Кіріспе

Тай экономисі Пьюи Унгфакорн, МБЭ (ป๋วย อึ๊งภากรณ์; ; IPA:; 9 наурыз 1916 – 28 шілде 1999), – Таиланд Банкінің басқарушысы және Таммасат университетінің ректоры болған тай экономисі. Ол «Анадан қабірге дейін: Оңтүстік-Шығыс Азияның өмір сапасы» атты кітаптың авторы, бұл кітап бүгінгі күнге дейін Таиландтағы әлеуметтік қамсыздандыру туралы ең ықпалды жазбалардың бірі болып табылады. Тайлық қытай отбасында туған Пьюи Таммасат университетінің алғашқы түлектерінің бірі болды және 1938 жылы Лондон экономика мектебінде экономиканы оқуға стипендия алғанға дейін француз тілінен лекция оқыды. Оның оқуы Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде үзіліске ұшырады, ол Плек Пхибунсонгхрамның жапондық әскери режиміне қарсы «Еркін Таиланд қозғалысына» қосылды. 1944 жылы барлау миссиясы барысында Чай-Нат провинциясына парашютпен түскен кезде ол тұтқынға алынды. Пьюи соғыс аяқталғаннан кейін оқуын аяқтады және 1948 жылы докторлық диссертациясын қорғады. 1975 жылы ол Таммасат университетінің ректоры болып тағайындалды, бірақ 1976 жылғы 6 қазанда студенттерге жасалған қырғыннан кейін наразылық білдіріп, отставкаға кетті. Ұлтшылдар оны солшыл бүлікші деп айыптағандықтан, ол қауіпсіздігі үшін елден қашуға мәжбүр болды және 1999 жылы қайтыс болғанға дейін Ұлыбританияда тұрды.

Ерте өмір және білім

Пуэй иммигрант қытай балық сатушысының және тайлық қытай анасының, екінші буынның төртінші баласы ретінде дүниеге келді. Оның түбірі Раопингтен.

Қаржы министрлігі

1949 жылы Пуэй Қаржы министрлігінде экономист болып жұмыс істеді. 1953 жылы Ұлттық экономикалық кеңестің басқарушы директоры болып тағайындалды. 1967 жылы Оңтүстік-Шығыс Азия шартты ұйымының (SEATO) Инженерлік білімі аспирантурасы болды. Доктор Пьюи 1968 жылдан 1973 жылға дейін АИТ Қамқоршылар кеңесінің алғашқы төрағасы қызметін атқарды. 1973 жылдың қазанында Таном режимі құлатылғаннан кейін Пуэй саяси аренада танымал болды және М.Р. Кукрит Прамоджбен бірге Сания Тхаммасак тағайындаған уақытша үкіметтен кейін сайланатын үкіметте премьер-министр лауазымына екі маңызды үміткер ретінде кеңінен танылды. Бірақ, жан-жақты ойланып, зерде салғаннан кейін Пуэй мұндай кандидатқа деген қызығушылығын жоққа шығарды және Таммасат университетіне оралды, онда ректор болып тағайындалды. Пуэйдің түсіндіруінше, ол Тайландтың бостандық қозғалысына қосылғанда зейнеткерлік жасына жеткенге дейін ешқандай саяси лауазымға тағайындалмауға ант берген. Дегенмен, кейбір сарапшылар Пуэйдің шешімі қоғамның мәнін толық түсінуімен байланысты болғанын және ол болашақ демократиялық кезеңнің тұрақсыз, қауіпті және ұзаққа соқпайтынын дұрыс болжағандығын айтады.

Жер аудару

Қызметінің, адалдығы мен халықаралық беделіне қарамастан, Пуэйді Таиландтың саяси оң жағы коммунист және "бірлікті бұзушы" деп айыптады. Ол 1975-76 жылдардағы студенттердің үздірілмейтін демонстрацияларына қарсы сөйлеп, оларды тиімсіз және өзін-өзі жоюшы деп бағалады, тіпті студенттеріне Таммасат кампусын қоғамдық демонстрацияларды ұйымдастыру үшін база ретінде пайдалануға рұқсат бермеді, бірақ дегенмен оған олардың болуына кінә тағды. 1976 жылғы 6 қазандағы қанды қырғын кешінде Пуэй сол күні университет кампусында болған қантөгіске наразылық білдіріп, Таммасат ректоры лауазымынан кетті. Өзінің қауіпті тұлға екенін түсінген Пуэй Дон Мюанг әуежайына барды, онда оны қарақшылар тобы күтіп отырды. Тек Таиланд Корольдік әуе күштерінің әуе полициясы, король Бхумиболдың кеңесшілер кеңсесінен оған көмектесуге нұсқау алғаннан кейін, ол өлімнен құтылып, Лондонға бағытталған ұшаққа отырды. Шетелде тұрып жатқанда Пуэй Ұлыбритания, АҚШ, Франция, Германия, Швеция, Дания, Жапония және Австралия сияқты бірнеше елдегі тайлықтармен және ықпалды тұлғалармен кездесіп, оқиға туралы айтып, Таиландта демократияға бейбіт жолмен өтуді шақырып өтті. 1977 жылы Пуэй 1976 жылғы 6 қазандағы қырғыннан кейін Таиландтағы адам құқықтарын тергейтін Сыртқы істер жөніндегі палата комитетінің алдында куәлік берді. 1977 жылдың қыркүйегінде Пуэй геморрагиялық инсультқа ұшырап, үш ай бойы ауруханада жатты. Ауру Пуэйдің сөйлеу қабілетін бұзып, дүркінді сөйлеуіне себеп болды. Ол өздігінен жүре алатын, бірақ оң қолын басқара алмады. Пуэй 1999 жылғы 28 шілдеде Лондонда қайтыс болды.

Мұра

2015 жылы ЮНЕСКО оның жоғары моральдық қағидаларын мойындады.