Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Қытай саясаткері Хуан Фу (8 наурыз 1883 – 6 желтоқсан 1936) – Қытай Республикасының алғашқы жылдардағы генерал және саясаткері.
Chinese politician
Huang Fu (8 March 1883 – 6 December 1936) was a general and politician in early Republic of China.
Өмірбаян
Хуан Чжэцзян әскери колледжінде және Цюйши академиясында (қазіргі Чжэцзян университеті) оқыды, кейін 1904 жылы Жапонияға жіберілді. Хуан Токиодағы әскери академиясы Токио Шинбу Гаккода оқып жүргенде Туньменхуэймен байланысқа келді және 1907 жылы Жапонияға оқуға келген Чан Кайшек пен Чжан Кунмен кездесті. 1908 жылы Жапон императорлық армиясының бақылауында геодезияны оқыды, 1910 жылы Қытайға оралды. 1911 жылғы Синхай революциясы кезінде ол Чэнь Цзимеймен бірге Шанхайды Қытай империясынан тәуелсіз деп жариялады және Чан Кайшекпен қандас ағайы болды. Ол 1913 жылы Юань Шикайға қарсы сәтсіз екінші революциядан кейін Жапония арқылы АҚШ-қа қашуға мәжбүр болды, содан кейін 1916 жылы Ұлттық қорғаныс соғысының соңғы кезеңдеріне қатысу үшін және Пекинде Чжэцзянның әскери үкіметін өкілдік ету үшін қайтып келді. Сунь Ятсен Гоминьдан мүшелеріне жеке адалдық серт беруді бұйырғанда, Хуан қарсылық білдірді және саясаттан қол үзді. Хуан Қытайдың Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысуын қолдап, жоғалған аумақтарды қайтарып алуға үміттеніп, қоғамдық өмірге қайта оралды. Ол президент Сюй Шичанмен дипломат ретінде жұмыс істеді, экономика және сыртқы істер туралы кітаптар жазды және университеттерде қонақ лекция оқыды. Ол 1921 жылы Вашингтондағы теңіздік қару-жарақ конференциясына Қытай делегациясының құрамында болды, бұл Бейянь үкіметінің ең үлкен дипломатиялық жеңісін – Шандоңды қайтаруды қамтамасыз етті. 1924 жылы Пекин төңкерісі кезінде Цао Кун құлағаннан кейін, ол Чжили тобына қосылды және Фэн Юсянның өтініші бойынша Қытай Республикасының президенті міндетін атқарушы болды. Ол Цао Кунның билік мерзімін пара арқылы алынғандықтан заңсыз деп жариялады, сондай-ақ бұрынғы император Пуйиге Тыйым салынған қалада тұруға рұқсат берген келісімді де жоққа шығарды. Хуан Фэн Юсян мен Ян Шишанды Чан Кайшекке, Гоминьданның (КМТ) фракциясына көндіруде ықпалды рөл атқарды, бұл Ван Цзинвэйдің Ухань режимінің құлауының басты себептерінің бірі болды. Кейіннен ол Нанкин онжылдығында бірнеше лауазымда қызмет етті, оның ішінде Шанхай мэрі, сыртқы істер министрі және Солтүстік Қытай саяси кеңесінің төрағасы болды. Чан Кайшекпен тығыз байланысқа қарамастан, ол КМТ-ға қайта қосылмады, себебі Солтүстік экспедиция кезінде және одан кейін партияға қосылған мүмкіндікшілдермен байланыста болғысы келмеді. 1933 жылы ол танымал емес Тангу келісімін бекітті, ол Чахар, Рехе және Хэбэйдің бір бөлігін Маньчжукоға берді. Ол, Чан сияқты, жапондықтардан гөрі коммунистерді үлкен қауіп деп санады. Хуан 1936 жылы Шанхайда өкпе ісінен қайтыс болды.
Huang studied at Zhejiang Military College and Qiushi Academy (current Zhejiang University), later was sent to Japan in 1904. Huang came in contact with the Tongmenghui while studying at the Tokyo Shinbu Gakko, a military academy in Tokyo in 1905 and met Chiang Kai shek and Zhang Qun in 1907 when they arrived to study in Japan as well. In 1908, he studied surveying under the Imperial Japanese Army, and returned to China in 1910. During the 1911 Xinhai Revolution, he and Chen Qimei declared Shanghai to be independent of the Empire of China, and became blood brothers with Chiang Kai shek. He was forced to flee abroad after the failed Second Revolution of 1913 against Yuan Shikai, travelling via Japan to the United States, and returned in 1916 to participate in the final stages of the National Protection War, and to represent Zhejiang's military government in Beijing. When Sun Yat sen ordered Kuomintang members to swear personal loyalty to him, Huang objected and left politics. Huang reappeared into public life by supporting China's entry into World War I hoping it would regain lost territories. He worked with President Xu Shichang as a diplomat, co wrote books about economics and foreign affairs and would often guest lecturer at universities. He was part of China's delegation to the 1921 Washington Naval Conference which secured the Beiyang government's greatest diplomatic triumph, the return of Shandong. After the fall of Cao Kun in the 1924 Beijing Coup, he joined the Zhili clique and became acting president of the Republic of China on the request of Feng Yuxiang. He declared Cao Kun's term illegal because it was obtained through bribery and also repudiated the agreement which allowed former Emperor Puyi to continue to live in the Forbidden City. Huang was influential in winning over Feng Yuxiang and Yan Xishan to Chiang Kai shek's faction of the Kuomintang (KMT) which was one of the major reasons why Wang Jingwei's Wuhan regime collapsed. He later served under several offices during the Nanjing decade including Shanghai mayor, foreign minister, and chairman of the North China Political Council. Despite his close ties to Chiang, he never rejoined the KMT as he did not want to be associated with the opportunists who joined during and after the Northern Expedition. In 1933, he signed the unpopular Tanggu Truce which ceded Chahar, Rehe, and part of Hebei to Manchukuo. Like Chiang, he viewed the Communists as a greater threat than the Japanese. Huang died of lung cancer in Shanghai in 1936.