Өзіңе қатысты ақпаратты есте сақтау және оның психологиялық аспектілері
Self-referential encoding
Өзіне қатысты кодтау – жаңа ақпаратты өзіңізбен байланыстырып есте сақтау әдісі. Есімдерді есту, жағымды бағалау сияқты психологиялық құбылыстарда көрінеді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Өзіне сілтемелі кодтау – ақпаратты жадыда ұйымдастырудың бір әдісі, онда түсіп келген ақпарат өзіне қатысты, өзінің өзіндік түсінігін негіз ретінде пайдалана отырып түсіндіріледі. Мысалы, жеке тұлғалық қасиеттерді өзіне жатқызу немесе өткендегі жеке естеліктер ретінде еске түсірілген оқиғаларды анықтау мүмкіндігі. Өзіне сілтемелі өңдеудің салдары көптеген психологиялық құбылыстарда көрінеді. Мысалы, "коктейльдік кеш әсері" адамдардың басқа әңгімелердің немесе күйбүршік тудыратын шудың арасында да өз есімдерін еститінін көрсетеді. Сондай-ақ, адамдар өздеріне қатысты нәрселерді жақсырақ бағалауға бейім (Бұл жасырын өзіне деген құрметтің бір көрінісі деп есептеледі). Мысалы, адамдар өздерінің әріптерін басқа әріптерден артық жақсы көреді. Өзіне сілтемелі эффект (SRE) жадты зерттеуде ең көп назар аударды. Өзіне сілтемелі кодтау және SRE тұжырымдары ақпаратты жадыға кодтау процесінде өзіне байланыстыру еске түсіруді жеңілдетеді деген пікірге негізделген, сондықтан өзіне сілтемелі жадқа әсер етеді. Мағынасы бойынша, зерттеушілер өзіне сілтемеліліктің жадқа қатысты мүмкүндіктерін зерттеді. Зерттеуге өзіне қатысты схема, өзіне қатысты түсінік және өзіне қатысты сезіну туралы зерттеулер кіреді, олар өзіне сілтемеліліктің жадтағы рөлін анықтайды. Жадыдағы өзіне сілтемелі эффектіге бірнеше түсіндірмелер бар, бұл эффектіге қатысты негізгі процестер туралы пікірталасқа әкелді. Сонымен қатар, өзіне сілтемелі эффектіні зерттеу арқылы басқа психологиялық тұжырымдар, соның ішінде симуляция теориясы және топтық сілтемелі эффект ашылды немесе қолдау тапты. Зерттеушілер өзіне сілтемелі эффектіні толық түсінгеннен кейін, көптеген зерттеушілер өзін-өзі көрсету эффектісін аутизм спектріндегі бұзылыстары немесе депрессиямен күресіп жатқан адамдар сияқты нақты топтарда қарастыру үшін зерттеулерін кеңейтті.
Self referential encoding is a method of organizing information in one's memory in which one interprets incoming information in relation to oneself, using one's self concept as a background. Examples include being able to attribute personality traits to oneself or to identify recollected episodes as being personal memories of the past. The implications of self referential processing are evident in many psychological phenomena. For example, the "cocktail party effect" notes that people attend to the sound of their names even during other conversation or more prominent, distracting noise. Also, people tend to evaluate things related to themselves more positively (This is thought to be an aspect of implicit self esteem). For example, people tend to prefer their own initials over other letters. The self reference effect (SRE) has received the most attention through investigations into memory. The concepts of self referential encoding and the SRE rely on the notion that relating information to the self during the process of encoding it in memory facilitates recall, hence the effect of self reference on memory. In essence, researchers have investigated the potential mnemonic properties of self reference. Research includes investigations into self schema, self concept and self awareness as providing the foundation for self reference's role in memory. Multiple explanations for the self reference effect in memory exist, leading to a debate about the underlying processes involved in the self reference effect. In addition, through the exploration of the self reference effect, other psychological concepts have been discovered or supported, including simulation theory and the group reference effect. After researchers developed a concrete understanding of the self reference effect, many expanded their investigations to consider the self reference effect in particular groups like those with autism spectrum disorders or those experiencing depression.
Өзін-өзі тану және өзін-өзі тану схемасы
Өзін-өзі тану жадтағы құрылымдар немесе схемалар арқылы жіктелуі мүмкін. Өзіндік схема – адамның өзі туралы фактілер мен сенімдер жиынтығы. Кез келген қасиет үшін адам "схемалық" болуы немесе болмауы мүмкін; яғни, адам өзінің сол қасиет бойынша қай тұрғанын ойлауы немесе ойламауы мүмкін. Мысалы, өзін өте семіз деп есептейтін немесе дене салмағына байланысты өзін анықтайтын адамдар дене салмағы атрибуты бойынша "схемалық" саналады. Сондықтан, күнделікті көптеген оқиғалар, мысалы, тамақтануға шығу немесе дос тамақтану әдеттері туралы әңгімелесу, өзің туралы ойлар тудыруы мүмкін. Адамдар ақпаратты өзіне қатысты нәрселермен байланыстырғанда, есте сақтау жеңілдейді. Осылайша, өзіндік схема – өзің туралы ақпаратты есте сақтау үшін қолданылатын кодтау құрылымының бір бөлігі. Күрделі және жақсы кодталған естеліктер көбінесе есте сақтау процесінде өзіңе сілтеме жасаудың нәтижесі болады. Кодтау процесінде қасиеттер ұзақ мерзімді жадқа тікелей немесе жанама түрде кодталады. Тікелей кодталғанда, ол өзіңе қатысты болады, ал жанама кодталғанда, ол өзің туралы емес, эпизодтық ақпарат арқылы жасалады. Өзіндік схеманың кез келген түрімен байланысты ақпарат, соның ішінде топтық білім құрылымдары есте сақтауды жеңілдетеді. Өзіңнің тиімді кодтау механизмі болуы үшін ол біртұтас, дәйекті және жақсы дамыған схема болуы керек. Жеке тұлғаны зерттеу өзін-өзі тануды дамытуға көмектеседі, бұл өзін-өзі бағалауды жеңілдетеді. Жеке тұлғаны зерттеу шешім қабылдау уақытын қысқартады, сенімділікті арттырады және жад тапсырмаларында көбірек араласуға мүмкіндік береді. Бұрынғы зерттеушілер адамның өзіндік схемасына сәйкес келетін сөздерді есте сақтау оңай екенін және олар сәйкес келмейтін сөздерге қарағанда схемамен байланысты емес жад тапсырмасына көбірек енуі мүмкін деп болжады. Бір тәжірибеде қатысушылардан белгілі бір сөздердің "мен сияқты" немесе "мен сияқты емес" екенін анықтау сұралғанда, олар өздерінің жеке схемаларына сәйкес келетін сөздерді тезірек таңдады. Алайда, схемаларға сәйкес келетін қосымшалар бар болғанына қарамастан, өзіңе сілтеме жасау әсері өзің мен жад арасындағы байланыс тануда көбірек қателерге, оларды жалған дабылдар деп атайды. Роджерс және басқалар (1979) адамдар бұрын өзін сипаттау деп белгілеген қосымша сөздерді жалған тануға бейім екенін анықтады. Өзін-өзі тану ұғымы өзін-өзі танудың екі функциясының да негізгі принципі болып саналады. Кейбір зерттеулер өзін-өзі тануды өзіне бағытталған назар тұрғысынан қарастырады, ал Халл мен Леви өзін-өзі тану өзін-өзі тануға қатысты ақпаратты кодтаумен байланысты екенін айтады. Ситуациялық және мінездік факторлар белгілі бір білім жинақтарын белсендіре алады, оларды жұмыс жадына көшіріп, белгілі бір стимул ақпаратын өңдеуге бағыттайды. Ағылшын тілінде "банк" сөзі осы сөйлемнің контекстінде екі мағынаға ие (ақшалай мекеме және өзен жағалауы). Алайда, осы жағдайда ақшалай мекеме мағынасы көбірек белсендіріледі, өйткені "тоналды" және "ақша" сөздері қосылуы олармен байланысты және сондықтан "банк" туралы ақшалай мекеме анықтамасын жұмыс жадына тартады. Ақпарат жұмыс жадына қосылғаннан кейін, мағыналар мен байланыстар оңай анықталады. Сондықтан, осы мысал сөйлемнің мағынасы барлығына түсінікті. Олардың бастапқы зерттеулері құрылымдық, фонемиялық және семантикалық кодтау тапсырмаларын қарастырды және семантикалық кодтау есте сақтауға көмектесетін ең жақсы әдіс екенін көрсетті. Олар қатысушылардан 40 сипаттамалық сөзді төрт тапсырманың бірі бойынша бағалауды сұрады: құрылымдық (ірі шрифт пе кішкентай шрифт пе?), фонемиялық (XXX-пен ұйқаса ма?), семантикалық (XXX-пен бірдей мағынасы бар ма?), немесе өзіндік сілтеме (сізді сипаттай ма?). Одан кейін "кездейсоқ есте сақтау тапсырмасы" жасалды. Бұл жерде қатысушылардан ешқандай ескертусіз, белгілі бір уақыт ішінде көрген сөздерін мүмкіндігінше көп еске түсіруді сұрады. Крейк пен Тулвингтің бастапқы тәжірибесі құрылымдық және фонемиялық тапсырмалар тек "сырақты" кодтауға әкелетінін көрсетті, ал семантикалық тапсырмалар "терең" кодтауға әкеліп, жақсы есте сақтауға мүмкіндік берді. Алайда, 1977 жылы өзіне қатысты немесе өзін сипаттау арқылы кодтау семантикалық тапсырмаларға қарағанда жақсы есте сақтауға көмектесетіні көрсетілді. Әйелдер мен еркектерге тән адамдар өздерінің жыныс роліне сәйкес келетін қасиеттерді, оларға сәйкес келмейтін қасиеттерге қарағанда жылдамрақ еске алады. Бос есте сақтау процесінде олар басқа жыныстық белгілері бар адамдарға қарағанда жыныс бойынша жинақтау үлгілерін көбірек көрсетті. Өзіңе сілтеме жасап кодтау өте күрделі, өйткені өзің туралы көп ақпарат бар.
Self knowledge can be categorized by structures in memory or schemata. A self schema is a set of facts or beliefs that one has about themselves. For any given trait, an individual may or may not be "schematic"; that is, the individual may or may not think about themselves as to where they stand on that trait. For example, people who think of themselves as very overweight or who identify themselves to a greater extent based on their body weight would be considered "schematic" on the attribute of body weight. Thus, many everyday events, such as going out for a meal or discussing a friend's eating habits, could induce thoughts about the self. When people relate information to something that has to do with the self, it facilitates memory. Self descriptive adjectives that fit into one's self schema are easier to remember than adjectives not viewed as related to the self. Thus, the self schema is an aspect of oneself that is used as an encoding structure that brings upon memory of information consistent with one's self schema. Memories that are elaborate and well encoded are usually the result of self referent correlations during the process of remembering. During the process of encoding, trait representations are encoded in long term memory either directly or indirectly. When they are directly encoded, it is in terms of relating to the self, and when it is indirectly encoded it is done through spouts of episodic information instead of information about the self. Information that is related to any type of self schema, including group related knowledge structures facilitates memory. In order for the self to be an effective encoding mechanism, it must be a uniform, consistent, well developed schema. It has been shown that identity exploration leads to the development of self knowledge which facilitates self judgments. Identity exploration led to shorter decision times, higher confidence ratings and more intrusions in memory tasks. Previous researchers hypothesized that words compatible with a person's self schema are easily accessible in memory and are more likely than incompatible words to intrude on a schema irrelevant memory task. In one experiment, when participants were asked to decide if certain adjectives were "like me" or "not like me," they made the decisions faster when the words were compatible with their self schema. However, despite the existence of the self reference effect when considering schemata consistent adjectives, the connection between the self and memory can lead to a larger number of mistakes in recognition, commonly referred to as false alarms. Rogers et al. (1979) found that people are more likely to falsely recognize adjectives they had previously designated to be self descriptive. The concept of self awareness is considered to be the foundational principle for both functions of the self. Some research presents self awareness in terms of self focused attention whereas Hull and Levy suggest that self awareness refers to the encoding of information based on its relevance to the self. It is known that situational and dispositional factors may activate certain pools of knowledge, moving them into working memory, and guiding the processing of certain stimulus information. In English, the word bank has two applicable meanings in the context of this sentence (monetary institution and river shore). However, the monetary institution meaning of the word is more highly activated in this context due to the addition of the words robber and money to the sentence, because they are associatively relevant and therefore pull the monetary institution definition for bank into working memory. Once information is added to working memory, meanings and associations are more easily drawn. Therefore, the meaning of this example sentence is almost universally understood. Their original research considered structural, phonemic, and semantic encoding tasks, and showed that semantic encoding is the best method to aid in recall. They asked participants to rate 40 descriptive adjectives on one of four tasks; Structural (Big font or small font? ), Phonemic (Rhymes with xxx? ), Semantic (Means same as xxx? ), or Self reference (Describes you?). This was then followed by an "incidental recall task". This is where participants are asked, without prior warning, to recall as many of the words they had seen as possible within a given time limit. Craik and Tulving's original experiment showed that structural and phonemic tasks lead only to "shallow" encoding, while the semantic tasks lead to "deep" encoding and resulted in better recall. However, in 1977, it was shown that self relevant or self descriptive encoding leads to even better recall than semantic tasks. Sex typed individuals recall trait adjectives that go along with their sex role more quickly than trait adjectives that are not. During the process of free recall, these individuals also showed more patterns for gender clustering than other sexually typed individuals. Encodings in reference to the self are so elaborate because of the information one has about the self.