Кіріспе

Санг Патанотай (สังข์ พัธโนทัย; 1915 – 1986 жылғы маусым) – тай саясаткері, кәсіподақ жетекшісі және журналист. Ол фельдмаршал Пхибунсонгхрамның ең жақын кеңесшілерінің бірі болды. 20 жасында Сан саяси және халықаралық тақырыптар бойынша тұрақты түрде жаза бастады және ұлттық радиостанцияның күнделікті комментаторы болды. Ол "Мырза Мун және Мырза Конг" атты радиошоуы арқылы танымал болды және көп ұзамай Тай үкіметі жарнама бөлімінің радио және газет бөлімдерінің басшысы болып тағайындалды. 1938 жылы Пхибунсонгхрам премьер-министр болғаннан кейін Сангты ресми үкімет өкілі етіп тағайындады және оны барлық үкіметтік үгіт-насихатқа жауапты етті. Осы қызметінде Таиланд Екінші дүниежүзілік соғыста одақтастарға қарсы соғыс жариялаған кезде, Санг 1942 жылғы 25 қаңтарда радио арқылы соғыс жариялау туралы ресми мәлімдемені оқыды. Соғыс аяқталғаннан кейін одақтастар Сангты, Пхибунсонгхрамды және тағы бірнеше адамды соғыс қылмыстары үшін соттауға ниеттенді. Алайда, Пхибунсонгхрам соғыс кезінде қарсылық көрсеткендерді тұтқындауға қатысты жапондық қысымға мойын бұрмаған және Приди Баномьён, еркін тай қозғалысының жетекшісі, соғыс кезінде одақтастармен байланыс жасаған кезде көз жұмған, сондай-ақ одақтастар тұтқындағандарға қатысты жұртшылық пікірі жағымды болғандықтан, Тайландтың Жоғарғы соты оларды соғыс аяқталғаннан кейін қабылданған соғыс қылмыстары туралы заң бойынша соттауға болмайтынын шешіп, босатуға бұйырды. 1947 жылы Пхибун тағы да премьер-министр болды және Сангты кабинетке шақырды. Бірақ Санг бас тартты, Пхибунның сенімді адамы және кеңесшісі болып қалуды жөн көрді. Ол тек Тайландтың Ұлттық саудагерлер одағының президенті, кейіннен бас хатшысы лауазымын қабылдады. Үкіметтегі ресми рөлі азайғандықтан және басқа жобаларға көбірек уақыт бөлген Санг өзі редакциялаған күнделікті газетті құрып, журналистикаға қайта оралды: "Сатинрапарб" ("Мәңгілік") газеті тай саясатына елеулі әсер етті. 1956 жылы Пхибунсонгхрамның үкіметі батысқа жақын және Қытайға қарсы болған кезде Санг пен Пхибун Қытай үкіметімен жасырын байланыс арнасын құру стратегиясын ойлап тапты. Олар Санның екі баласын Қытай премьер-министрі Чжоу Энлайдың қамқорлығына беруге келісті. Сегіз жасар қыз бен он екі жасар ұл жасырын түрде Бірма арқылы Пекинге сапарлады. Алайда, төңкеріс салдарынан үкімет ауысып, балалардың әкесі Пекинге қолдау көрсеткені және Қытай туралы газет мақалалары үшін тұтқындалды. Сангтың тұтқындалуы Чжоу Энлаймен және оның балаларымен байланысты үзуге әкелді. Сангтың қызы Сирин Пафанотай кейіннен "Аждаһаның інжуы" атты кітабында Қытай элитасының арасында өскен тәжірибесін баяндады. 1963 жылы диктатор Сарит Танараттың (Сангты тұтқындаған үкімет басшысы) қайтысынан кейін Таиландтағы саяси ахуал біршама жеңілдеді. Осы кезде Санг жеті жыл тұтқында болғаннан кейін әскери сот алдына шығарылды. Көпшілікке ашық және сол кезде тай бұқаралық ақпарат құралдарында кеңінен жарияланған сот процесі Сариттің әскери диктатурасы кезінде ешқандай айыптаусыз тұтқындалып, бірнеше жылға түрмеге жабылған зиялы қауым өкілдері, жазушылар, журналистер, заңгерлер мен университет профессорлары үшін көптеген сот процестерінің біріншісі болды. Санг 1956 жылдың қазанынан 1958 жылдың қыркүйегіне дейін Қытайға қатысты бүлікшіл және науқастау мақалалар жариялаған деп айыпталды. Санг өзінің қорғауын жүргізді және прокурорлық куәгерлерді тексеруден кейін әскери судьялар барлық айыптауларды жоққа шығарды. Түрмеден босатылғаннан кейін Санг 1986 жылы қайтыс болғанға дейін саясатқа қатысып тұрды.