Кіріспе

Қарындас – бір ата-анасы немесе ортақ ата-анасы бар басқа адамның әйел баласы немесе әйел туысы. Оның ер адамға сәйкес келетіні – бауыр. Бұл термин көбінесе туыстық қатынасты білдірсе де, кейде туыс емес қатынастарға қатысты сыйлы сөз ретінде қолданылады. Толық қарындас – бірінші дәрежелі туыс.

Шолу

"Апа" деген сөз көне норвеж тіліндегі "systir" сөзінен шыққан, ал ол протогерман тіліндегі "*swestēr" сөзінен туындаған, екеуінің де мағынасы бірдей – апа. Кейбір зерттеулер көрсеткендей, әйел бауырлар өз бауырларына қарағанда қызғаныш белгілерін көбірек танытады. Кейбір мәдениеттерде әйел бауырлар ер бауырларының, әсіресе үлкен ағаларының қорғауында болады, олардың қызғаныштан немесе әйелдердің жыныстық шабуылдарынан қорғауы мүмкін. Кейбір жағдайларда "апа" термині тұрмыстық мағынасын кеңейтіп, туысқандық байланысты білдіретін адамдарды да қамтиды. Сондықтан, осылайша қате түсініктіктерді болдырмау үшін, кейбір баспагерлер "апа" сөзінің орнына "әйел бауыр" терминін қолдануды жөн көреді. Егіз әпкесі бар еркектер оны өздерінің әйелдік егізі ретінде қарастырады, яғни егер оларда екі Х хромосомасы болғанда қалай болар еді деген ойға келеді. Австралияның Перт қаласында жүргізілген зерттеуде тек кіші ағалары бар қыздардың бойжеткені кешірек болатыны анықталды: олардың бойжеткен жасы орташа есеппен бір жылға кешігеді. Бұл олардың ағаларының терінен шығатын феромондар мен үй шаруасымен айналысуына байланысты болуы мүмкін деп болжанады.

Бауырлас қарым-қатынастар

Әр түрлі зерттеулер көрсеткендей, үлкен әпкелер кіші туғандарына әртүрлі гендерлік рөлдерді сіңіруге бейім, сондай-ақ кіші туғандарымен жақын қарым-қатынас орнату мүмкіндігі жоғары. Үлкен әпкелер кіші туғандарымен көбірек ойнайды. Кіші туғандар үлкен әпкелерінің жанында болғанда оларға көбірек мұқтаж сезінеді және үлкен әпкелерінің жаман мінез-құлқына көбірек төзе алады. Тек үлкен әпкесі бар ұлдар стереотиптік еркек мінез-құлқына бейім, және олардың әпкелерінің саны артаған сайын бұл мінез-құлқы күшейе түседі. Ал бірнеше әпкесі бар жас ұлдар керісінше, әйелдікке бейім болады, бірақ жасөспрім шаққа жеткенде бұл қасиеттен арылады. Үлкен әпкесі бар ұлдардың тәртіпсіздікке салынуы немесе эмоционалдық және мінез-құлқы бұзылыстарының болу ықтималдығы төмен. Кіші әпкелерге қарағанда, кіші інілерге үлкен аға-інілері аз сөккендік етеді. Үлкен аға-іні/кіші әпке жұптарының арасындағы ең көп таралған ойын түрі – сурет салу. Кейбір зерттеулер көрсеткендей, әпкесі жоқ еркектер танысу және романтикалық қарым-қатынастарда тиімсіз болуы мүмкін.