Кіріспе

жоқ Бұл білім беру саласындағы терминдердің сөздігі, олардың Википедия мақалаларында қолданылу жиілігіне негізделген. Осы мақалада D–F әріптерімен басталатын терминдер келтірілген. Басқа мақалалардағы терминдерді табу үшін мазмұн көрсеткішіндегі әріпті таңдаңыз.

D

"Директтік университет" – Үндістан Үкіметінің жоғары оқу орындары мен кафедраларына берген дербестік статусы. Қашықтан оқыту: (немесе қашықтан білім беру) – Педагогика/андрагогика, технология және оқу жүйелерін жобалауға бағытталған білім беру саласы, бұл студенттер физикалық жағдайда "қатыса алмайтын" жағдайларда білім беруде тиімді қолданылады. Оқытушылар мен студенттер баспа немесе электрондық құралдар арқылы асинхронды түрде (өздері таңдаған уақытта) немесе нақты уақытта (синхронды) қарым-қатынас жасауға мүмкіндік беретін технология арқылы байланыса алады. Егер қашықтан оқыту курстары кез келген себеппен, соның ішінде емтихан тапсыру үшін жеке қатысуды талап етсе, онда ол гибридті немесе біріктірілген курс немесе бағдарлама болып саналады. Дун: Оқуға қабілетсіз адам. Бұл сөз үлкен ғалым Джон Дунс Скоттың есімінен шыққан, оның логика, теология және философия бойынша еңбектері 14-шы ғасырдан бастап университеттерде оқулық ретінде қолданылған. Дислексия: Биохимиялық және генетикалық маркерлері бар неврологиялық бұзылыс. Дислексия алғашқыда жалпы интеллектпен түсіндірілмейтін оқу және жазудағы қиындықтар ретінде анықталды. Диагностикалаудың бір тәсілі – оқу және жазу сияқты салалардағы қабілеттерін жалпы интеллект деңгейімен күтілетін деңгеймен салыстыру, бірақ кейбіреулер интеллекттің оқу немесе жазу қабілетін болжауы міндетті емес деп санайды; сондай-ақ, оқу қиындықтарының себептері, салдары және емдеу әдістері интеллект деңгейіне қарамастан ұқсас болуы мүмкін.

Е

Ерте балалық шақтағы білім беру: Туылған сәттен бастап сегіз жасқа дейінгі кезеңдегі баланың білім алуын қамтиды. Білім беру: Нақты білімді, сенімдерді және дағдыларды оқыту мен үйренуді қамтитын әлеуметтік ғылым. Лицензиясы бар және тәжірибелі оқытушылар оқу бағдарламасын жеткізу үшін әртүрлі әдістер мен материалдарды пайдаланады. Білім беру саясаты: мектептердегі адамдардың мінез-құлқына басшылық ететін ресми және жасырын ережелердің жиынтығы. Білім беру саясатын талдау – білім беру саясатын ғылыми тұрғыдан зерттеу. Білім беру реформасы: Білім беру теориясы мен тәжірибесінде жүйелі өзгерістер жасауға бағытталған жоспар, бағдарлама немесе қозғалыс. Білім беру купоны: (көбінесе мектеп купоны деп аталады) Ата-аналарға өз балаларын мемлекеттік мектепке орналастырудың орнына, өздері таңдаған мектепте оқытуға төлеуге мүмкіндік беретін сертификат. Бұл купондар салық кірістерінен төленеді. Білім беру анимациясы: Оқуға ынталандыру мақсатында жасалған анимация. Білім беру кеңес беруі: Мектептер мен университеттердегі кеңесшілер жүргізеді. Оның мақсаты – көптеген елдерде қолданылатын ұрып-соғу және басқа да дене жазалары сияқты білім берумен байланысты жарақаттардан зардап шеккен балаларға көмектесу. Көбінесе зорлық-зомбылыққа ұшыраған немесе қорлық көрген балаларға қолданылады. Кеңесші балаға оның басынан өткен оқиғаны жеңуге көмектеседі. Білім беруді бағалау: Білім беру саласының белгілі бір аспектілерін сипаттау және бағалау процесі. Білім беру фильмі: Білім беруді мақсат тұтқан фильм немесе кино. Білім беру фильмдері басқа оқыту әдістеріне балама ретінде сыныптарда қолданылған. Білім беру ойындары: Адамдарға, әсіресе балаларға белгілі бір тақырыпты үйретуге немесе ойнап жатып дағдыларды меңгеруге көмектесу үшін жасалған ойындар, соның ішінде бейне ойындар. Кейбір адамдар мұндай ойындарды білім беру және ойын-сауық деп атайды, өйткені олар білім мен ойын-сауықты біріктіреді. Білім берудегі басшылық: Ресми білім беру ортасындағы басшылық. Ол көбінесе пәнаралық әдебиетке сүйенеді, бірақ педагогика, эпистемология және адам дамуына назар аудару арқылы ерекшеленеді. Қазіргі заманда саяси ғылым мен бизнестен қарыз алады. Бұл саланың ішіндегі пікірталас осы шиеленіске байланысты. Білім беру ұйымы: Білім беру саласындағы ұйым. Білім беру жүйесін ұйымдастыру деген түсінік қате болып табылады, керісінше, ол адам ақыл-ойының білім алуына қатысты ұйымдастыру теориясымен айналысады. Білім берудегі мәңгілікшілдік: Мәңгілікшілдер барлық адамдарға, барлық жерде мәңгілік маңызы бар нәрселерді оқыту керек деп санайды. Олар ең маңызды тақырыптар адамды дамытады деп есептейді. Фактілердің егжей-тегжейі үнемі өзгеретіндіктен, олар ең маңызды бола алмайды. Сондықтан, принциптерді, фактілерді емес, оқыту керек. Адамдар адам болғандықтан, алдымен адамдар туралы, машиналар мен техникалар туралы емес, оқыту керек. Адамдар ең алдымен адам, егер болса, жұмысшылар екінші орында тұрады, сондықтан кәсіби емес, либералды тақырыптарды оқыту керек. Білім беру бағдарламалау тілі: Нақты әлемдегі қолданбалы бағдарламаларды жазу құралы ретінде емес, негізінен оқу құралы ретінде жобаланған бағдарламалау тілі. Білім беру психологиясы: Адамдардың білім беру ортасында қалай оқуын, білім беру әдістерінің тиімділігін, оқыту психологиясын және мектептердің әлеуметтік психологиясын зерттеу. "Білім беру психологиясы" және "мектеп психологиясы" терминдері көбінесе бір-бірін алмастыра қолданылса да, зерттеушілер мен теоретиктер білім беру психологтары ретінде, ал мектептердегі немесе мектепке байланысты мекемелердегі практиктер мектеп психологтары ретінде танылады. Білім беру психологиясы жалпы халық арасындағы білім алу процестерімен, сондай-ақ дарынды балалар мен ерекше қажеттіліктері бар балалар сияқты топтармен айналысады. Білім беру саласындағы зерттеу: Оқушылардың, студенттердің, мұғалімдердің және басқа да қатысушылардың мінез-құлқының үлгілерін зерттеу үшін мектептер мен басқа да білім беру мекемелерінде жүргізілетін зерттеулер. Мұндай зерттеулер көбінесе құжаттар мен стандартталған тест нәтижелері сияқты жұмыс өнімдерін зерттеу арқылы жүргізіледі. Білім беру саласындағы зерттеу әдістері негізінен әлеуметтік ғылымдардан, әсіресе психологиядан алынған. Білім беру бағдарламалық құралы: Оқытуға немесе өзіндік оқуға бағытталған компьютерлік бағдарламалық құрал. Білім беру технологиясы: Білім беруді жақсарту үшін технологияны пайдалану. Ол оқу немесе оқытуды жобалаудың жүйелі, итеративті процесі болып табылады, бұл оқуды жақсартуға көмектеседі. Білім беру технологиясы кейде оқыту технологиясы немесе оқу технологиясы деп те аталады. Электрондық оқу: Компьютерлік және коммуникациялық технологияларды пайдалана отырып, оқуды жеңілдетуге және жақсартуға бағытталған тәсіл. Мұндай құрылғыларға жеке компьютерлер, CD-ROM, цифрлық теледидар, PDA және ұялы телефондар жатуы мүмкін. Коммуникациялық технологиялар интернетті, электрондық поштаны, талқылау форумдарын, ынтымақтастық бағдарламалық құралдарды және командалық оқу жүйелерін пайдалануға мүмкіндік береді (онлайн пікірталасқа да қараңыз). Электрондық портфолио: Білім беру және оқу контекстінде электрондық портфолио, әдетте электрондық портфолио немесе цифрлық портфолио деп аталады, электрондық медиа және қызметтерге негіделген портфолио. Ол адамның білетін және жасай алатын нәрселерін көрсететін артефакттар немесе дәлелдер жинағын қамтитын жеке цифрлық жазбадан тұрады. Эмпирикалық білім: (немесе апостериорлық білім) Тәжірибе немесе сезімдік ақпарат арқылы алынған ұсыныс білімі. Ол туа біткен идеяларды түсіну, "интуиция", "таза акыл" немесе басқа да тәжірибелік емес көздер арқылы алынған апостериорлық білімнен өзгеше. Табиғат және әлеуметтік ғылымдар әдетте апостериорлық, яғни "фактілерден кейін" пәндер деп есептеледі. Математика мен логика әдетте апостериорлық, яғни "фактілерге дейін" пәндер деп есептеледі. Қызығушылық: Оқуға немесе оқу ортасына қатысты студенттің сезімі. Шындық туралы эпистемикалық теориялар: Шындықты "сенім", "қабылдау", "тексеру", "негіздеу", "көзқарас" және т.б. сияқты эпистемикалық ұғымдар тұрғысынан талдауға бағытталған әрекеттер. Мұндай тұжырымдамалардың көптеген түрлері бар, оларды тексеруші теориялар мен перспективалық және релятивистік теорияларға бөлуге болады. Тексерушілік теориялар белгілі бір менталды әрекетке негізделген: ұсынысты "тексеру". Тексерушіліктің ерекше талабы – мұндай тексерулердің нәтижесі, анықтама бойынша, шындық. Яғни, шындық осы тексеру процесіне келтіріледі. Перспективалық және релятивистік теорияларға сәйкес, ұсыныс тек белгілі бір перспективаға қатысты ғана шындық болып табылады. Шамамен айтқанда, ұсыныс перспективаға қатысты шындық болып табылады, егер ол осы перспективамен қандай да бір жолмен "қабылданған" немесе "мақұлданған" немесе "заңдастырылған" болса. Эпистемология: (грек сөздерінен episteme (білім) және logos (сөз/сөйлеу)) Білімнің табиғатын, шығуын және ауқымын зерттейтін философия саласы. Тарихи тұрғыдан алғанда, ол барлық философиялық пәндердің ең көп зерттелген және ең көп пікірталас тудырған салаларының бірі болып табылады. Бұл пікірталастың көп бөлігі білімнің табиғатын және түрлерін, сондай-ақ оның шындық және сенім сияқты ұқсас ұғымдармен қалай байланысты екенін талдауға бағытталған. Бұл талқылаудың көп бөлігі білім туралы мәлімдемелерді негіздеуге қатысты, яғни нақты фактіні білуге ​​болатын негіздерге қатысты. Студент алмасу: (әдетте орта мектеп немесе университет студенті) уақытша шетелге барып, шетелдегі отбасымен тұрып, онда оқуға қатысатын студент. Осы отбасы көбінесе өздерінің баласын шетелге, әдетте сол студентті қабылдаған елге жібереді. Осылайша, екі студент "алмастырылған" деп есептеледі, яғни уақытша елдерді ауыстырды...

F

Тыйым салынған білім: (құпия білімнен өзгеше) Саяси немесе діни себептермен қол жеткізуі шектеліп қойылған немесе мақұлданбаған кітаптарды немесе басқа да ақпаратты сипаттау үшін қолданылады. Тыйым салынған білім көбінесе құпия емес, керісінше, қоғам немесе түрлі институттар олар ұнатпайтын немесе қауіпті деп санайтын ақпаратты жариялануына толыққанды кедергі келтіру үшін (цензура) немесе одан кейін, мұндай ақпаратқа халықтың сенімін төмендетуге тырысады (пропаганда). Қоғамдық репрессия парадоксалды жағдай тудыруы мүмкін, онда тыйым салынған ақпарат көбінесе баршаға мәлім, бірақ оны ашық айтуға рұқсат етілмейді. Функционалдық сауатсыздық: адамның күнделікті өмірде оқу, сөйлеу, жазу және есептеу дағдыларын тиімді пайдалана алмауы. Сауатсыз адамнан айырмашылығы, функционалдық сауатсыз ересек адам өз ана тілінде мәтін оқып, жаза алады (грамматикалық дұрыстығының, жылдамдығының және стильінің дәрежесі әртүрлі болуы мүмкін), бірақ бұрынғысы сияқты, тіпті өзінің мәдени және тілдік ортасында жұмысқа өтініш толтыру, жазбаша нұсқауларды орындау, газет оқу, жол белгілерін оқу, сөздікпен жұмыс істеу немесе автобус кестесін түсіну сияқты қарапайым міндеттерді атқара алмайды. Болашақ проблемаларды шешу бағдарламасы: (FPSP) Халықаралық академиялық жарыс. Жыл сайын 250 мыңнан астам студент "Болашақ проблемаларды шешу" бағдарламасына қатысады. Қатысушы елдердің қатарында – АҚШ, Канада, Австралия, Жаңа Зеландия, Корея, Малайзия, Ресей, Гонконг және Сингапур.