Кіріспе
Psiphon – тегін және ашық кодты интернет цензурасын айналып өту құралы, ол VPN, SSH және веб-прокси сияқты қауіпсіз байланыс және жасыру технологияларының үйлесімін қолданады. Psiphon – бұл өнімділікке бағытталған, бір және көп сатылы маршрутизация архитектурасын пайдаланатын мыңдаған прокси-серверлердің орталықтан басқарылатын және географиялық тұрғыдан әртүрлі желісі. Psiphon әсіресе «Интернет жауы» деп саналатын елдердегі пайдаланушыларды қолдау үшін жасалған. Код базасын Psiphon, Inc. әзірлейді және күзеді, ол үкіметтердің интернетті цензуралау үшін қолданатын контентті сүзу жүйелерін айналып өтуға интернет пайдаланушыларына көмектесуге арналған жүйелер мен технологияларды басқарады. Psiphon (1.0) тұжырымдамасын Торонто университетінің Citizen Lab әзірледі, ол «Safe Web» және «Anonymizer» жүйелері сияқты веб-прокси бағдарламалық қамтамасыз ету жүйелерінің бұрынғы нұсқалары негізінде құрылған. 2007 жылы Psiphon, Inc. озық цензураны айналып өту жүйелері мен технологияларын дамытатын тәуелсіз Онтарио корпорациясы ретінде құрылды. Psiphon, Inc. және Торонто университетінің Munk School of Global Affairs Citizen Lab Psi Lab серіктестігі арқылы зерттеу жобалары бойынша кейде ынтымақтасады. Psiphon қазіргі уақытта үш бөлек, бірақ байланысты ашық кодты бағдарламалық жобадан тұрады: 3.0 – бұлт негізінде жұмыс істейтін туннельдеу жүйесі. 2.0 – бұлт негізіндегі қауіпсіз прокси жүйесі. 1.0 – бастапқы үйде орналасқан серверлік бағдарламалық қамтамасыз ету (2004 жылы Citizen Lab шығарды, 2006 жылы қайта жазылып, іске қосылды). Psiphon 1.X енді Psiphon, Inc. немесе Citizen Lab тарапынан қолдау көрсетілмейді.
Psiphon is a free and open source Internet censorship circumvention tool that uses a combination of secure communication and obfuscation technologies, such as a VPN, SSH, and a Web proxy. Psiphon is a centrally managed and geographically diverse network of thousands of proxy servers, using a performance oriented, single and multi hop routing architecture. Psiphon is specifically designed to support users in countries considered to be "enemies of the Internet". The codebase is developed and maintained by Psiphon, Inc., which operates systems and technologies designed to assist Internet users to securely bypass the content filtering systems used by governments to impose censorship of the Internet. The original concept for Psiphon (1.0) was developed by the Citizen Lab at the University of Toronto, building upon previous generations of web proxy software systems, such as the "Safe Web" and "Anonymizer" systems. In 2007 Psiphon, Inc. was established as an independent Ontario corporation that develops advanced censorship circumvention systems and technologies. Psiphon, Inc. and the Citizen Lab at the Munk School of Global Affairs, University of Toronto occasionally collaborate on research projects, through the Psi Lab partnership. Psiphon currently consists of three separate but related open source software projects:
3.0 – A cloud based run time tunneling system. 2.0 – A cloud based secure proxy system. 1.0 – The original home based server software (released by the Citizen Lab in 2004, rewritten and launched in 2006). Psiphon 1. X is no longer supported by Psiphon, Inc. or the Citizen Lab.
Тарих
Psiphon-ның бастапқы тұжырымдамасы пайдалануға оңай және жеңіл интернет-проксиді көздеді, оны жеке компьютер пайдаланушылары орнатып, басқара алатын болады, содан кейін олар интернет цензураланатын елдердегі достары мен туыстары үшін жеке байланыстар құратын еді. Нарт Вильнёвтің сөзіне göre, "Идеясы – (пайдаланушыларды) бұл бағдарламаны өздерінің компьютеріне орнатуға және одан кейін фильтрленген елдердегі адамдарға ең қауіпсіз деп санайтын тәсілдер арқылы осы айналып өту құралының орналасқан жерін жеткізу. Біз үлкен технологиялық желіге емес, бір-бірін жақсы білетін адамдар арасындағы сенім желісін құруға тырысамыз". Psiphon 1.0 бағдарламасы Citizen Lab 2006 жылдың 1 желтоқсанында ашық кодты бағдарлама ретінде жарияланды. 2007 жылдың басында Psiphon, Inc. Citizen Lab және Торонто университетінен тәуелсіз, канадалық корпорация ретінде құрылды. Бастапқы код (1.6) GNU General Public License лицензиясы бойынша қолжетімді болды. 2008 жылы Psiphon француз Сенатынан NetExplorateur сыйлығын алды. 2009 жылы Psiphon Index on Censorship ұйымының The Economist журналымен бірлесе ұйымдастырған «Жаңа медианың үздік жетістігі» сыйлығына ие болды. 2011 жылы Psiphon 1.X ресми түрде қолдаусыз қалды және Psiphon, Inc. немесе Citizen Lab тарапынан белсенді түрде қолдау көрсетілмейді. Қаржыландыру көзі – Еуропалық Парламент және АҚШ Мемлекеттік департаментінің Демократия, адам құқықтары және еңбек бюросы (DRL) басқаратын Интернет еркіндігі бағдарламасы болды. Бұл гранттардың мақсаты Psiphon-ды әр түрлі географиялық аймақтардағы көптеген пайдаланушыларды қолдай алатын, кеңейтілген цензураға қарсы шешімге айналдыру еді. Негізгі әзірлеу тобы бұрын Ciphershare – қауіпсіз құжаттарды басқару жүйесін жасаған тәжірибелі қауіпсіздік және шифрлау бағдарламалық жасақтама инженерлерінің тобына толықты. 2010 жылы Psiphon, Inc. АҚШ-тың Байланыс тарату кеңесіне, АҚШ Мемлекеттік департаментіне және Ұлыбританияның телерадио корпорациясына қызмет көрсетуді бастады. 2015 жылдан бастап Psiphon, Inc. коммерциялық операциялардан түскен табыс есебінен жұмыс істеді. Psiphon арқылы байланыс 2020 жылғы Беларусьтегі наразылықтарды жариялауда маңызды рөл атқарды. 2012 жылы Psiphon, Inc. Android телефонында пайдалану үшін Psiphon 3 мобильді нұсқасын әзірлеуді бастады.
Цензура оқиғалары
2021 жылы Мьянмадағы наразылықтарға байланысты ай сайынғы пайдаланушылар саны 5000-нан 14 миллионнан асты. Мұның себебі, көптеген әлеуметтік желілерге мемлекеттік цензура салынған болуы мүмкін. 2021 жылғы Кубадағы наразылықтар кезінде үкімет көптеген әлеуметтік желілерге қолжетімділікті шектегеннен кейін, бір миллионнан астам наразылық білдіруші бұл құралды қолдана бастады. 2022 жылдың қыркүйегінде Әзірбайжанның Арменияға басып кіруі кезінде екі елдің үкіметтері де интернетке қолжетімділікті шектеді, нәтижесінде Psiphon қолдануы күрт өсті.