Веллингтондағы Те Нгакау қалалық алаңы

Кіріспе

Веллингтондағы қоғамдық алаң – Те Нгакау азаматтық алаңы Жаңа Зеландияның Веллингтон қаласының орталық бөлігінде, солтүстікте Веллингтонның орталық бизнес ауданы мен оңтүстікте Те Аро ойын-сауық ауданы арасында орналасқан қоғамдық алаң. Аянтты Жервоис-Кей, Харрис көшесі, Виктория көшесі және Уэйкфилд көшесі шектейді.

Аянттың әр жағынан ерекше сәулет стилінде салынған қалалық ғимараттар орналасқан: Веллингтон қалалық әкімдігі мен кеңес кеңселері, Майкл Фаулер орталығы, Орталық кітапхана, Қаладан теңізге дейінгі көпір және Қала галереясы. Негізгі плиткаланған аймақ – жер асты кітапхана паркингінің шатыры. Аянт терракота кірпіштермен төселген және ортасынан 14 метр биіктікте ілген, диаметрі 3,4 метр болатын Нил Доусонның әйгілі мүсіні орналасқан, ол Жаңа Зеландияға тән бірнеше папоротниктердің мүсінделген жапырақтарынан жасалған. Қаладан теңізге дейінгі кең жаяу жүргіншілер көпірі Веллингтонның жағалауынан Азаматтық алаңға қақпа ретінде қызмет етеді. Басқа кіру жолдары – Майкл Фаулер орталығының жанындағы жол, бұрын жол үстіндегі портикпен шектелген Уэйкфилд көшесінен кең кіреберіс, сондай-ақ Харрис көшесінен Қала галереясының айналасындағы жолдар. Аянт қоғамдық шаралар үшін пайдаланылады және кеңсе қызметкерлерінің жылы жаз күндері түскі асты ішуге танымал орын.

Тарих

Азаматтық алаңның алғашқы нақты жоспарлары 1943 жылға дейін барып тіреледі, осы шақта Архитектуралық зерттеу тобы азаматтық ғимараттармен қоршалған қоғамдық алаңды ұсынды, соның ішінде сол кездегі жаңа кітапхана, жаңа қалалық әкімдік, театрлар және кітапхана алдындағы аумақтағы жер асты автотұрақтары қарастырылды. 1945 жылы үкімет қалалық әкімшілік ғимаратының жанына кеңестің әкімшілік ғимаратын бекітті, ал 1948 жылы іргетасы қаланды, бірақ тоғыз қабатты ғимарат 1955 жылдың желтоқсанына дейін толыққан жоқ. 1957 жылға қарай қала жоспарлаушылары жаңа қалалық әкімдік салуды қарастырып жатты.

1974 жылы Веллингтон қалалық кеңесі профессор Роберт Кеннедиге Джервоис-Кей, Уэйкфилд көшесі, Виктория көшесі және Харрис көшесімен шектелген ауданда азаматтық кеңістікті жобалауды тапсырды. Кеннедидің жоспары Мерсер көшесінің бір бөлігін жаяу жүргіншілер алаңына айналдыруды көздеді, сондай-ақ қалалық әкімдік бұзылып, жаңа ғимарат салынады деп есептеді. Алайда, қалалық әкімдіктің бұзылуына халық қарсылық білдірді, ал 1983 жылы кеңес Майкл Фаулер орталығы дәл қасында салынған болатын, бұл фактіге қарамастан ғимаратты сақтап қалу туралы шешім қабылдады. Ол кезде Азаматтық алаңның маори тіліндегі атауы "Te Marae Ātea" еді. 2018 жылдың 14 маусымында қалалық кеңестің жаңа те рео маори саясатының аясында Те Тайаху алаңы "Те Нгакау Азаматтық алаңы" деп қайта аталды. "Жүрек" деген мағына беретін жаңа атауды қалаға жергілікті iwi, Taranaki Whānui ki te Upoko o te Ika a Māui сыйлады.

Майкл Фаулер орталығы

Майкл Фаулер орталығы – Те Нгакау азаматтық алаңының оңтүстік-шығыс бұрышында орналасқан концерт залы және конгресс орталығы, кіреберісі Уэйкфилд көшесінде. Құрылысы 1980 жылы басталды, ал орталық 1983 жылдың 16 қыркүйегінде ресми түрде ашылды. Оны Уоррен мен Махони компаниясынан Майлз Уоррен және Морис Махони жобалаған. Орталық құрылысын ұйымдастырушы және сол кезде Веллингтон қаласының мэрі болған сэр Майкл Фаулердің құрметіне аталған.

Веллингтон қалалық әкімдігі

Веллингтон қалалық үйі (сондай-ақ Ескі қалалық үй деп те аталады) – Те Нгакау азаматтық алаңындағы ең көне ғимарат. Ол 1904 жылдың желтоқсан айында ашылды. 1980 жылы Майкл Фаулер орталығы ескі ғимаратты бұзуды күтіп, қалалық үйдің бас кіреберісінің алдында салынды. Алайда, Жаңа Зеландия тарихи ескерткіштері қоры (кейін Жаңа Зеландия мұрасы деп аталды) қалалық кеңесті қалалық үйді сақтап қалуға көндірді. Азаматтық алаң құрылысының аясында 1991–1992 жылдары қалалық үй толықтай қайта жаңартылды. 2013 жылғы Седдон жер сілкінісінен кейін ғимаратта күшін арттыру жұмыстары жүргізілгендіктен, ол көпке жабылды. 2014 жылы күшін арттыру жұмыстары күтпеген техникалық мәселелерге байланысты шығындардың өсуіне байланысты тоқтатылды. 2017 жылдың наурыз айында Веллингтон қалалық кеңесі қалалық үйді 85 миллион долларға Жаңа Зеландияның құрылыс ережелерінің 100% деңгейіне жеткізу ниетін жариялады. Қайта жаңарту жұмыстары басталғанда, қосымша қиындықтар анықталды және кеңес бюджетті ұлғайтты. Қосымша жұмыстарға ғимараттың ұзақ мерзімді болашағын қамтамасыз ету үшін сейсмикалық негізді оқшаулау кірді, сонымен бірге ашылу мерзімі тағы екі жылға ықшамдатылды. 2022 жылдың мамыр айында кеңес ашылуды 2025 жылдың қаңтарына дейін кейінге жылдыратынын және бағаланған құны 182 миллион долларға дейін өсетінін хабарлады. 2023 жылы кеңес ғимараттың астындағы мелиорациялық жердің нашар жағдайы мен су басуына байланысты шығынды 329 миллион долларға дейін көтеруге келісім берді. Бұл сонымен қатар 2030 жылға дейін күшін арттыру қажеттігі бар Майкл Фаулер орталығына да әсер етті.

Қалалық кеңсе ғимараты

Муниципальдік кеңсе ғимаратын Феарн Пейдж және Хогтон қарапайым классикалық стильде жобалап, 1951 жылы аяқтады. Ғимарат Азаматтық алаңды дамыту барысында қайта жаңартылды. 2012 жылы ғимараттың жер сілкінісіне төзімділігі құрылыс нормаларының 35-45 пайызы деңгейінде екені анықталды. 2017 жылы Веллингтонның Виктория университеті Муниципальдік кеңсе ғимаратын Жаңа Зеландия музыка мектебі – Те Коки және Жаңа Зеландия симфониялық оркестрі үшін жалға алуға ниеттенгенін және ғимаратты нығайту жоспарланғанын мәлімдеді. Бірақ 2020 жылдың желтоқсанында Веллингтон қалалық кеңесі ғимаратты және оған іргелес Азаматтық әкімшілік ғимаратын бұзуды жоспарлап отырғанын хабарлады, себебі жер сілкінісіне төзімділігін арттыру экономикалық тұрғыдан тиімсіз болып шықты.

Азаматтық әкімшілік ғимараты

Алты қабатты Азаматтық әкімшілік ғимараты (CAB) Стивенсон мен Тернер архитекторлары жобалаған және 1992 жылы құрылысы аяқталған. 2020 жылы едендердегі жарықтардың саны көбейді.

Веллингтон орталық кітапханасы

1989 жылы Атфилд Архитекторларына Веллингтонның жаңа Орталық кітапханасын жобалау тапсырылды. Кітапхананы Fletcher Building and Construction компаниясы салып, 1991 жылы ашылды. Ғимарат бес қабатты, кітапхана үш қабатты алып жатты, ал жоғарғы екі қабаты кеңселер ретінде жалға берілді. Жаңадан салынған Азаматтық алаңға қараған кітапхананың үш қабатты қисық қабырғасы шыныдан жасалған, ішінде алаңға қараған терезе орнықтары мен үстелдер орналасқан. Виктория көшесінен басталып, Азаматтық алаңға дейін созылатын және металл никау пальмалары тәрізді жасалған бағаналары бар галерея ғимараттың сыртына орналасқан. Портик 2013 жылғы шілдеде болған Седдон жер сілкінісінен зақымданып, 2014 жылғы қарашадан 2015 жылғы ақпанға дейін алынып тасталды. Кітапхана 2016 жылғы Кайкура жер сілкінісінде зақымдалмады, бірақ Веллингтон қалалық кеңесі 2019 жылғы 19 наурызда инженерлерден ғимараттың құрылымдық мәселелері бар екендігі туралы хабарлама алғаннан кейін, ғимаратты шұғыл түрде жабу туралы шешім қабылдады. Инженерлер Каикура жер сілкінісінде ішінара қираған Статистика үйіндегілермен ұқсас конструкциядағы бетон едендердің бекітулеріне қатысты алаңдаушылық білдірді. 2019 жылғы шілдеде Жаңа Зеландия Сәулетшілер институты мэрияның кітапхананы бұзу туралы ұсынысына жауап ретінде кітапхананы сақтап қалу науқанын бастады. 2020 жылғы маусымда Веллингтон қалалық кеңесі ғимаратты бұрудың орнына жөндеуге келісіп, 90 миллионнан 200 миллион долларға дейін құны болатын үш күшейту нұсқасын ұсынды. 2020 жылғы қыркүйекте қоғамдық тыңдау өтті, онда кеңес жаңа ғимаратты салуды қоса алғанда, бес нұсқаны ұсынды. Қоғамдық пікір екіге бөлінді, кейбір тұрғындар көрсетілетін қызметтер ғимарат дизайнынан маңыздырақ екенін, жөндеу құны тым жоғары екенін немесе жөндеу жаңа ғимаратты қайта салудан ұзаққа созылатынын айтты. 2020 жылғы қазан айында қоғамдық тыңдау аяқталғаннан кейін Кеңес кітапхананы бұрудың орнына жөндеуге және жаңартуға 179 миллион доллар жұмсайтынын мәлімдеді. Ғимараттың 188 миллион долларлық жобаланған дизайнының эскиздері 2022 жылғы сәуірде жарияланды. Атфилд Архитекторлары 1991 жылғы ғимаратты қайта жобалады. Ғимараттың жаңа дизайнында үш қосымша кіреберіс, оның ішінде Харрис көшесіндегі кіреберіс болады. Те Нгакау Азаматтық алаңында бұрынғы мезаннинге және кафеге апаратын баспалдақтар жердегі кіреберіс пен кафеге алмастырылады. Жоғарғы екі қабатқа қосымшалар салынып, ғимараттың астына сейсмик изоляторлар орнатылады. 2022 жылғы желтоқсанда Веллингтон қалалық кеңесі жаңа ғимараттың құны 200 миллион долларға жеткенін, оның ішінде "мәдени ерекшеліктерге" 6,5 миллион доллар қарастырылғанын мәлімдеді. 2023 жылғы қаңтарда Орталық кітапхана ғимаратының 2026 жылы қайта ашылуы күтілуде.

In 1989, Athfield Architects were commissioned to design a new Wellington Central Library. The library was built by Fletcher Building and Construction, and opened in 1991. The building was five storeys high, with the library taking up three floors, and the top two floors being leased as office space. The curved wall of the three storeys of the library facing the newly built Civic Square was made of glass with window seats and desks looking into the square. A colonnade ran along the outside of the building from Victoria Street up a ramp to Civic Square, with its columns designed as metal nikau palms. The portico was damaged in the July 2013 Seddon earthquake, and was removed between November 2014 and February 2015. The library was not damaged in the 2016 Kaikōura earthquake, but Wellington City Council decided to close the building at short notice on 19 March 2019 after receiving reports from engineers that the building had structural issues which meant it might not perform well in the event of a large earthquake. Engineers had specific concerns about the fixings on the precast concrete floors which were of similar design to those in Statistics House, a building which had partially collapsed in the Kaikōura earthquake. In July 2019 the New Zealand Institute of Architects mounted a campaign to save the library, in response to the mayor's suggestion that it be demolished. In June 2020 Wellington City Councillors voted to repair rather than demolish the building, and announced three possible strengthening options costing between $90 million and $200 million. Public consultation took place in September 2020, when the council put forward five options, including construction of a new building. Public opinion was divided, with some residents saying the services provided were more important than the design of the building, the cost of refurbishment was too high or that the refurbishment would take longer than starting again with a new building. After public consultation closed in October 2020, the Council announced that it would spend $179 million to repair and upgrade the library rather than demolish it. Artist impressions of the proposed redesign of the building, budgeted at $188 million, were released in April 2022. Athfield Architects have redesigned their 1991 building. The proposed new design for the building will have three additional entrances, including one on Harris Street. In Te Ngākau Civic Square, the steps leading to the former mezzanine floor and café will be replaced by an entrance and café at ground level. Extensions will be added to the top two floors and base isolators will be installed under the building. In December 2022 Wellington City Council announced that the cost of the new building had risen to $200 million, including $6.5 million for 'cultural identity'. As of January 2023, the Central Library building was expected to re open in 2026.

Қалалық галерея

Қазіргі уақытта қалалық галерея 1940 жылы салынған бұрынғы Веллингтон орталық кітапханасының ғимаратында орналасқан. Ғимарат ар-деко стилінде темір бетоннан жасалған. Ғимараттың дизайны сәулетшілер арасында өткізілген байқаудың нәтижесі болды. Мессенджер, Тейлор және Вольф (Нью-Плимуттан) мен Гаммер және Форд (Оклендтен) ұсынған екі жоба теңдей жақсы деп танылды, сондықтан екі компания бірлесіп соңғы нұсқасын жасады. Ғимарат Т-әріпіндей пішінде болды және оны H-әріпіне дейін кеңейтіп, тіпті қосымша қабат салуға болатындай етіп жобаланды, бірақ бұл жоспар іске аспады. 1991 жылы Веллингтон орталық кітапханасы жаңа ғимаратына көшкеннен кейін, кітапхана ғимараты заманауи өнер галереясының қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін толықтай қайта жаңартылды. 2008-2009 жылдары салынған маңызды қосымша жаңадан көзге көріне бастаған Веллингтон, маори және Тынық мұхиты өнері үшін екі жаңа галереяны, сондай-ақ 135 орындық концерт залын қосты.

Джек Илот Грин

Ilott Building бұрын Te Ngākau Civic Square-тің солтүстік-шығыс бұрышында осы орында тұрған. Ол 1995 жылы бұзылып, орнына шағын саябақ жасалған. Бұл жерге жаңа ғимараттар салу жөнінде әртүрлі ұсыныстар енгізілді, бірақ қаладағы құнды жасыл аймақ ретінде сақтап қалуды қалайтындар да бар.

Қаладан теңізге дейінгі көпір

Қаладан теңізге дейінгі көпір – жаяу жүргіншілерге арналған көпір және қоғамдық өнер туындысы. Ол 1993 жылғы 31 қазанда қалалық ауданды дамыту аясында ашылды. Қыры бар көпір Джервоис кейінен өтеді, Те Нгакау азаматтық алаңын Веллингтонның Уайрепо лагунасындағы жағажаймен байланыстырады. Веллингтон қалалық кеңесі архитекторлар Реви Томпсон мен Джон Грейге көпірді жобалауды тапсырды, ал олар суретші Паратин Мачиттіні дизайнына үлес қосу үшін шақырып алды.

Капитал Е (бұрынғы Капитал Дискавери Плейс)

Capital Discovery Place (Te Aho a Maui) - қала мен теңіз көпіріне жақын Сивик алаңының астында салынған балалар ғылыми орталығы және технология мұражайы. Ғимаратты Реви Томпсон мен Ян Атфилд жобалаған және ол 1992 жылы ашылды. Орталықтың идеясы бойынша, ғылым күнделікті өмірдің бір бөлігі ретінде қарастырылып, өнер мен мәдениетпен тығыз байланысты, және "жаңа Зеландияға баса назар берілген". Ұйым Квинс-Уорфтағы TSB Sports Arena ғимаратына көшірілді.