Кіріспе
Уэльстік тамақ ғалымы Джон Гриффит Вон (5 мамыр 1926 – 17 мамыр 2005) – уэльстік тамақ ғалымы. Ол тұқым ғылымының маманы болды, оның еңбектері ботаника және тамақтану салаларын байланыстырды. Лондон университетіндеге дерлік 40 жылдық еңбек жолында Вон тұқым ақуыздарын зерттеудің жаңа әдістерін дамытты, майлы тұқымдар, мысалы, рапс тұқымының құрылымы мен құрамы бойынша жетекші сарапшы атанды және өнеркәсіп тарапынан кеңінен кеңес алды. Оның жануарлар мен адамдарға арналған тағамдардағы өсімдік бөліктерін анықтаудағы біліктілігі ұн тартатын мекемелер мен басқа да азық-түлік өндірушілер үшін аса құнды болды.
John Griffith Vaughan (5 May 1926 – 17 May 2005) was a Welsh food scientist. He was an expert in seed science, whose work linked the fields of botany and nutrition. During nearly 40 years at the University of London, Vaughan pioneered new techniques for the study of seed proteins, became the leading expert on the structure and composition of oilseeds such as oilseed rape, and was widely consulted by industry. His expertise in identifying plant parts in animal and human foods was much sought after by flour millers and other food processors.
Мансап
Мертир Тидфилдің қарапайым отбасында дүниеге келген Вон бала кезінде Брекон Бекон аймағында серуендеп жүріп, өсімдіктерді жақсы көруді үйренді. Грамматикалық мектепті бітірген соң, 17 жасында Манчестердегі Виктория университетіне ботаника мамандығы бойынша оқуға түсті. Оның алғашқы жұмысы Плимптондағы Хель мектебінде мұғалім болып жұмыс істеу болды, осы кезде ол алғашқы ғылыми мақаласын жариялады және зерттеу саласында мансап құруға бел буды. Докторлық диссертациясын қорғағаннан және дәріс оқығаннан кейін, 1958 жылы Вон Лондон университетінің Кенсингтонның жасыл шалабағында орналасқан Королева Елизавета колледжіне көшті. Бастапқыда колледждің биология кафедрасында жұмыс істесе, кейін тағам ғылымдары кафедрасына ауысты. Колледж 1985 жылы Лондон Король колледжімен бірікті, ал 1986 жылы Вон тағам микроскопиясы профессоры қызметіне тағайындалды.
Оқыту және зерттеу
1970 және 1980 жылдары ботаниканы көбірек беделді пәндер ығыстырған кезде, Вон Лондон университетінде өсімдік ғылымын зерттеу және оқытуды сақтап қалуға көп еңбек етті, соның ішінде Археология институтында ежелгі тұқым қалдықтарын анықтау үшін өсімдік анатомиясын қолдану. Ол өте жақсы оқытушы, ұқыпты, түсінікті, мейірімді және докторлық диссертацияларды тексеруші ретінде жиі сұранысқа ие болды. Воганның зерттеулерінің көп бөлігі брассика туысына қатысты, оған майлы рапс, капуста және горчица сияқты маңызды дақылдар кіреді. Бұл дақылдар сыртқы түрімен өте ерекшеленгенімен, тығыз байланысты және жіктеуі қиын. 1960 жылдары Воганның зерттеу тобы жаңа электрофорез әдісін қолданып, брассика тұқымдарының ақуыздарын зерттеді, олардың қасиеттеріндегі ұқсастықты пайдаланып, таксономиялық байланыстарын анықтады. Өсімдіктерді жіктеуді зерттеу үшін өсімдік химиясын қолдану – химотаксиномияға деген осы алғашқы қызығушылық Вонды «Тұқым ақуыздары» және «Круцифералардың биологиясы мен химиясы» сияқты бірнеше кітапты редакциялауға итермеледі. Тұқымның құрамын зерттеу, әсіресе майлы тұқымдардың құрылымын зерттеумен байланысты болды. Бұл 1970 жылы «Майлы тұқымдардың құрылысы және қолданылуы» атты, әлі күнге дейін осы тақырып бойынша стандартты еңбектің жарық көргеніне әкелді.
Зейнеткерлік
1991 жылы зейнетке шыққаннан кейін Вонның оқытуға және көп салалы жұмысқа деген құштарлығы екі кітап арқылы табиғи жолмен көрініс тапты. Бұл кітаптар ғылыми және жалпы оқырман қауымына арналған: «New Oxford Book of Food Plants» (1997, Кэтрин Гейслермен бірлесіп) және «Oxford Book of Health Foods» (2003, Пат Джаддпен бірлесіп). Осы кітаптарға қажетті зерттеулер оның Питершемдегі үйінен көп алыс емес, Кью Корольдік ботаникалық бағының кітапханасында жүргізілді. Кью ғана емес, оған қосымша, «New Oxford Book of Food Plants» кітабы үшін арнайы суреттелген көптеген өсімдіктер де осы бақта өсірілді, ал «Oxford Book of Health Foods» кітабында қолданылған тарихи иллюстрациялардың көзі де осы бақ болды. Бұл кітаптар заманауи және түсінікті ғылыми мазмұнды өсімдіктердің көркем суреттерімен үйлестіріп, сирек кездесетін синтезге қол жеткізді. Өсімдік тағамдарының денсаулықтағы рөлі туралы білім арта келе, бұл кітаптар өте қажетті болып табылады және стандартты оқулықтар ретінде танылды. Ол 2005 жылдың 17 мамырында Суррей графтығының Питершем қаласында қайтыс болды.
Негізгі басылымдар
Дж. Г. Воган. 1970 жыл. Майлы тұқымдардың құрылымы және қолданылуы. Лондон: Чапман және Холл. Дж. Г. Воган, А. Дж. МакЛеод және Б. М. Г. Джонс (ред.). 1976 жыл. Круцифералардың биологиясы мен химиясы. Лондон: Академиялық баспа. Дж. Г. Воган (ред.). 1979 жыл. Тағам микроскопиясы. Лондон: Академиялық баспа. Ф. А. Бисби, Дж. Г. Воган, К. А. Райт (ред.). 1980 жыл. Химосистематика: қағидалар мен тәжірибе. Лондон: Академиялық баспа, Систематика қауымдастығы үшін жарыққа шығарылған. Ж. Дауссан, Ж. Моссе, Ж. Воган (ред.). 1983 жыл. Тұқым ақуыздары. Лондон: Академиялық баспа. Дж. Г. Воган және К. Гейслер. 1997 жыл. "The New Oxford book of food plants": әлемдік жемістер, көкөністер, шөптер және дәмдеуіштер туралы нұсқаулық. Лондон: Оксфорд университетінің баспасы. Дж. Г. Воган және П. А. Джадд. 2003 жыл. "Оксфордтың денсаулыққа пайдалы тағамдар кітабы". Оксфорд: Оксфорд университетінің баспасы.