Карл Август Зоммерлат: Швеция Королевасының әкесі және наци өлімінен іздеу
Walther Sommerlath
Карл Август Зоммерлат (1901-1990) – швед королевасы Сильвияның әкесі, неміс бизнесмені. Бразилияда Uddeholm Tooling филиалының президенті болды. Тарихы мен өмірі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Неміс кәсіпкері; Швеция королевасы Сильвияның әкесі (1901–1990)
German businessman; father of Queen Silvia of Sweden (1901–1990)
Карл Август Вальтер Сомерлаф (22 қаңтар 1901 – 21 қазан 1990) – неміс кәсіпкері және Швеция королі Карл XVI Густавтың жұбайы, королева Сильвияның әкесі. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Сомерлаф шведтік Uddeholm Tooling компаниясының Бразилиядағы еншілес кәсіпорнының президенті қызметін атқарды.
Carl August Walther Sommerlath (22 January 1901 – 21 October 1990) was a German businessman and the father of Queen Silvia, consort of King Carl XVI Gustaf of Sweden. After World War II, Sommerlath served as president of a Brazilian subsidiary of the Swedish steel parts manufacturer Uddeholm Tooling.
Ерте өмір
Сомерлаф Гейдельбергте, Баден Ұлы Герцогтігінде, Германия империясында (қазіргі Баден-Вюртемберг, Германия) дүниеге келіп өскен. Оның әкесі Луи Карл Мориц Сомерлаф (1860–1930) АҚШ-тың Чикаго қаласында туған, ал анасы Эрна Софи Кристина Вальдау (1864–1944) болған. 1920 жылдардың ортасында Вальтер Сомерлаф Бразилияның Сан-Паулу қаласына көшіп, неміс болат компаниясы Röchling-тің еншілес кәсіпорны "Açus Roechling Boulerus do Brasil" болат компаниясында жұмыс істеді.
Sommerlath was born and raised in Heidelberg, Grand Duchy of Baden in the German Empire (now Baden Württemberg, Germany). His parents were Louis Carl Moritz Sommerlath (1860–1930), who was born in Chicago, in the United States, and Erna Sophie Christine Waldau (1864–1944). In the mid 1920s, Walther Sommerlath moved to São Paulo, Brazil, where he worked for the steel company Açus Roechling Boulerus do Brasil, a subsidiary in the German steel group Röchling.
Германиядағы өмір
1938 жылы Вальтер Сомерлаф Бразилиядан Гейдельбергке оралды. 1939 жылы ол Германияның астанасы Берлинге көшіп барды. 1939-1943 жылдары Сомерлаф Берлинде нацистер еврейлерден тартып алған компанияны басқарды. Бұл компания Екінші дүниежүзілік соғыста пайдаланылған қару-жарақтарды өндірді. 1943 жылы Сомерлафтың зауыты одақтастардың бомбаларынан қирады. Сол жылы Сомерлафтар отбасы Гейдельбергке қайтып келді. Соғыстан кейін, 1947 жылы Сомерлафтар отбасы Бразилияға оралды, онда Вальтер Сомерлаф шведтік Uddeholm болат бөлшектерін өндіруші компаниясының бразилиялық еншілес кәсіпорнының президенті болып жұмыс істеді. Отбасы 1957 жылы Гейдельбергке қайта көшіп келді, ал Сомерлаф 1990 жылғы қазанда Гейдельбергте қайтыс болды.
In 1938, Walther Sommerlath left Brazil and returned to Heidelberg. In 1939, he moved to the German capital Berlin. Between 1939 and 1943, Sommerlath ran a company in Berlin that the Nazis had seized from its Jewish owners. This company manufactured arms used in World War II. In 1943, Sommerlath’s plant was destroyed by Allied bombs. Later that year, the Sommerlath family returned to Heidelberg. After the war, in 1947 the Sommerlath family returned to Brazil, where Walther Sommerlath worked as the president of the Brazilian subsidiary of the Swedish steel parts manufacturer Uddeholm. The family finally moved back to Heidelberg in 1957, and Sommerlath died in Heidelberg in October 1990.
Нацистік партияға мүшелік
Сомерлаттың нацистік байланыстары туралы көп мәлімет жоқ. Бразилияның Сан-Паулу қаласында тұратын Германия азаматы Сомерлаф 1934 жылдың 1 желтоқсанында Германия Ұлттық-социалистік жұмысшы партиясына (НСДАП/АО) эмигрант мүше ретінде қосылды. Оның мүшелік нөмірі 3592030 болды. Оның ағасы Пол Сомерлаф 1933 жылы партияға қосылған. Бразилиядағы немістердің көпшілігі партияға мүше болмауды жөн көрді. Сондықтан Бразилия президенті Гетулио Варгас 1938 жылы партияны тыйым салғанда, күрт қарсылыққа ұшыраған жоқ. Сомерлаф ағайындылары 1945 жылы одақтастар партияны таратып жібергенге дейін нацистік партияның мүшелігін сақтап қалды. 1976 жылы, Сильвия Швеция королі Карл XVI Густавқа үйленуге дайындалып жатқанда, шведтік Expressen газеті Сомерлафтан оның нацистік өмірі туралы сұхбат алды. Сұхбатта Сомерлаф нацистік партиямен байланысы болғанын жоққа шығарып, соғысқа қатысуының Берлиндегі қару-жарақ фабрикасындағы жұмысына ғана келгенін айтты. Швеция корольдік отбасы королеваның әкесінің соғыстағы рөлі туралы немесе оның компаниясы туралы қосымша ақпарат беруден бас тартты. Бірақ 2011 жылдың 16 мамырында швед телеарнасының хабарына жауап ретінде королева Сильвия әкесінің нацистік байланыстарын зерттеуге кірісетінін мәлімдеді. 2020 жылы зерттеушілер тобы жаңадан табылған күнделіктер мен жазбаларды жариялады, олар Валтер Сомерлаттың соғыс кезінде неміс, Гитлерге қарсы тұрушылар мен еврейлерді құтқаруды ұйымдастыруға қатысқанын көрсетті. Клаус фон Штауфенбергтің 1944 жылдың 20 шілдесінде Гитлерді өлтіруге жасаған талпынысы сәтсіз аяқталғаннан кейін, он бес қарсылық мүшесі және бірнеше еврейлер пойызбен Швецияға жасырын түрде жеткізілді. Валтер Сомерлаттың аты неміс қарсыласы Отто Вегнердің құжаттарында кездеседі. Пойыз Берлинден оңтүстік-шығысқа қарай жүз шақырымдай қашықтықтағы жерден жиһазбен жүктелді. Берлинге келгенде жиһаз түсіріліп, оның орнына адамдар мен салмақты теңестіру үшін бетон бағаналар салынды. Пойыз Оңтүстік Швециядағы Треллеборг қаласына қауіпсіз жетті. Швеция дипломаттары, Берлиндегі швед шіркеуінің өкілдері және бірнеше немістер жоспарлауға қатысқан деген сөз бар.
Not much is publicly known about Sommerlath's Nazi affiliations. Living as a German citizen in São Paulo, Brazil, Sommerlath joined the German National Socialist Worker's Party (NSDAP/AO) as an expatriate member on 1 December 1934. His member number was 3592030. His brother Paul Sommerlath had joined the Party in 1933. Most Germans in Brazil chose not to be members in the party. Thus, Brazil's president, Getúlio Vargas, found no real opposition when he decided to outlaw the party in 1938. The Sommerlath brothers remained members of the Nazi party until the party was banned and dissolved by the Allies in 1945. In 1976, when Silvia was about to marry King Carl XVI Gustaf of Sweden, the Swedish daily Expressen interviewed Sommerlath about his Nazi background. In the interview, Sommerlath denied that he had any connections with the Nazi Party, saying that his only participation in the war was his work at the arms factory in Berlin. The Swedish royal family has declined to comment on the Queen's father's role in the war or reveal other facts about his company. But on 16 May 2011, in reaction to a Swedish TV news magazine, Queen Silvia announced that she would probe her father's alleged Nazi ties. In 2020, a group of researchers announced newly discovered diaries and notes that indicate Walther Sommerlath participated in organizing the rescue of German, anti Hitler resistance members and Jewish people during the war. After Claus von Stauffenberg had failed in his attempt to assassinate Hitler on 20 July 1944, fifteen resistance members, along with a number of Jewish people, were smuggled to Sweden by train. Walther Sommerlath's name appears in documents originally held by German resistance member Otto Wegner. The train left some hundred kilometers southeast from Berlin containing furniture. When it arrived in Berlin, the furniture was removed, and the people loaded in, along with some concrete pillars to make up for the weight difference. The train arrived in Trelleborg in southern Sweden safely. Swedish diplomats, members of the Swedish church in Berlin and a few Germans are said to have been involved in the planning.