Кіріспе

Ай мен басқа аспан денелерінің арасындағы бұрыштық қашықтық
Айлық қашықтық әдісінің тарихы

Аспан навигациясында айлық қашықтық, сондай-ақ "айлық" деп аталады, Ай мен басқа аспан денелерінің арасындағы бұрыштық қашықтық. Айлық қашықтық әдісі осы бұрышты және теңіз альманахын пайдаланып, қажет болған жағдайда Гринвич уақытын, немесе одан әрі кез келген уақытты есептеуге мүмкіндік береді. Есептелген уақыт шар тәрізді үшбұрыштарды шешуде қолданылады. Теория алғаш рет 1524 жылы Иоганн Вернермен жарияланды, одан бұрын қажетті альманахтар басылмаған еді. Толыққанды әдіс 1763 жылы жарияланды және шамамен 1850 жылға дейін қолданылды, содан кейін оны теңіз хронометрі ығыстырды. Юпитердің Галилей серіктерінің орналасуын пайдаланатын ұқсас әдіс бар.

Мақсаты

Аспандық навигацияда Гринвичтегі (немесе басқа белгілі бір жердегі) уақытты және бір немесе бірнеше аспан денелерінің өлшенген орнын білу навигаторға ендік және бойлықты есептеуге мүмкіндік береді. Сенімді теңіз хронометрлері 18 ғасырдың соңына дейін қолжетімді болған жоқ және 19 ғасырға дейін олардың бағасы қолжетімді болған жоқ. Бұл әдісті алғаш рет 1763 жылы британдық корольдік астрономы Невил Маскелин, Тобиас Майердің бұрынғы жұмыстарын негізге ала отырып жариялады. Шамамен жүз жыл бойы (шамамен 1850 жылға дейін) хронометрі жоқ теңізшілер Гринвич уақытын анықтау үшін ай қашықтығы әдісін қолданды, бұл бойлықты анықтаудағы маңызды қадам болды. Ал, хронометрі бар теңізші оның дұрыстығын ай арқылы анықталған Гринвич уақытымен тексеруге болатын еді.

Қорытынды

Бұл әдіс айдың аспандағы салыстырмалы түрде жылдам қозғалысына негізделген, ол 27,3 күн ішінде 360 градустык шеңберді айналып шығады (сидериялық ай), я болмаса күніне 13,2 градусқа жылжиды. Бір сағатта шамамен жарты градусқа қозғалады. Түзетілген ай қашықтығын кестемен салыстыру арқылы навигатор осы байқау үшін Гринвич уақытын анықтайды. Гринвич уақытын және жергілікті уақытты білгеннен кейін, навигатор бойлықты есептей алады. Содан кейін, Гринвичке қатысты географиялық бойлықты жергілікті уақыт пен Гринвич уақыты арасындағы айырмашылықтан, сағатына 15 градус есебімен оңай анықтауға болады.