Кіріспе
Ожаров) - Польшадағы қала, Опатов округінің (Опатов повиаты), тарихи Кіші Польшадағы, 2021 жылдың 31 желтоқсанында 10 399 тұрғыны бар. Ожаров 1569 жылы, Польшаның алтын ғасырында қала құқығын алған, 1869 жылы жоғалтып, 1988 жылы қайта иеленген. Қала провинцияның шығыс бөлігінде, Висла өзенінен батысқа қарай он бес шақырым жерде орналасқан. Ожаровтың гербі – Рава, оны Ожаровскийлер әулеті қолданған. Ожаров – маңызды жол торабы, онда №79 (Варшава – Бытом) ұлттық және №755 жергілікті жолдары қиылысады. Қаланың 1947 жылы құрылған «Алит» спорт клубы бар. Оның ең ірі жұмыс берушісі – жақын жердегі жетекші цемент зауыты. Цемент зауыты 1995 жылы жекешелендірілді, ал компанияның бақылау үлесін HCP (Holding Cement Polski) компаниясынан ирландтық CRH plc сатып алды. Соңғы кезде HCP мен CRH арасындағы мәмілеге қатысқан агенттердің бірі, сатып алу үшін 1 миллион АҚШ доллары көлемінде пара бергенін мәлімдеді. 2005 жылдың маусым айына дейін аталған тергеудің нәтижесі әлі жарияланбаған еді. CRH plc Польшада оннан астам кәсіпорынға ие.
Ożarów (; ) is a town in Poland, in the province of Świętokrzyskie Voivodeship, in Opatów county (Powiat of Opatów), historic Lesser Poland, with 10,399 inhabitants as of December 31, 2021. Ożarów received its town charter in 1569, during the Polish Golden Age, lost it in 1869, and regained in 1988. The town lies in eastern part of the province, some fifteen kilometers west of the Vistula river. Ożarów's coat of arms is the Rawa, which was used by the Ozarowski family. Ożarów is a road hub, where National Road Nr. 79 (Warsaw Bytom) meets Local Road Nr. 755. The town has a sports club Alit, established in 1947. Its largest employer is a leading cement factory nearby. The cement factory was privatized in 1995 and, a controlling stake in the company was purchased from HCP (Holding Cement Polski) by Irish company CRH plc. Recently, one of the agents involved in brokering the transaction between HCP and CRH claimed to have paid a USD 1m bribe to make the acquisition. The results of that inquiry were still pending as of June 2005. CRH plc owns more than a dozen operations in Poland.
Тарих
Ожаров 1569 жылы Юзеф Ожаровскиймен Wyszmontów ауылының жерінде құрылған. Ол король Зигмунт Августтан қала құқықтарын алды және Польшаның бөлінісіне дейін Сандомирск воеводтығының құрамында болды. 1815-1915 жылдары қала Ресей бақылауындағы Польша Конгрессіне қарасты. 1767 жылы ірі өрт қаланың орталық бөлігін қиратты, ол кейін сәл басқа жерде қайта жаңартылды. Алғашқы қала орталығы қазіргі Колежова көшесі бойында орналасқан еді. 1787 жылға қарай, үнемі өсіп келе жатқан еврей халқының саны 1000-ға жетті. 1869 жылы Қаңтар көтерілісінің сәтсіз аяқталуынан кейін, Ожаров – көптеген басқа поляк қалалары сияқты – тәуелсіздік күресін қолдағандығы үшін жаза ретінде қала құқықтарынан айырылды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Ожаровдың дамуы цемент зауытының салынуымен байланысты. Оның құрылысы 1972 жылы басталды, нәтижесінде зауыт қызметкерлері үшін жаңа тұрғын үйлер салынды. 1970-ші жылдардың соңы мен 1980-ші жылдардың басында халық саны қарқынды өсті, ал 1987 жылдың 18 желтоқсанында Польша Халық Республикасы үкіметі ауылға қала мәртебесін беруге келісім берді.
Ожаровтың еврей тарихы
Раввин Ехуда Лейб Эпштейн 1811 жылы Польшадағы Ожаровтың (қараңыз: Ожаров (хасидтік әулет)) раввині болды. Ол Люблин көршісінің, Пршискедегі қасиетті яһудидің, Апттегі Охев Исраэльдің және Апттегі Ор Лашамайымның шәкірті болды. Оның ізбасарларының саны мыңдағанға жетті. Оның ұлы, раввин Йехиел Хаим Эпштейн оны алмастырды, ал оның ұлы, раввин Арье Йегуда Лейб Эпштейн, «Биркас Тов» хасидтік еңбегінің авторы, оны алмастырды. Раввин Арье Йегуда Лейбтің алты баласы болды, соның ішінде Ожаровтың бас раввині Авраам Шломо Эпштейн (1864-1917), ол 1913 жылы әкесінен кейін қызметке кірді. Раввин Моше Йехиел Эпштейн алғаш рет 1920 жылы АҚШ-қа келді және 1926 жылы Манхэттеннің төменгі шығыс бөлігінде Ожаровтан келген иммигранттарға арналған синагогтың раввині болуға шақырылғаннан кейін тұрақты түрде көшіп келді. Раввин Моше Йехиелдің Еуропадағы барлық отбасы мүшелері Холокост кезінде құрып кетті. Раввин Моше Йехиел 1952 жылы Тель-Авивке көшіп, өмірінің соңына дейін сонда тұрды. Раввин Моше Йехиел өзінің буынындағы ұлы Тора ғалымдарының бірі ретінде танылды, ол «Еш Дос» (11 томдық) және «Бе'ер Моше» (12 томдық) еңбектерінің авторы болды. 1968 жылы ол Тора әдебиеті саласында Израиль сыйлығына ие болды. Раввин Моше Йехиел 1971 жылы қайтыс болды, оның орнын немересі, бас раввин Танхум Бекер (раввин Моше Йехиелдің қызы Реббетзин Мириам Бекер мен Висконсин штатының Милуоки қаласындағы раввин Довид Элияху Бекердің ұлы) басты. Ол атасының тәрбиесінде өсті және оның ізбасары болды. Ол Ожаров ребесі ретінде танымал.
Қызықты орындар
19 ғасырдың соңында салынған епископ Святой Станиславтың приход шіркеуі; 18 ғасырға дейін сақталған қоңырау мұнарасының жанында орналасқан; сондай-ақ, Ожаровты обадан құтқарғаны үшін алғыс айту ретінде Мицкевица көшесінде салынған шағын шіркеу. Қала ішіндегі еврей зираты 400 жылға жуық тарихқа ие, Польшадағы түпнұсқасы сақталған сирек еврей зираттарының бірі. Бірақ, Екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі қақтығыстар мен неміс әскерлерінің бекініс үшін тастарды пайдалануы салдарынан зираттың қабырғасы дерлік толығымен қиратылған. 2001 жылдың мамырында Норман Вайнберг Ожаров зиратын қалпына келтіру жобасын ұйымдастырды, мақсаты – зиратты жаңарту және қайта құру. Жоба 2001 жылдың қазан айында аяқталды.