Кіріспе
Бас батарея – әскери кеменің негізгі қаруы немесе қарулар тобы, кеменің дизайны осы қарулардың айналасында құрылады. Тарихи тұрғыдан алғанда, бас батарея – бір немесе бірнеше зеңбіректерден тұратын, мысалы, желілік кемелердің борлық атыстары сияқты қарулар болған. Кейіннен, бұл үлкен калибрлі теңіз зеңбіректердің мұнаралық топтарына айналды. Технологияның дамуымен, термин кемелердің басты шабуылдық қаруы ретінде басқарылатын зымырандарды да қамтиды, олар су үстіндегі және су асты кемелерінде де қолданылады. Бас батарея құрамына кіретін қарулардың барлығы үшін ортақ бөлшектер, оқ-дәрілер және атысты басқару жүйесі болады.
A main battery is the primary weapon or group of weapons around which a warship is designed. As such, a main battery was historically a gun or group of guns, as in the broadsides of cannon on a ship of the line. Later, this came to be turreted groups of similar large caliber naval rifles. With the evolution of technology the term has come to encompass guided missiles as a vessel's principal offensive weapon, deployed both on surface ships and submarines. A main battery features common parts, ammunition, and fire control across the weapons which it comprises.
Сипаттама
Теңіздегі зеңбіректер дәуірінде негізгі батарея – кеменің құрылымына негіз болған, әдетте ең ірі қарулардың тобы болды. Теңіздік винтовкалар мен одан кейін айналмалы қару мұнараларының пайда болуымен, негізгі батарея олардың орналасқан мұнараларының санына қарамастан, ең ауыр қарулардың тобына айналды. Зымырандар судың үстінде де, астында да қару-жарақтарды ығыстырғанда, олардың негізгі тобы кемелердің негізгі батареясына айналды. Кемелердің қанатын пайдалану дәуірі мен оның зеңбіректер арасында, және үлкен темір соғыс кемелерінің dreadnought дәуірі арасында, соғыс кемелерінің қару-жарақтарын орналастыруда стандарттау болған жоқ, кемелерде әртүрлі теңіздік винтовкалар, әртүрлі конструкциядағы және калибрлі қарулар шашырап орналасқан. Дредноуттар бұл мәселені ірі қарулардың негізгі батареясын пайдалану арқылы шешті, оны көбінесе кіші калибрлі, стандартталған формадағы қорғанысқа арналған екінші батарея қолдады, ал ірі соғыс кемелері, мысалы, линкорлар мен крейсерлерде үшінші, кіші батареялармен толықтырылды. Екінші дүниежүзілік соғыстың басында әуедегі басымдық маңызды болғандықтан, бортының күші кемелердің негізгі күресу құралы ретінде маңызын жоғалтты. Көптеген кіші калибрлі жылдам ату қаруларынан құралған зениттік батареялар, тіпті маңызды жылдам тасымалдаушыларды қорғауға тағайындалған ірі соғыс кемелерінде де, ірі қаруларды ығыстырды. Теңізде, мысалы, Еуропа театрларындағы құрлықтағы соғысқа қажетті материалдарды тасымалдау үшін конвойды қорғауға тағайындалған шағын, жылдам эсминецтер сияқты кемелер, тереңдік зарядтағыштарына көбірек сүйенді. Кемелердің жер-әуе және кемеге қарсы зымырандарды тасымалдауға арналған құрылымымен, «негізгі батарея» және «қосалқы батарея» терминдері қолданыстан шықты, зымырандардың оқ-дәрілерінен гөрі үлкен және ауыр оқ-дәрілерді тасымалдауға қабілетті болды. Мұндай кемелерде қалған қару-жарақтарды жай ғана «зеңбірек батареясы» деп, ал зымырандарды «зымыран батареясы» деп атады. Бірнеше типті зымырандары бар кемелер батареяларды зымыранның атымен атауға болады. Чикагода Талос батареясы және Татар батареясы болды.
Мысалдар
Неміс жауынгерлік кемесі Bismarck, 15 дюймдік (380 мм) сегіз зеңбірек негізгі батареясын, сондай-ақ эсминецтер мен торпедалық катерлерге қарсы қорғану үшін он екі 5,9 дюймдік (150 мм) зеңбірек екінші батареясын, ал 4,1 дюймдік (105 мм) бастап 20 мм-ге дейінгі калибрлі түрлі зеңбіректерден тұратын қарулардың ұшаққа қарсы батареясын алып жүрді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде көптеген кемелер екінші батареяны және ауыр қарулы ұшаққа қарсы батареяны біріктіретін қос мақсатты қаруларды қолданып, икемділікті және экономикалық тиімділікті арттырды. АҚШ Әскери-теңіз күштерінің "Вашингтон" линкоры үш мұнарада орналасқан, екі алдыңғы және бір артқы жағындағы тоғыз зеңбірек негізгі батареясына ие болды. Екінші батареясы 5 дюймдік қос мақсатты қарулар болды, оларды басқа кемелерге де, ұшақтарға да қарсы пайдалануға болады. Ұшаққа қарсы арнайы батарея Бофорс 40 мм жеңіл зеңбіректер мен Оерликон 20 мм зеңбіректерден құралды.