалғыз спортшы. Вюст қысқы ойындар тарихындағы ең жас голландтық Олимпиада алтын медалінің иегері және ең қарт жылдам сырғанау алтын медалінің иегері. Он тоғыз жасында, 2006 жылғы 12 ақпанда ол 2006 жылғы қысқы Олимпиада ойындарында 3000 метрлік жарыста алтын медаль жеңіп алды; төрт жылдан кейін 2010 жылғы қысқы Олимпиада ойындарында 1500 метрлік жарыста жеңіс тойлады; 2014 жылғы қысқы Олимпиада ойындарында екі алтын және үш күміс медаль жеңіп, Сочи ойындарының ең көп медаль алған спортшысы атанды. 2022 жылғы қысқы Олимпиадада жылдам сырғанаудан рекордтық алтын медаль және командалық қуғын-сүргін жарысында қола медаль жеңіп алғаннан кейін ол рекордтық он үш Олимпиада медаліне ие болды, бұл жылдам сырғанаушылардың арасында ең көп көрсеткіш және оны Олимпиадада Нидерландтың ең табысты спортшысы етті. Ол сонымен қатар жеті дүркін әлем чемпионы, он бес дүркін әлем чемпионатының жеңімпазы және бес дүркін Еуропа чемпионы. 2014 жылы Рейтер агенттігі оны әлемнің үздік спортшысы деп таныды.

Конькимен ойнау мансабы

Вюст 2003 жылдың қарашасында 2004 жылғы KNSB Голландияның жеке қашықтық чемпионатында 500 м және 1500 м жарыстарында тоғызыншы орын алып дебют жасады. Маусым соңында АҚШ-тың Миннесота штатындағы Роузвилл қаласында өткен жасөспірімдер арасындағы әлем чемпионатында күміс жүлде алды. Келесі маусымда ол 2005 жылғы KNSB Голландияның жеке қашықтық чемпионатында 1000 м-де бесінші, 1500 м-де төртінші орын алып, 2004–2005 жылғы Әлем кубогіне қатысты. 2005 жылғы KNSB Голландияның сыртқы қашықтық чемпионатында үшінші орын алып, ол өзінің алғашқы халықаралық ересектер турниріне – 2005 жылғы Херенвеендегі Еуропа чемпионатында қатысуға жолдама алды. Онда төртінші орынды иеленіп, Ресейдің Мәскеу қаласында өткен 2005 жылғы Әлем сыртқы қашықтық чемпионатында Голландия құрамасына ілікті. Ол кейін Финляндияның Сейняйоки қаласында жасөспірімдер арасындағы әлем чемпионы атанды.

2005-2006 жылғы маусым

Маусым басталар алдында Вюст ТВМ-мен келісімшартқа отырды және Джерард Кемкерстің жетекшілігімен жаттығуларын бастады. 2006 жылғы KNSB Нидерланд жеке қашықтық чемпионаты, сонымен қатар Олимпиада іріктеуі ретінде өткен жарыста Вюст 1000 м, 1500 м және 3000 м қашықтықтарында жеңіске жетіп, 2006 жылғы Туриндегі Қысқы Олимпиада ойындарына Нидерланд құрамасына ілігуге мүмкіндік алды. Олимпиадаға дейін ол 2006 жылғы Хамарда өткен Еуропа чемпионатында Германиялық Клаудия Пехштейннен және командаласы Ренате Гренвольдтан кейін қола жүлдеге ие болды.

Олимпиада ойындары

2006 жылғы Олимпиада ойындарында оның алғашқы қашықтығы 3000 метр болды, онда Вюст Гренвольдты және Канаданың Синди Класенін жеңіп, алтын медальді иеленді және Нидерландының ең жас қысқы Олимпиада чемпионы атанды. Ол 1000 метрде төртінші орынды алып, марапаттау тұғырына көтеріле алмады. Соңғы жарысында, 1500 метрде, ол Канаданың Синди Классен мен Кристина Гроувстың артынан қола медальді жеңіп алды. Маусымның соңғы жарысы – 2006 жылғы сырғанаудан әлем чемпионатында Вюст турнирге бірнеше күн бұрын ауырғандықтан төртінші орынды қанағат етті. Маусым аяқталғаннан кейін Вюст 2006 жылдың ең жақсы голланд спортшысы деп танылды. Ол сондай-ақ жылдың үздік әйел сырғанаушысы болып сайланды.

2006-2007 жылғы маусым

Уст 2007 жылғы Голландия қашықтықтан жүгіру чемпионатында екі жеңіс және бір күміс жүлдемен маусымын бастады. Ол сондай-ақ 2007 жылғы Голландияның сырғанау чемпионатында жеңіске жетті. 2007 жылғы Еуропа чемпионатында Уст төрт қашықтықтың үшiнен кейін көшбасшы болды, бірақ Мартина Сабликовадан жеңілді. Келесі аптада ол Хамарда өткен 2007 жылғы сырғанаудан әлем спринт чемпионатында тағы да күміс жүлде иегері атанды. Ол Херенвенде өткен 2007 жылғы сырғанаудан әлем чемпионатында көпшілік алдында әлем чемпионы болды. 2006–07 жылғы әлем кубогының 1500 м жарысында алты жарыстың екеуінде жеңіске жеткені үшін, ал Калгаридегі әлем кубогы финалында 1000 м жарысында жеңімпаз атанды. 2007 жылғы сырғанаудан әлем чемпионатында 1000 метрде алтын медаль алып, ұлттық рекордты жаңартты, ал 1500 метрде тағы бір алтын медаль жеңіп алды. Ренате Гренвольд пен Паулин ван Деутекоммен бірге командалық қууда Канададан кейін күміс жүлде алды.

2007-2008 жылғы маусым

Маусымның қиын басталуынан кейін, Вюст 2008 жылдың қаңтар айында Еуропалық көпсайыс чемпионы атанды. Оның басты қарсыласы – Паулин ван Дейтеком. Вюст Берлинде өткен Әлем чемпионатында ван Дейтекомнан кейін екінші орын алды. 2008 жылы Наганода өткен Әлем қашықтықтан жүгіру чемпионатында Гренвольд пен Ван Дейтекоммен бірге командалық қууда алтын медаль жеңіп алды. Осы маусымда Вюст бір ғана Әлем кубогы жарысында жеңіске жетті, ол Хамардағы 1500 метрлік жарыс болды.

Ванкувердегі 2010 жылғы Олимпиада ойындары

2010 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарында ол 1500 метрлік қашықтықта алтын медальді жеңіп алды.

2014 жылғы Сочи Олимпиада ойындары

2014 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарында ол 3000 метрлік шаңғы тебуде және командалық қууда алтын медальдар, 1000 метр, 1500 метр және 5000 метрлік жарыстарда күміс медальдар жеңіп алды.

Пхенчхандағы 2018 жылғы Олимпиада ойындары

2018 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарында ол 1500 метрде алтын медаль, 3000 метрде күміс медаль жеңіп алды. Оның 1500 метрдегі алтын медалі – Олимпиададағы осы қашықтықтағы төртінші тікелей медалі болды, және бұл оның жеке алтын медальді жеңіп алған төртінші Олимпиадасы еді. Бұл қысқы Олимпиада тарихында тұңғыш рет осы жетістікке қол жеткізілді. Ол сондай-ақ, Олимпиаданың 1500 метрін екі рет жеңген екінші конькиші болды (Лидия Скобликова 1960 және 1964 жылдары жеңгеннен кейін), және Олимпиадада бес алтын және жалпы он медаль жеңген алғашқы голланд спортшысы атанды. Ол сондай-ақ, ер немесе әйел конькишілердің арасында он бір Олимпиада медалін жеңіп алған тұңғыш спортшы, ал жекелей тоғыз медаль жеңген алғашқы қысқы Олимпиада спортшысы болды.

2022 жылы Пекинде өтетін Олимпиада ойындары

2022 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарында ол 1500 метрлік қашықтықта алтын медаль жеңіп, жаңа Олимпиада рекордын орнатты және бес Олимпиадада жеке алтын медаль алған тұңғыш спортшы атанды (16 жыл аралығында). Қазіргі таңда ол 156.436 ұпаймен Адель календарында 5-орында тұр.

Жеке өмір

2006 жылдың 1 наурызында Вюст спортқа қосқан үлесі үшін Нидерланд Арстаны орденінің рыцарі атағымен марапатталды, атап айтқанда, 2006 жылғы Туринде өткен Қысқы Олимпиадада әйелдер арасында 3000 метрге жылдам коньки тебуде жеңіске жеткені үшін. 2022 жылдың 22 ақпанында ол жылдар бойында спорттағы көрнекті жетістіктері және 2022 жылғы Пекинде өткен Қысқы Олимпиадада әйелдер арасында 1500 метрге жылдам коньки тебуде жеңіске жеткені үшін Оранж-Нассау орденінің командирі болып тағайындалды. Вюст – бисексуал және ол 2009 жылғы голландиялық сұхбатта әйелмен қарым-қатынаста екенін алғаш рет айтты. Оның тегіндегі "ü" әрпі, голланд тілінде әдетте қолданылмаса да, 18-ші ғасырдың соңында Фризиядағы Докум қаласына саудагер болып қоныстанған неміс шежіресінен тараған.