Кіріспе
Фихтельберг – Германияның Саксония жеріндегі Рудные горының ортасында орналасқан екі негізгі шыңы бар тау. Теңіз деңгейінен биіктігі жоғары Фихтельберг Саксониядағы ең биік тау, Рудные тауларының екінші биік тауы және бұрынғы Шығыс Германиядағы ең биік тау болып саналды. Оның қосалқы шыңы биіктігі жоғары.
The Fichtelberg is a mountain with two main peaks in the middle of the Ore Mountains in the east German state of Saxony, near the Czech border. At above sea level, the Fichtelberg is the highest mountain in Saxony, the second highest in the Ore Mountains and used to be the highest mountain in East Germany. Its subpeak is high.
Орналасқан жері
Фихтельберг Орталық Рудные горының ішінде, Рудные горы / Фогтланд табиғи паркінде, Германия-Чехия шекарасынан солтүстікке қарай шамамен 1,5 километр жерде көтеріледі. Таудың оңтүстік етегінде Германияның ең биік қаласы орналасқан: Пёльбах аңғарындағы Обервизенталь курорты. Оңтүстік-оңтүстік-батысқа қарай 750 метр жерде Фихтельбергтің кішірек ең биік шыңы – Kleiner Fichtelberg ("Кіші Фихтельберг"), сондай-ақ Hinterer Fichtelberg ("Артқы Фихтельберг") (1205,6 м) орналасқан. Оңтүстік-оңтүстік-шығысқа қарай 4 километр жерде Рудных гордың ең биік шыңы – Клиновец (Keilberg; 1244 м) шекараның чех жағында орналасқан. Фихтельбергтің ылғалды шатқалдарында және жоғары орналасқан батпақтарында көптеген өзендер бастау алады. Олардың ең маңыздысы – Цшопау өзені.
Геология
Фихтельберг негізінен ашық түсті, кристалды тау жыныстарынан, әсіресе мусковит тақтасының (мусковит шиферінің) түрлерінен тұрады. Көбінесе бұл тау жынысы кварц пен мусковиттен құралған, бірақ кейде ортоклаз бен биотит те кездеседі. Сонымен қатар, құрамында рутил, гранат, турмалин, гематит және илменит те бар.
Климат
Орталық Еуропаның ішкі аймағында, Германияның шығыс жартысында және теңіз деңгейінен 1200 метрден жоғары биіктікте орналасқан Фихтельберг ылғалды континенталды субарктикалық климатқа (Кёппен: Dfc) ие. Қыстары суық, бірақ географиялық ені мен биіктігіне байланысты жұмсақ болады, қар көп жауып, төмен температураның салдарынан қыс бойы ерімей қалады. Альп тауларындағыдай 30°C-қа жуық немесе одан да жоғары температуралар сирек болғанымен, жазы көбінесе салқын. Жұмсақ температурамен қатар, 1100 мм-ден астам жауын-шашын мұхиттық климаттың белгілерін береді, тек суық маусымда ғана емес. Көбінесе тау бұлтты болады, бірақ жаз бен қыс арасындағы күн сәулесінің мөлшері, мысалы, Лондонға қарағанда аз. 1891 жылдан бері температураның жоғарылау тенденциясы байқалып келеді, алайда 1950-1980 жылдар ерекше суық жылдар болды. 2003 жылға қарай жылдық орташа температураның өсімі бір градустың оннан бір бөлігіне жетпеді, бірақ бұл үлкен аумақ үшін елеулі болды. 1980-2004 жылдар арасында температураның өсу қарқыны артты, ол жылына жарты градусқа жетті.
Саммит
Фихтельберг тауының шыңында Фихтельберг үйі (Fichtelberghaus) және оның бақылау мұнарасы, метеостанциясы, сондай-ақ 1864 жылдан бері аймақтық және ұлттық маңызы бар өлшемдер жүргізілген Корольдік саксондық триангуляциясының (Königlich Sächsischen Triangulation) маңызды триангуляциялық пункті орналасқан. Фихтельберг канат жолы Обервизентальдан таудың шығыс беткейімен шыңға жақын жерге дейін созылады.
Атаудың шығу тегі
Тау өзінің атауын оны жауып тұрған, бар болған табиғи шырша ормандарының арқасында алды (орман тарихы бөліміне қараңыз). 16 ғасырда Георгиус Агрикола латын тіліндегі Пинифер (Фихтельберг) атауын қолданды.
Метеорологиялық станция
1890 жылы Фихтельберг үйінің мейманхана иесі алғашқы жүйелі ауа райы байқауларын тіркеді. 1916 жылдың 1 қаңтарында метеорологтар жаңа метеостансада жұмыс істей бастады. Оны Пол Шрайбер негіздеді және 1950 жылы тау обсерваториясына дейін кеңейтті. 2019 жылы ең жоғары нүктедегі өлшемдер толық автоматтандырылды және стансада енді қызметкерлер жоқ.
Кабельді көлік
Фихтельберг демалыс және қысқы спорт курорты Обервизенталдан биікке көтеріледі, екеуі де Фихтельберг канат жолымен (Фихтельберг Schwebebahn) байланысты. Бұл канат жолы 1924 жылы ашылды, оның ұзындығы 1175 метр, ал биіктік айырмасы 305 метрді құрайды. Арадан төменгі жағынан таудың шаңырағына дейін саяхаттауға алты минут уақыт кетеді. Таудың төменгі жартысында үлкен тұрақтар бар, бірақ шаңыраққа жақын тұрақ орындары шектеулі. Канат жолымен қатар автобус тасымалы да қолжетімді.
Фихтельберг темір жолы
Фихтельберг темір жолы (Fichtelbergbahn) таудың оңтүстік-шығыс етегінде аяқталады. Кранцальдан Обервизентальға қарай жүретін бұл тар жол желісі 1897 жылы салынған және 17,349 км ұзындықты құрайды.
Фихтельберг қонақ үйі
Фихтельбергке апаратын жолда қонақ үй ретінде пайдаланылатын Фихтельберг мейрамханасы (Фихтельбергбауде) 2009 жылдың 21 қарашасында, күдікті өрт қою актісі салдарынан өртке ұшырады.
Орман тарихы
Фихтельбергтің айналасындағы кең шырша ормандары адам алғаш қоныстанғаннан бері үнемі пайдаланылып келеді және осылайша көп өзгеріске ұшырады. Таулы аймақтар мен тау жоталарының бастапқы өсімдіктері мүлдем басқаша болған. Готсгабер батпағынан алынған тозаң талдауы орманның бұрынғы құрамы туралы құнды мәліметтерді көрсетті. Жоталарда Герциний аралас орманының негізгі ағаш түрлері – күміс шырша (Abies alba), еуропалық бук (Fagus sylvatica) және Норвегия шыршасы (Picea abies) – шамамен 30% мөлшерінде теңдей кездесетін. Ескі шіркеу тізімдері мен орманды бағалау материалдарында орманның бастапқы жағдайының сипаттамалары бар, олар Фихтельбергтің жоғарыда аталған ағаш түрлерінен тұратын аралас орманмен жабылғанын көрсетеді. Қазіргі кезде шыршаның басым болуының басты себебі – адамның әсері. Орманды кесу және жануарлардың көп болуы сияқты дұрыс емес басқару шыршаның пайдасына бук пен шырша ағаштарының үлесін үнемі азайтып келді. XIX ғасырдың басында Саксонияда мемлекеттік орман шаруашылығының құрылуымен түрлердің құрамы күрт өзгерді. Орман шаруашылығының басты мақсаты – ең жоғары табысқа жету болды, сондықтан шырша ең қолайлы ағаш ресурсы ретінде қарастырылды. Бірте-бірте басқа да ағаш түрлері қайтадан отырғызыла бастады.
Ботаникалық ерекшеліктер
Фихтельбергтің табиғи ағаш шегіне жақын ашық жатқан жерлері көптеген сирек тау өсімдіктері үшін қолайлы мекендейтін ортаны құрайды. Ерекше атауға лайық – әдетте Альпіде немесе Солтүстік Еуропаның тундрасында кездесетін көптеген түрлердің болуы, оның ішінде кішкентай ақ орхидея, қарапайым айжапырақ, бақа орхидеясы, Альпілік мох және Альпілік құлжа.
Көзқарастар
Ашық күндері солтүстік Чехиядағы тауларды (Орталық Богемия жоталары, Лузация таулары, Джизера таулары және Гигант таулары) және оңтүстікке қарай Богемия орманын көруге болады. Фихтельберг және көршілес Клинёвец тауының маңы қысқы спорт мүмкіндіктерімен әйгілі, онда көптеген шаңғы жолдары мен қар шаңғысы үшін дайындалған трассалар бар.
Көтерілу
Фихтельберг канат жолымен таудың шыңына жету үшін 3,5 минут уақыт кетеді. Обервизентальдан автобус қызметі де бар. Шыңында және одан төменде көліктер мен автобустарға арналған бірнеше тұрақтар орналасқан. Тауға көптеген жаяу жолдар арқылы да қол жеткізуге болады. Олардың кейбіреулері Е3 Еуропалық ұзақ қашықтықтық жолының және Зиттаудан Вернигеродеге дейінгі ұзақ қашықтықтық жолының бөлігі болып табылады. Тау велосипедшілер мен мотоциклшілерді қызықтырады. Пёльбах аңғарынан 830 метр биіктіктен басталатын екі ұзын, иірілген жол Чехия шекарасына қарай бағытталған. Қысқа бөлімнен кейін, жол оңға бұрылып, орманды аймақтан өтеді, бұл сіздің 1000 метрден жоғары екеніңізге сенімділік береді. Бұл көтерілістің жалпы ұзындығы 6600 метр және биіктігі шамамен 380 метрге жетеді. Кем белгілі және қиынрақ көтеріліс Риттерсгрүннен басталады және 13,64 шақырымда 556 метрге көтеріледі. Жол Эренципфель, Цвайбах және Теллерхаузер елді мекендері арқылы өтеді. Осы ауылдардан өткеннен кейін, Fichtelberg тақтасымен көрсетілген торапқа дейін тегістелетін ұзын тік көтеріліс басталады. Тағы 2 шақырым көтерілгеннен кейін, сіз Фихтельберг тауының шыңына жетесіз.