Кіріспе

Кхун Ин Порнтип Роджанасунан (тай тілінде พรทิพย์ โรจนสุนันท์; 1954 жылдың 21 желтоқсанында туған) – тайландтық сот-медициналық патологоанатомы, қазіргі уақытта Таиланд Сенатының мүшесі және дәрігер. 1998 жылы бұқаралық ақпарат құралдарында алғаш рет көзге түскен ол, өз жұмысымен және ерекше шаш үлгілерімен жылдам атаққа ие болды және Таиландтың сот-медициналық ғалымдарының ең танымал өкіліне айналды. Бірнеше бестселлерлік естеліктердің авторы ретінде, ол тайлық қоғамды қылмыстық тергеулерде ДНК-ның және басқа да сот-медициналық әдістердің рөлімен таныстырды. Порнтиптің қатысқан жоғары беделі бар істеріне 1998 жылы Женджира Плой Ангунсридің қанымен өлтірілуі, 2003 жылы Хангтонг Таммаваттананың өліміне қатысты оның даулы қайта сараптамасы (кейін басқа сот-медициналық дәрігерлер тарапынан күмәндану тудырды), сондай-ақ 2004 жылғы Үнді мұхитындағы цунамидегі құрбандарды анықтау (мұнда ол мақталып, сынға да ілікті) жатады. Ол Тайланд Корольдік полициясының сот-медициналық дәлелдерді өңдеу тәсілдерін жиі сынады және полициядан тәуелсіз жұмыс істейтін және тікелей Әділет министрлігіне есеп беретін Сот-медициналық ғылымдар орталық институтының құрылуына ықпал етті, оның директоры қызметін де атқарды. Порнтип өз еңбегі үшін 2003 жылы Чула Чом Клау орденімен марапатталды, бұл оған Кхунинг (ханымға тең) атағын берді. Алайда, ол өзінің лауазымын жеке өсіну үшін пайдаланғаны үшін, сондай-ақ 2010 жылы дау тудырған жалған GT200 бомба детекторын қолдауын қамтамасыз еткені үшін де сынға ұшырады. Ол баспасөзге берген сөздеріне байланысты бірнеше қорлау туралы сот процесіне де тартылды және бір рет Медициналық кеңес тарапынан іс материалдарынан ақпаратты жариялағаны үшін үкім шығарылды.

Ерте өмір

Бала кезінде ол криминалистикаға қызығушылық танытты, себебі оның екі ата-анасы да осы салада жұмыс істеді. Ол американдық пансиондық мектепке жіберілді, ал пансионды бітіргеннен кейін интерьер дизайнері болуды қалады. Бірақ оның әкесі оның дәрігер болғанын тіледі. Оның криминалистикалық мансабы сот медицинасын оқып, труптарды қарау (аутопсия) жасау арқылы басталды. Порнтип өзінің жұмысына өте мақтан тұтады және бұл оған "жұмақта орын береді" дейді.

Мемлекеттік қызмет

1979 жылы Махидол университетінің медицина факультетін бітірген Порнтип Денсаулық сақтау министрлігінде дәрігер болып жұмыс істеді. Ол министрлікте патология саласындағы бірнеше лауазымды атқарды. 2001 жылы Порнтип Әділет министрлігіне ауыстырылып, Орталық жастар ұстау орталығының медициналық бөлімінің директоры және министрлік өкілі қызметтерін бірге атқарды. 2003 жылдан бастап ол Әділет министрлігінің Орталық сот-медициналық сараптама институтының директордың орынбасары (9-сыныпты әкімшілік қызметкер) болып қызмет етті. 2008 жылы премьер-министр Самак Сундарвеж оны директорға (10-сыныпты әкімшілік қызметкер) тағайындады. Порнтиптің аталған институт директоры лауазымындағы төрт жылдық мерзімі 2012 жылдың сәуір айында аяқталды, ал мерзімі тағы бір жылға ұзартылды. Бірақ 2013 жылдың мамыр айында Инглак Шинаваттың Министрлер кеңесі оны қызметтен шеттетіп жіберді. Порнтип Әділет министрлігінің Бас инспекторы болып тағайындалды. Оның қызметтен алынуы дереу күшіне енді, алдын ала ескерту жоқ еді, ол Қытай Халық Республикасында өкілдік міндеттерін орындап жатқан кезде. Порнтип мұның саяси себептермен жасалғанын, өйткені кейбір саясаткерлер оның жұмысына наразы болған болуы мүмкін деп санайды. Көптеген сарапшылар онымен келісіп, Порнтиптің Тайланд Корольдік полициясымен болған қақтығыстарын атап өтті, осы қақтығыс салдарынан ол және оның командасы Таиландтың орталық айманында жұмыс істеуге тыйым салынды және оңтүстікке жіберілді.

Мансап

Порнтип алғаш рет 1998 жылы Женжира Плой Ангунсридің қанына қан төгілгенін тергеген кезде бұқаралық ақпарат құралдарының назарына ілікті. Ол тез арада танымал патолог атанды және "Seub Jaak Sop" ("Денелерді зерттеу") атты естеліктерін жариялады. 2004 жылы Үнді мұхитындағы жер сілкінісінен кейін Порнтип Пханг Нга аймағындағы цунами құрбандарын анықтау жұмыстарын басқарды. Ол және оның командасы тың еңбегі мен адалдығы үшін жоғары бағаланды, бірақ 2005 жылдың 13 қаңтарында полиция генерал-майоры Нопадол Сомбоонсаб Пхукеттегі полицияның идентификациялық орталығы барлық идентификациялық операцияларды жүргізуі керек деп шағымданады. Порнтип бұл араласуды Нопадолдың оған жеке қастық етуімен байланыстырды. Нопадол соңында жеңіске жетті және Пханг Нга операциясы 2005 жылдың 3 ақпанында тоқтатылды. Оның өмірбаяны және Пханг Нгадағы жұмысы 2004 жылғы National Geographic құжаттық фильмінде – "Қылмыс орны Бангкок" көрсетілді. 2009 жылдың маусым айында ол актер Дэвид Каррадиннің қайтысын тергеген патологтардың бірі болды. 2009 жылдың қазан айында ол Малайзиялық Демократиялық әрекет партиясының қызметкері Тео Бенг Хок, Малайзия Федералдық үкіметінің Малайзиялық Сыбайлас жемқорлыққа қарсы комиссиясымен ұсталғаннан кейін, кісі өлтірілген болуының 80% ықтималдығы бар деген қорытындыға келді. 2010 жылдың сәуір айында ол Төтенше жағдайды шешу орталығына (CRES) (бұрынғысы – Қоғамдық тәртіпті басқару орталығы) тағайындалды, бұл 2010 жылы Бангкок және айналасындағы провинциялардағы үкіметке қарсы наразылықтар кезінде бейбітшілік пен тәртіпті сақтауға жауапты әскери ұйым. CRES бұйрығымен жүргізілген шабуылдар нәтижесінде ондаған наразылар қаза тауып, мыңдаған адам жарақат алды. Порнтиптің өмірбаяны, оның өмірі мен ең маңызды істерін баяндайды, ағылшын тіліне аударылып, Amazon арқылы қолжетімді. Кітапта Порнтип әділетсіздікке ұшырағандар үшін әділдік алуда мемлекеттік органдармен туындаған мәселелерді қайталайды, бұл кітаптың басты тақырыбы болып табылады. Франк Г. Андерсон автобиографияның негізгі материалына аударма жасады.

Женжира Плой-Ангунсридің қазасын тергеу

Бангкоктағы тағылымдамадан оралған соң, ол екі апта бойы із-түссіз жоғалған медицина студентіне қатысты құпияны ашуға кірісті. Полиция қылмысты жасады деп күдіктенген адам тағы бір медицина студенті еді. Полиция сұраққа алғаннан кейін медицина студенті кісі өлтіргенін мойындап, қылмысты қонақүй бөлмесінде жасағанын айтты. Осыдан кейін Таиланд полициясы тергеуді жапты, бірақ Роджанасунанд медицина студентінің айтқан әңгімесіне күмәнданды. Ол медицина студентін қайтадан сұраққа алды, ол тергеушілерге бұрын айтқандарын өзгертті. Содан кейін үкімет оны алғашқы тергеуден кейін қылмыс ісін жапқандары үшін өздерін жаман көрсеткен деп есептеді.

GT200 "бомба детекторлары"

Порншип GT200-ді белсенді және тұрақты түрде қолдады, бұл «қашықтан затты анықтағыш» құрылғысы еді. Порншип пен Ұлыбританиялық өндіруші оның жарылғыш заттар мен өлген денелер сияқты әртүрлі заттарды қашықтан анықтай алатынын мәлімдеді. Бірнеше елде бұл құрылғылардың жалған екені анықталды. 2008 жылы полиция мен «Демократия үшін халық альянсы» арасындағы қақтығыс салдарынан бір адам қаза тауып, бірнеше адам ауыр жарақат алды. Бірақ жарақаттар полицияның көз жасы ағызу гранаталарынан ба, наразылық білдірушілермен бірге келген қолдан жасалған жарылғыш құрылғылардан ба деген шатасу туды. Порншип GT200 құрылғысын пайдаланып, наразылық білдірушілердің жарақаттары жарылғыш заттардан туындамағанын, көз жасы ағызу гранаталарының салдарынан болғанын тұжырымдады. Бұл ұлттық полиция бастығының қызметтен алынуына әкелді. Кейіннен Сирикит патшайымы қаза тапқан адамның жаназасына қатысты. Демократтар басқаратын Абхизит Веджаджива үкіметінің алғашқы айларында батыс жаңалықтар агенттіктері Мьянмадан келген 1000-ға жуық рохинджа мұсылман босқындарының Тайланд теңіз күштерімен ұсталғанын, саусақтап ұрылғанын, қозғалтқыштары мен навигациялық құралдары жоқ, азық-түлік пен суы аз болған күйде теңізге сүйретілгенін хабарлады. Бұл оқиға және одан кейінгі үкіметтің жасыру әрекеті Тайланд әскері мен Абхизит үкіметіне қарсы әлемдік сынға ұшырады. Тайланд әскері Порншиптен Тайландтың Андаман жағалауына келген босқындар қайықтарын тексеруді сұрады. Порншип қайықтардың бірінен «жарылғыш заттар жасауға қолданылатын заттар мен химиялық заттарды» тапты, бұл әскерилерді босқындарды Тайландтың оңтүстігіндегі ислами радикализммен байланыстыруға итермеледі. 2009 жылы Бангкокта Демократтар үкіметіне қарсы ірі наразылық акциялары өтті, бұл зорлық-зомбылық шараларына әкелді. Үкімет кеңінен таралған өлтірулер туралы хабарларды жоққа шығарды, себебі денелер табылмады. Жағалау аймақтарында қаңқалармен толтырылған контейнерлер табылған кезде Порншипке криминалистикалық сараптамаға көмектесу тапсырылды. Ол контейнерлерді ашудың орнына, GT200 бомба детекторын, өлген денелерді анықтауға арналған «сенсорлық карталармен» пайдалануды ұсынды. 2010 жылы GT200 құрылғыларының алаяқтық екені жария болғанда, Порншип құрылғыларды қолдануды қорғады, тіпті олардың тиімсіз екені дәлелденсе де. Ол: «Егер бомба детекторының тиімсіз екені дәлелденсе, мен ұялмаймын. Жеке өзім бұл құрылғыны ешқашан қолданған емеспін. Бірақ менің қызметкерлерім оны қолданды және ол әрқашан дұрыс нәтиже берді. Ескі заманда адамдар Жердің жалпақ екеніне сенген, ал оған қарсы айтқандар өлім жазасына кесілген. Көрінбейтін нәрселердің жоқ екенін білдірмейді» деді.

Медиа қайраткері

Порнтип – Тайландтағы ең танымал патологоанатом және бұқаралық ақпарат құралдарының танымал тұлғасы. Ол теледидарда өзінің ерекше стильмен жиі пайда болады: қызғылт-қызыл түске боялған панк-рок шашы, ерекше киімдері, жылтыр көз бояуы және платформа табандары бар аяқ киімдері. Тайландтың ағылшын тіліндегі "The Nation" газеті 2003 жылдың тұлғалары ретінде Порнтипті, Чоте Ваттаначетті және бордель иесі Чувит Камольвизитті бірге таңдады. 2003 жылы ол "Чула Чом Клау" орденімен (төртінші дәрежелі) және "Хуньин" құрметті атағымен марапатталды. Оның балауыз мүсіні 2009 жылдан бері Бангкоктегі Мадам Тюссода Кукрит Прамож бен Сильпа Бхирастри мүсіндерімен бірге қойылған.