Кіріспе

2005 жылғы Флорида штатының құрбандылардың құқықтары туралы заңы – Флорида заңы

Джессика заңы – Флорида штатының 2005 жылғы заңына, сондай-ақ бірнеше басқа штаттардың заңдарына берілген ресми емес атау. Ол әлеуетті құрбандыларды қорғауға және жыныстық қылмыскердің қайтадан қылмыс жасау мүмкіндігін азайтуға бағытталған. Заңға сәйкес, егер құрбан 12 жасқа толмаған болса, міндетті түрде 25 жылға бас бостандығынан айыру және өмір бойы электрондық бақылау қарастырылады. Джессика заңының «Джессика Лансфорд заңы» деп белгіленген нұсқасы 2005 жылы федералдық деңгейде ұсынылды, бірақ Конгресс оны заңға айналдырмады. Бұл атауды бұқаралық ақпарат құралдары Флорида заңы үлгісіндегі басқа штаттардың барлық заңнамалық және болашақ заңнамалық бастамаларын белгілеу үшін де пайдаланады. Флорида заңы қабылданғаннан бері 42 штат мұндай заңнаманы ұсынды. Заңның аты 2005 жылдың ақпанында Джон Куи атты бұрын сотталған жыныстық қылмыскердің ұрлап, зорлап, өлтірген Флорида штатының жас қызы Джессика Лансфордтың құрметіне берілді. Осы оқиғаға байланысты халықтың наразылығы Флорида билігін осы заңды енгізуге итермеледі. Заңның негізгі қағидаларының бірі – 12 жасқа толмаған адамды әдепсіздікке немесе жамандыққа салуды өмір бойына жасалған қылмыс деп қарастыру, сондай-ақ 18 жастан асқан адамдарды, 12 жасқа толмаған құрбанды әдепсіздікке немесе жамандыққа салғаны үшін сотталғанда, міндетті түрде 25 жылға бас бостандығынан айыру және өмір бойы электрондық бақылауға алу. Әдепсіздікке немесе жамандыққа салу – «адамның кеудесіне, жыныс мүшелеріне, жыныс аймағына немесе мүжікке немесе оларды жабатын киімге қасақана тиіп, немесе адамды осы әрекетті жасауға мәжбүрлеуі немесе көндіруі» деп анықталады. Заң сонымен қатар, қылмыскерге жылдар саны бойынша жаза тағайындалған жағдайда, оған түрмеден шыққаннан кейін өмір бойына бақылау мерзімі тағайындалуын талап етеді. Флоридада басқа да айыптар бар, мысалы, жыныстық зорлық-зомбылық: 18 жасқа толған адам 12 жасқа толмаған адамға жыныстық зорлық-зомбылық жасаса немесе жасауға тырылып, оның жыныс мүшелерін зақымдаса, ол ауыр қылмыс жасады деп есептеледі. Жыныстық зорлық-зомбылық – екінші адамның жыныс мүшесіне оралды, аналды немесе вагиналды ену, олардың бірігуі немесе басқа заттың аналды немесе вагиналды енуі, медициналық мақсаттардан басқа. Жыныстық зорлық-зомбылық айыптамасы бойынша міндетті түрде өмір бойына бас бостандығынан айыру жазасы қарастырылады.

Джессика Лансфорд туралы заң

Джессика Лансфорд заңы (109-шы Конгресс), – АҚШ-та Флорида штатының заңы үлгісінде жасалған, қабылданған жағдайда босатылған жыныстық қылмыскерлерді күшті бақылауға алуды міндеттейтін ұсынылған федералды заң.

Заң жобасының мақсаттары

Заң жобасы қабылданған жағдайда, 1994 жылғы Зорлық қылмыстарды бақылау және құқық қорғау туралы заңға және 1968 жылғы Омнибус қылмыстарды бақылау және қауіпсіз көшелер туралы заңға сәйкес, жыныстық құқық бұзушыларды тіркеу заңдарын келесі талаптарға сәйкес келтірмеген кез келген АҚШ штатына федералдық гранттарды едәуір қысқартатын еді: Жыныстық құқық бұзушылар түрмеден шыққаннан кейін бес жыл бойы немесе жыныстық жыртқыш деп танылғандар үшін өмір бойына аяқтарына Global Positioning System (GPS) құрылғыларын тағуға міндетті болар еді, бұл құқық қорғау органдарына олардың орналасқан жерін тиімдірек қадағалауға мүмкіндік берер еді. Құқық бұзушыларды іздеу және бақылауға байланысты шығындар әрбір штаттың өзі көтерер еді. Штаттар жыныстық қылмыскерлерді тіркеу нысандарын жылына кем дегенде екі рет, кездейсоқ уақытта тіркелгендердің мекенжайларын растау үшін жіберуге міндетті болар еді. 10 күн ішінде жауап бермеген тіркелгендер талаптарға сәйкес келмейтін деп есептелер еді. Бұл заң жобасын 2005 жылдың 6 сәуірінде Флорида штатынан АҚШ Республикалық партиясының конгрессмені Джинни Браун Уэйт енгізді. Оның 107 қолдаушысы болды және ол Төменгі палатаның Әділет комитетінің кіші комитетіне жіберілді, бірақ оған ешқашан дауыс берілген жоқ (ешқандай комитет немесе толық Конгресс тарапынан) және 109-шы Конгресс жұмысын аяқтағанда күшін жойды.

Қылмыскердің отбасы мүшелеріне әсері

Сотталған жыныстық қылмыскерлердің жақтастары сотталған адамдардың және олардың қылмыс жасаған емес отбасы мүшелерінің азаматтық құқықтары жаза толық аяқталғаннан кейін де мәңгілікке зардап шегеді деп санайды. Жыныстық қылмыскерлердің үй мекенжайларын интернетке жариялау сот тарапынан қоғамдық қауіпсіздік атынан жалғастырылып келеді, бірақ 2006 жылдың сәуір айында Мэн штатында болған өшпенделікке ұқсас кісі өлтірулер тізілімді дұрыс пайдаланбау және жеке тұлғалардың қылмыс жасаған емес отбасы мүшелерінің қауіпсіздігі туралы жаңа алаңдаушылықтарды тудырды. Миссури штатының азаматтық құқықтар жөніндегі адвокаты Артур Бенсон қазір Миссури Жоғарғы Сотының Жыныстық қылмыскерлерді тіркеу және хабарлау туралы заңға (SORNA) қатысты сот ісі бойынша шешімін күтуде, а именно, Jane Doe I және басқалар v. Томас Филлипс және басқалар. Бұл іс заңның негізгі сот процесінің және тең қорғалу құқықтарын бұзатынын, себебі ол негізгі бостандық құқықтарына қол сұғады, өмір бойына айыптау табелі қояды, нақты мақсаты жоқ және тіпті маңызды мүддеге қызмет етсе де, сол мүддеге тікелей немесе логикалық тұрғыдан байланысты емес екенін дәлелдейді. Олар егер бұл заң қылмыстық сипатта деп танылса, ол бұрынғы жазаға қатысты заңға қайшы келеді, себебі ол қосымша жазаны тағайындайды, осылайша олардың бұрын сотталған қылмысының салдары өзгереді деп мәлімдейді.