Кіріспе

Саусалитодағы кеме жасаушылық, Калифорния, АҚШ. Marinship Corporation – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде соғысқа қажетті тасымал үшін кемелер құру мақсатында құрылған АҚШ-тың кеме жасау компаниясы. 1942 жылы іске қосылған кеме жасаушылық 1945 жылы қызметін тоқтатуға дейін 93 жүк кемесі мен мұнай танкерін жасады.

Соғыс уақытында кемелер санының артуы

1942 жылдың басында Екінші дүниежүзілік соғыстың талаптары кеме жасау қуатын күрт арттыру қажеттілігін тудырды. Бұл сұранысты қанағаттандыру үшін АҚШ-тың кеме жасаушы компаниясы W. A. Bechtel Co. Калифорния штатының Саусалито қаласының солтүстік жағында, Марин округінің Ричардсон шығанағында орналасқан, бұрынғы Солтүстік-Батыс Тынық мұхиты темір жолының жөндеу базасында кеме жасау зауынын салуға шешім қабылдады. Бұл орын Сан-Франциско шығанағының қалған бөлігінен немесе Тынық мұхитының басқа да ірі порттарынан айырмашылығы, ұсынылып отырған кеме жасау орнының жанындағы жағалау салыстырмалы түрде бос болғандықтан таңдалды. Құрылыс кезінде оның ресми атауы болмады, бірақ ол "W. A. Bechtel Company теңіз кеме жасау бөлімшесі" деп аталды, ал бұл ұзын атау Marin Ship немесе бүгінде "Marinship" деп белгілі, Саусалитодағы Marinship Way көшесімен аталады. Алты кеме сүңгуге жіберу жолы жоспарланған, бірақ Оңтүстік Тынық мұхиты темір жолынан сатып алынған және Спринг-стриттің басында орналасқан ескі жөндеу базасы бұл қажеттілікті қанағаттандыру үшін жеткіліксіз кеңістікке ие екені анықталды. Тынық мұхитындағы әскери-теңіз күштерінің кемелерді жоғалтуы олардың тапсырыс берушісі – Теңіз комиссиясы үшін одан да көп кемелерге шұғыл қажеттілікті тудырды. Осыны заңдық негіз ретінде пайдаланып, жаңа компания кеме жасау зауытын кеңейту үшін қосымша жерді алу мақсатымен жергілікті жер иелеріне қарсы мемлекеттік соғыс билігімен іс жүргізді. Тұрғындарға екі апта бұрын хабарлап, 1942 жылдың 28 наурызына дейін шығанақтың жағасында орналасқан көркемдік төбе – Пайн-Пойнттың көптеген тұрғындары күштеп шығарылды. Шамамен 42 үй мен ғимарат бұзылды. Кем дегенде 12 үй бұзудан құтылды, қалғандары бұзылмас бұрын Саусалитоның басқа жерлеріне жылдам көшірілді, ал Пайн-Пойнтты динамитпен жарып тастады. Тізімдерде Пайн-Пойнт, Уолдо-Пойнт және айналасындағы аумақтардан жер және тас қазылғандығы көрсетілген. Нәтижесінде пайда болған толтыру материалдары ауыр техника көмегімен жағалауға және тасқын суға толы лайлы жерлерге таратылып, кеме жасау зауытының әртүрлі ғимараттары тез салынатын жаңа жерлер құрылды. Бұл ғимараттардың кейбіреулері бүгінге дейін қолданылуда, соның ішінде 480 Gate Five Road мекенжайындағы Индустриалдық орталық ғимараты (ICB) (бұрынғы сарай кеңсесі және қалыптау цехы) және 10 Libertyship Way мекенжайындағы Шунмейкер ғимараты (бұрынғы жалпы дүкен).

Кеме жасау зауытының құрылысы

Кеме жасау зауытын жылдам салу үшін 2000 жұмысшы тәулік бойы сменалар бойынша жұмыс істеді. Кеме жолдары мен жаңа қоймалар мен өндіріс цехтарын тұрақтандыру үшін шамамен 26000 қазық шығанақтың лайлы топырағына қадалып қойылды. Жаңадан суға түскен кемелердің Сан-Франциско шығанағының басты бөлігіне жетуі үшін Ричардсон шығанағында 300 фут (91 метр) енімен және 1,5 миль (2 километр) ұзындығындағы терең су кеме арнасы қазылды. Бұл арнаны жасау үшін шығанақтың лайын алып тастау қажет болды. Бұл жұмыспен байланысты, кеме жасау зауытының солтүстік жанына орналасқан және 1-ші тас жолдың ар жағындағы Марин Сити қаласының құрылысы, қонақ жұмысшыларға жылдам тұрғын үй салу қажеттілігінен туындады. Марин Ситиде 6000 адамға арналған тұрғын үйлер, сондай-ақ мектептер, дүкендер мен шіркеулер салынды. Жақсы жалақы төленетін соғыс кезеңіндегі жұмыстарды пайдалануға құштар жұмысшылар АҚШ-тың түкпір-түкпірінен Батыс жағалауға, оның ішінде Marinship сияқты кеме жасау орындарында жұмыс істеу үшін ағылып келді.

Кеме жасау

Кеме жасау зауытында құрылыс басталғаннан кейін үш ай өткен соң, 1942 жылғы 27 маусымда «Либерти» кемесі «Уильям А. Ричардсонның» алғашқы келі салынды. Соғыс жарияланғанының бірінші жылдығына дейін «Marinship» кемежайынан бес «Либерти» кемесі теңізге жіберілді. «Либерти» кемесі, «тәуелсіздік» типіндегі жүк кемесі ретінде жобаланған, ұзындығы 134 метр, ені 17 метр болатын. Президент Рузвельт оларды «құрлы-құрлы қаздар» деп атады. «Marinship» кемежайынан 15 «Либерти» кемесі теңізге жіберілгеннен кейін, кеме жасау зауыты үлкен T2 SE A2 танкерлерін өндіру үшін қайта жабдықталды, олардың ұзындығы 160 метр, ені 21 метр болатын. 1945 жылғы 16 маусымда «Marinship» әлемдік рекорд жасады – «SS Huntington Hills» танкерін бар болғаны 33 күнде жасап, 28 күн жолға шығарды және теңізге жібергеннен кейін 5 күн жабдықтады. Ең шарықталу кезеңінде «Marinship» компаниясында 20 000 жұмысшы жұмыс істеді. «Marinship» активті болған 3,5 жыл ішінде 15 «Либерти» кемесі, 16 флоттық май кемесі және 62 танкер жасалды – барлығы 93 кеме. «Marinship» кемежайы азаматтық құқықтар қозғалысының бастапқы кезеңіндегі маңызды оқиғаларға куә болды. 1944 жылы «Джеймс v. Marinship» ісі бойынша Калифорния Жоғарғы соты афроамерикандықтарды олардың нәсіліне байланысты жұмыстан шығаруға болмайды деген шешім шығарды, тіпті егер жұмыс беруші ешқандай кемсітушілік шаралар қолданбаса да. Жозеф Джеймс атынан сотқа шағым түсті, осы істе жергілікті қазандықтар одағы қара нәсілділерді мүшеліктен шығарды және «жабық цех» шарты болды, бұл кеме жасаушыға одақтың мүшесі емес адамды жұмысқа алуға тыйым салды. Африкалық американдық жұмысшылар одақтың қосымша бөліміне қосыла алатын, бірақ оларға аз жұмыс орындары және төмен жалақы ұсынылды. Болашақта АҚШ Жоғарғы сотының судьясы Тургуд Маршалл бұл істі сәтті қорғап, одақтың афроамерикандықтарға тең мүшелік беруі керек деген шешімді жеңіп алды. Бұл мәселе 1945 жылы Жоғарғы сотта шешілді, сот «негрлерге ұсынылған мүшелік кемсітуші және тең емес екендігі анық» деген қорытынды жасады. Сот бұл шешімді Калифорниядағы барлық одақтар мен барлық жұмысшыларға қатысты деп кеңейтті.

Соғыстың аяқталуы

Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін кеме жасаушылықтар соғыс жылдарында Bay Area-ға жұмыс іздеп келген көптеген адамдардың жұмыстарын алып, салынысқандай жылдам жабылды. Бұл әсіресе афроамерикалық қауымға күшті әсер етті. "Marinship" 1946 жылдың мамыр айында жабылды. Соғыс аяқталған соң афроамерикалықтардың жұмысқа орналасуы да азайды. 1945 жылдың шілдесінде 20 000 афроамерикалық "Marinship"-те жұмыс істесе, 1945 жылдың қыркүйегіне қарай бұл сан 12 000-ға дейін төмендеді, ал "Marinship" жабылған кезде олардың саны дерлік болмады. Жұмыссыздық, нәсілдік антагонизм, "қызыл сызық" саясаты және меншік құқығындағы шектеулер салдарынан көптеген афроамерикалықтарға жақын орналасқан ақ нәсілді аудандарда тұруға рұқсат берілмеді және олар Марин Ситиде қоныстанды. Афроамерикалықтар мен басқа да түрлі этностық топтарға Саусалитоға кіруге тиімді түрде тыйым салынғандықтан, "Marinship" аймағы кейіннен битниктердің Саусалитодағы үй қайықтары қауымының орталығына айналды.