Жасыл жолақты ағаш кесірткесі (Жасыл түсті жапалаур)

Кіріспе

Көпештің түрі

Жасыл жолақты ағаш айдаһары (Diploderma splendidum), сондай-ақ керемет жапалур деп аталатын бұл кесіртке, Оңтүстік-Батыс Қытайдағы Янцзы өзенінің алабында таралған агамд кесірткесі. Олар халықаралық жалда үй жануарлары ретінде сатылады.

Сипаттама

Бас жоғарғы жағы орташа мөлшердегі, шамалас, дөңес, бірімен-бірі тігіліскен қабыршақтармен жабылған. Мұрынның орталық бөлігінде үш немесе төрт сәл үлкейген конус тәрізді қабыршақтың тізбегі анық көрінбейтін қыртысты құрайды, оның екі жағынан айқын үлкейген алдыңғы канталдық қабыршақтармен шектелген. Басқа қабыршақтар ерекше үлкейген жоқ, тек артқы бас сүйегінің екі жағында біреу немесе екеуі ғана бар. Ростраль қабыршағы биіктігінен екі есе енірек, сонымен қатар ментал қабыршағынан енірек, бірақ төмен. Canthus rostralis анық белгіленген және суперцилиарлармен жалғасады. Мұрын тесігі үлкен, сопақша келген қалқанда орналасқан, ростраль қабыршағынан бір кішкентай қабыршақпен бөлінген, бірінші лабиаль қабыршағымен жанасады және екінші лабиаль қабыршағынан бір кішкентай қалқанмен бөлінген. Жоғары ерінде сегіз лабиаль қабыршақ бар, алтыншысы көздің ортасынан төмен, ал төменгі ерінде он лабиаль қабыршақ бар. Көздің жоғарғы лабиаль қабыршақтарынан үш қатар қалқандармен бөлінген, ортаңғы қатары айқын үлкейген. Тілдік аймақтың үстінде үш шамасындағы үлкейген қалқандардың қысқа тізбегі орналасқан, ал олардың үстінде бірнеше ұзын, ине тәрізді қабыршақтар бар. Нұқал қыртысы өте әлсіз, шамамен сегіз немесе тоғыз сәл үлкейген, тісті қабыршақтардан тұрады; ол тіпті әлсіз дамыған арқалық қыртыспен жалғасады. Алдыңғы аяқтың орналасқан жеріне дейін әлсіз бүктелу бар; алдыңғы аяқтың орналасқан жерінен жоғары үлкен аумақ шағын, түйіршік тәрізді қабыршақтармен жабылған. Арқасы мен бүйірлері бір-біріне жапсысқан, қатты тік қабыршақтармен жабылған, олардың мөлшері шамалы өзгереді. Арқаның және бүйірлерінің барлық жеріне шамалы үлкейген қабыршақтар көптеп шашырап, көбінесе бойлық тізбектерді құрайды (Diploderma flaviceps-тегіден де артық, сонымен қатар ең үлкейген қабыршақтары да айқын емес). Жұмсақ тіні мен құрсақ қабыршақтары кішкентай, шамамен бірдей мөлшерде және қатты тік. Артқы аяқты алға созғанда, ол көздің алдыңғы жиегіне немесе одан сәл әрі жетеді. Алдыңғы және артқы аяқ-қолдарының қабыршақтары қатты тік және мөлшері бойынша әртүрлі. Үлгісі - ересек еркек, оның басы қара қоңыр түсті, үстінен және бүйірінен сары дақтар мен жолақтармен ерекшеленеді. Сонымен қатар, сары жолақ мұрынның артынан, көздің астынан және лабиаль қабыршақтарының үстінен барабан аймағына дейін созылады. Ростраль қабыршағы және үш алдыңғы лабиаль қабыршақтары сары, ал қалғандары қара. Арқасы біркелкі қара қоңыр түсті, екі жағында кең және айқын ашық жолақтар бар, ал ашық жолақтардың астында кең қара аймақ бар. Құйрығы мен құрсағы қараңғы, құйрығында қараңғы жолақтар кездеседі. Жұмсақ тіні сары түсте қоңыр түсті бойлық жолақтармен ерекшеленеді.

The top of head is covered with medium sized, subequal, rugose, juxtaposed scales. On the snout a median series of three or four slightly enlarged subconical scales forms a faintly indicated ridge, which is flanked on each side by a considerably enlarged anterior canthal scale. No other head scales are conspicuously enlarged, except one or two on each side of the post occipital areas. The rostral is twice as wide as high, and wider but lower than the mental. The canthus rostralis is sharply defined and continuous with the superciliaries. The nostril resides in a large suboval shield, separated from the rostral by a single small scale, is in contact with the first labial, and is separated from the second labial by a single small shield. There are eight upper labials with the sixth below the center of the eye and ten lower labials. The orbit is separated from the upper labials by three rows of shields, the middle row being much enlarged. A short series of about three enlarged shields are found above the tympanic region, and above these are a few, elongated, almost spine like scales. The nuchal crest is very feeble, and is composed of about eight or nine slightly enlarged, denticulate scales; it is continuous with the even more feebly developed dorsal crest. There is a faintly indicated fold anterior to the insertion of the forelimb; a large area is covered with tiny almost granular scales above the insertion of the forelimb. The back and sides is covered with imbricate, strongly keeled scales, which vary somewhat in size. Somewhat enlarged scales are abundantly scattered over the whole back and sides, and generally tend to form longitudinal series (more so than in Diploderma flaviceps, also with the largest scales far less conspicuously enlarged). The scales of the throat and belly are small, about equal in size, and are strongly keeled. When extended forward, the hind limb reaches the anterior border of the orbit or slightly beyond. The scales of both the forelimbs and hind limbs are strongly keeled and are unequal in size. The type specimen an adult male was described as having a dark brown head which was conspicuously marked with yellow spots and streaks above and on the sides. In addition, a yellow band extended from behind the nostril, beneath the eye and above the labials, to below the tympanic area. The rostral and three anterior labials were yellow, while the others were dark. The back was a uniform dark brown with a broad and conspicuous light stripe on each side, and a broad dark zone below the light stripes. The belly and tail were dusky, the latter having irregular darker bands. The throat was conspicuously longitudinally streaked with brown on a yellow background.

Тіршілік ету ортасы

D. splendidum Қытайдың оңтүстік-батысындағы Янцзы өзенінің төңірегіндегі қоңыржай, бірақ ылғалды жазық ормандарында өседі.

Диета

Негізінен жәндіктермен қоректенетін болса да, D. splendidum-ның ішек флорасы бойынша жүргізілген соңғы зерттеулер, анаэробты ашытуға және талшықтың сіңуіне жауапты бактериялардың болуына байланысты, бұл түр кейде шөп жейтін болуы мүмкін екенін көрсетеді.

Адамдармен қарым-қатынасы

Ішек пен ауыз қуысының бактериялық флорасының үлгілері арқылы D. splendidum-нің жабайы үлгілерінде барлығы 26 түрдің әлеуетті адам патогендері анықталды, атап айтқанда:

Clostridium perfringens, Clostridium baratii, Clostridium botulinum, Fusobacterium mortiferum, Streptococcus pneumoniae, Citrobacter freundii, Pseudomonas aeruginosa, Staphylococcus aureus, Mycobacterium tuberculosis, Listeria monocytogenes, Chlamydia trachomatis және Mycoplasma pneumoniae ішек пен ауыз қуысында табылды, ал Fusobacterium russii, Prevotella denticola, Prevotella melaninogenica, Prevotella loescheii, Enterococcus durans, Streptococcus minor, Streptobacillus moniliformis, Lactococcus garvieae, Comamonas testosterone, Enterococcus cecorum, Desulfovibrio desulfuricans, Bartonella rattaustraliani, Yersinia pseudotuberculosis және Yersinia enterocolitica тек ішекте табылды. Осы нәтижелерге байланысты, Tian және авторлар D. splendidum-ді тұтқындықта ұстау тістеу арқылы немесе фекалиямен ластанған су немесе тамақ арқылы жұқпалы аурулардың таралу қаупін арттыруы мүмкін деген қорытындыға келді.