Кіріспе
1=Канада мен Кариб аймағы арасындағы дипломатиялық қатынастар – Канада мен Кариб аймағының, немесе Батыс Үндістанның көптеген мемлекеттері арасындағы ұзақ жылдарға созылған қарым-қатынастар. Бұл байланыстар екі аймақтың тарихы бойында дамып келді. Алғашқыда бұл қарым-қатынастар Америкадағы еуропалық отаршылдық державалардың саясатына негізделген. Соңғы кезде Канада да, Кариб аралдарының көпшілігі де өзін-өзі басқару құқығына ие болып, қарым-қатынастарын жаңа сатыға көтерді. КАРИКОМ дипломаттары Канаданы аймақтық және екіжақты деңгейде «Кариб аймағының ерекше досы» деп атады. Бұл байланыстар Ұлттар Достастығы, Халықаралық франкофония ұйымы, Америка мемлекеттері ұйымы, ParlAmericas, Біріккен Ұлттар Ұйымы және Дүниежүзілік сауда ұйымы сияқты көптеген ұйымдар арқылы жүзеге асырылады.
Canada–Caribbean relations are the long established relationships between Canada and the many states of the Caribbean or West Indies. These ties have been on going throughout the history of both regions. Initially these relations were based on the policies of European colonial powers in the Americas. More recently, both Canada and most of the Caribbean islands have achieved self government, putting their relations into a different phase. CARICOM diplomats have referred to Canada as a '"special friend" of the Caribbean at the regional and bilateral levels.' Ties exist in such plurality of organs such as: the Commonwealth of Nations, the Organisation internationale de la Francophonie, Organization of American States, ParlAmericas, the United Nations, and the World Trade Organization.
Тарих
Жаңа Франция және Кариб бассейніндегі француз колониялары XVIII ғасырдың бірінші жартысында дамыған саудамен айналысты, Луибур бекінісі Жаңа Франция, Кариб бассейні және Францияны байланыстыратын маңызды сауда орталығы болды. Британия континенттің солтүстік жартысын бақылауға алғаннан кейін, бұл қарым-қатынастар көбінесе үзілді, өйткені Солтүстік Америка мен британдық Кариб теңізіндегі иеліктер арасындағы сауда негізінен АҚШ порттары арқылы, әсіресе Бостон арқылы жүзеге асырылды. Америка революциясымен бірге, теория бойынша, америкалықтар Навигациялық актілер мен басқа да британдық заңдарға сәйкес британдық колониялардан шеттетілуі керек еді. Канадалық саудагерлер, әсіресе Новая Шотландияның Галифакс қаласындағылар, жаңа жетекші сауда серіктесі болуға тырысты. Кариб теңізімен сауда Галифакс үшін маңызды болды, бірақ британдық заңдар американдық саудагерлердің орталық рөлін тоқтатуға жеткіліксіз болды. Вест-Индияның саудагерлері канадалықтарға қарағанда арзан бағамен әртүрлі тауарлар өндіретін АҚШ-пен сауда жасауды қалаған. Әлсіз испан империясы шетелдік саудагерлерді британдықтардан гөрі тиімді ұстай алмады, ал Канаданың Кубамен және басқа испан иеліктерімен саудасы да маңыздырақ болды. Бұл сауда Канада Конфедерациясына дейінгі жылдары ең жоғары деңгейге жетті. Канада Кариб теңізіне ұн, жүгері, ағаш және балық жіберді, ал қант пен ром солтүстікке тасымалданды. Маритим аймағында осы импорт негізінде қантты тазарту және ром өндірісі дамыды. Сонымен қатар, Кариб теңізіндегі британдық колониялар мен Канада арасындағы әскери қарым-қатынас тарихи маңызы зор болды. Галифакс Солтүстік Америкадағы британдық теңіз базасы болды және британдық соғыс кемелері оның және Кариб теңізі арасында жиі қатынады. Бірінші және Екінші дүниежүзілік соғыстарда канадалық әскерлер Кариб теңізіне басқа театрларда қажет болған британдық күштерді алмастыру үшін жіберілді. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде канадалық әскерлер, әсіресе Сент-Люсияда герман әскерлерінің шабуылынан қорғау үшін орналастырылды. АҚШ және Ұлыбританиямен қарым-қатынас Батыс Үндістанның британдық колониялары үшін ең маңызды болып қала бергенімен, американдық үстемдік туралы алаңдаушылық күшейді және Канада маңызды тепе-теңдік ретінде қарастырылды. АҚШ жоғары импорттық баж салығын енгізді және өзінің отандық қант өнеркәсібін оңтүстік көршілерінен басымдықпен қарады.
Саяси одақ туралы ұсыныстар
Канада мен Батыс Индия арасындағы саяси және мәдени байланыстар үздірілмей жалғасты. Осының нәтижесінде Кариб айманындағы бірнеше колониялар Канада Конфедерациясына қосылу жолында әрекеттер жасады.
Жамайка
1882 жылы Ямайканы қампқан саяси дағдарыста ұсынылған шешімдердің бірі Канадаға қосылу еді. Майкл Соломон конфедерацияны жақтаушылардың басын біріктірді, бірақ ол Заңнамалық кеңесте осы мәселе бойынша ұсыныс енгізгенде, одан басқа барлығы қарсы дауыс берді. Бұл Канаданың кәсіби қауымдастығының арасында белгілі бір деңгейде қолдауға ие болды, олардың кейбіреулері Батыс Индия аймағында бизнесін кеңейтуді жаңа ғана бастаған еді. Олардың арасында Канаданың «Sun Life Assurance» компаниясын құрған негізін қалаушының ұлы, кәсіпкер Томас Басетт Маколей де болды. Т. Б. Маколей Батыс Индиядағы үкіметтермен жұмыс істеуді өте ұната бастады. Ол 1934 жылға дейін жұмыс істеген және бірлесіп құрылған «Канаданың Батыс Индия лигасы» деп аталатын ұйымның президенті болды. Сонымен қатар, Батыс Индияда ол Канада-Батыс Индия сауда конференциясында Ливард аралдарының өкілі ретінде де қызмет етті. Канадалық кәсіпкер Гарри Кроу Канаданың премьер-министрі Роберт Борденге сер Джозеф Поупқа «Канада доминионына Батыс Индия аралдарын қосу туралы құпия хабарлама» атты есеп дайындауды тапсыруын ұсынды, онда Канаданың Батыс Индия аумақтарымен бірігудің бес маңызды артықшылығы баяндалған.
Сауда
XIX ғасырдың соңғы бөлігінде британдық императорлық преференциялар жүйесі көбінесе таратылып, Кариб бассейніндегі канадалық саудагерлер артықшылықтарын жоғалтты. АҚШ-тың экономикалық және саяси күші аймақта өсті, олар аймақпен арадағы көптеген тарифтік кедергілерді де жойды. Ғасыр соңында АҚШ Даниялық Виргин аралдары, Куба және Пуэрто-Рико сияқты Кариб аймақтарының бірнешеуін саяси бақылауға алды, ал американдық бизнес қарым-қатынастары сол аймақтардағы саудаға дерлік монополия құрды. Сауда үлгілері де өзгерді, Батыс Үндістанның қант нарығы жойылды. Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін боксит Канадаға экспортталатын негізгі тауар ретінде қантты ығыстырды, ал Ямайка мен Гайана ең маңызды сауда серіктестеріне айналды, ал кіші аралдардан импорт айтарлықтай азайды. Аймақтар арасындағы сауда төмендесе, Канада инвестициялары артты. Британдық компаниялар деколонизациядан кейін аймақтан шығып кеткен кезде, канадалық компаниялар олардың орнына келді. Бұл әсіресе банк және сақтандыру секторларында байқалды. Кариб үкіметтері АҚШ-тың толық экономикалық үстемдігін болдырмау үшін Канада инвестицияларын құрал ретінде қабылдады. Бұл, әсіресе, Кубада көрінеді, ол Куба революциясынан кейін Канадамен тығыз экономикалық байланыстарды дамытты.
Ынтымақтастық
Канада мен Кариб теңізінің көптеген елдері ұзақ тарихқа негізделген тығыз сауда, инвестициялық, мәдени және саяси байланыстармен, сондай-ақ көптеген ортақ құндылықтармен және ұқсас институттармен ерекше қарым-қатынаста. Канада 1970 жылдың қаңтарында Кариб даму банкінің (CDB) құрылтайшы мүшесі болды және CDB арнайы даму қорының алғашқы алты циклында 181,5 миллион доллар көмектесті. Бұл үлес кедейлікті азайтуға және, соңғы кезде демократияны және аймақтық экономиканы нығайтуға баса назар аударған, тұрақты әлеуметтік-экономикалық дамуды қолдады. Онжылдықтар бойы Канада үкіметінің бірнеше агенттіктері аймақтың көптеген елдеріне ынтымақтастық ұсынуда кең ауқымды рөл атқарды. Осы агенттіктердің ішінде Канаданың халықаралық даму агенттігі, Сыртқы істер және халықаралық сауда департаменті, Атлантика Канадасының мүмкіндіктер агенттігі, Канаданың сауда комиссары, Канаданың көлік министрлігі, Канаданың радиотелевизия және телекоммуникация комиссиясы және басқа да агенттіктер бар. Канада 2004 жылғы ақпандағы көтерілістен кейін Гаитидің жағдайын қалыпқа келтіруге көмектесуде жетекші рөл атқарды. Канада үкіметі тікелей ынтымақтастықтан өзге, Біріккен Ұлттар Ұйымының Гаитидегі тұрақтандыру миссиясы MINUSTAH арқылы осы көмектің көп бөлігін ұсынды.
Әуе қатынасы
Канаданың авиациялық қызметтердегі көмегі 20-шы ғасырдың екінші жартысында жүзеге асырылды. 1960 жылдардың соңында Кариб бассейніндегі әуе қозғалысын басқарушыларды даярлау үшін жаңа оқу орталықтары құру мақсатында Канаданың Көлік министрлігінен (Transport Canada) көмек сұралды. Соңғы жылдары Ванкувер әуежайы қызметтері Кариб аймағындағы және оның төңірегіндегі көптеген әуежайларды басқаруда.
Көші-қон
1960 жылдары Канаданың иммиграциялық заңдары либералдануынан бастап Кариб теңізі елдерінен иммиграция күрт артты. 2001 жылғы мәліметтер бойынша, Канаданың 783 795 қара нәсілді халқының (Канада халқының 2,5%) шамамен 40% ямайкалық текті, ал тағы 32% Кариб теңізінің басқа аймақтарынан немесе Бермудадан шыққан. Бұған қоса, көптеген Оңтүстік Азиядан келген канадалықтардың тікелей ата-тегі Кариб теңізінде жатыр. Канаданың маусымдық ауыл шаруашылығы жұмысшылары бағдарламасы (САЖЖ) жыл сайын Кариб теңізі мен Мексикадан шамамен 15 000 адамды уақытша жұмысқа шақырады. Сонымен қатар, көптеген канадалық «қар құстары» маусымдық түрде немесе зейнеткерлікке Кариб теңізіне көшіп барады.