Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
ХХ ғасырдағы пакистандық саясаткер, британдық Үндістан және Пакистан саясаткері, кашмирлік тегінен шыққан.
20th century Pakistani politician
the British Indian and Pakistani politician of Kashmiri origin
Хан Абдул Қаюм Хан Кашмир (16 шілде 1901 – 23 қазан 1981) Британдық Үндістанның Солтүстік-Батыс шекаралық провинциясында (Н.В.Ф.П., қазір 2017 жылы Пәкістанда Хайбер-Пахтунхва деп аталады) Техсильдар болып жұмыс істеген. Хан Алигарх мұсылман университетінде және Лондон экономика мектебінде білім алды. Ол Линкольн қонақүйінің адвокаты атанды. Оның бауырларының бірі, Абдул Хамид Хан (Азад Кашмир саясаткері), Азад Джамму және Кашмирдің премьер-министрі болды, ал тағы бір бауыры, Хан Абдул Рауф Хан, белгілі заңгер еді.
Khan Abdul Qayyum Khan Kashmiri (16 July 1901 – 23 October 1981 but worked as a Tehsildar in the North West Frontier Province (N. W. F. P., now called Khyber Pakhtunkhwa in Pakistan in 2017) of British India. Khan was educated at Aligarh Muslim University and the London School of Economics. He became a barrister of the Lincoln's Inn. One of his brothers, Abdul Hamid Khan (Azad Kashmiri politician), was a prime minister of Azad Jammu and Kashmir, and another brother, Khan Abdul Rauf Khan, was a renowned lawyer.
Заң мансабы
Абдул Қаюм Хан Солтүстік-Батыс Шекаралық провинциясының (Н.В.Ф.П.) көрнекті заңгерлерінің бірі болды. Кәсіби мансабында ол өте маңызды істерді жүргізді. Ол негізінен қылмыстық құқық саласында тәжірибе жинады. Мырза Шамс әл-Хақ оның ең сенімді әріптесі болды, ол кәсібі мен саясатында оған әрдайым жақын болды. Абдул Қаюмға өз кеңсесінде Мұхаммед Назирулла Хан адвокат көмектесті, ол кейін провинциялық бас хатшы және Пәкістан Мұсылман Лигасының аға вице-президенті қызметтерін атқарды.
Abdul Qayum Khan was one of the eminent lawyers of N. W. F. P. During his professional career he conducted some very important cases. He used to practice in criminal law. Mirza Shams ul Haq was his most trustworthy colleague, who remained always close to him during profession and politics. Abdul Qayum was also assisted in his chambers by Muhammad Nazirullah Khan advocate, who later served as a provincial secretary general and senior vice president of Pakistan Muslim League.
Үндістан ұлттық конгресі
1934 жылы Үндістан Ұлттық Конгресінде саяси мансабын бастаған Хан, тез арада Орталық заң шығарушы жиналыстың сайланған мүшесі (1937–38) және жиналыстағы Конгресс партиясының жетекші орынбасары болып қызмет етті. Ол сол кезде Хан Абдул Ғаффар Ханды өте бағалаған. Ол "Патхан шекарасындағы алтын мен қару" атты кітап жазды, онда Ғаффар Ханды мақтап, Джинна мен екі ұлт теориясын сынады. Абдул Қаюм Хан Солтүстік-Батыс Шекаралық провинция Үндістанның бөлінуіне қарсы қанымен күресетінін мәлімдеді. 1945 жылы ол адалдығын Мұсылман Лигасына ауыстырды. Кейін ол Ғаффар Хан Джиннаны өлтіруге қастандық жасап жатқан деген шағым жасады. Бас министр болғаннан кейін ол өзінің кітабына тыйым салды. Бірақ ол Мұсылман Лигасына қосылғаннан кейін де кітаптан авторлық гонорар алуын тоқтатпады.
Starting his political career in 1934 with the Indian National Congress, Khan quickly rose to serve as an elected member of the Central Legislative Assembly (1937–38) and the deputy leader of the Congress in the Assembly. At that time he admired Khan Abdul Ghaffar Khan. He authored a book, Gold and Guns on the Pathan Frontier, in which he praised Ghaffar Khan and denounced Jinnah and the two nation theory. Abdul Qayyum Khan said that the North West Frontier Province would resist the partition of India with its blood. He switched his loyalties to the Muslim League in 1945. He later claimed that Ghaffar Khan was plotting Jinnah's assassination. He banned his own book after he became the Chief Minister in the N. W. F. P. The book however continued fetching royalties even after he joined the Muslim League.
Мұсылман лигасы мен бөліну
1946 жылғы провинциялық сайлауда Хан, Манки Шарифтің Пирімен бірге Бүкіл Үндістан Мұсылман Лигасы үшін үгіт жүргізді. Дегенмен, Мұсылман Лигасы Конгресс партиясының 30 орынына қарағанда бар болғаны 17 орын жеңіп алды. Конгресс партиясы Хан Абдул Жаббар Ханның (халық арасында «Доктор Хан Сахиб» деп белгілі) басшылығымен провинциялық үкімет құрды. Абдул Қайюм Ханға провинциядағы Конгресс үкіметін көшедегі наразылықтар, идеологиялық сөздер және үкіметтегі ықпалдас мұсылман шенеуніктерді тарту арқылы тұрақсыздандыру міндеті тапсырылды. Үндістан субконтинентінің солтүстік-батысында Конгресс үкіметінің болуы ерекше жағдай еді, ал провинция Үндістанның бөлінісі кезінде Конгресс пен Мұсылман Лигасы арасындағы келіспеушіліктердің ортақ нүктесіне айналды. Соңында, британдықтар провинцияның қай доминионға қосылатынын анықтау үшін референдум өткізуге шешім қабылдады. Абдул Ғаффар Хан Солтүстік-Батыс Шекаралық провинциясы мен Ауғанстанның паштун аймақтарын біріктіретін «Пахтунистан» деген жеке мемлекет құруды талап етті. Британдықтар оның талабын қабылдамағандықтан, ол және оның партиясы британ үкіметі ұйымдастырған референдумды бойкоттады. Мұсылман Лигасы Пакистан үшін оңай жеңіске жетті (289 244 дауысқа қарсы Үндістан үшін 2 874 дауыс). Пакистан тәуелсіздік алғаннан кейін бір апта өткен соң, генерал-губернатор Джиннаның бұйрығымен Конгресс үкіметі таратылды. Абдул Қайюм Хан 1947 жылғы 23 тамызда азшылық үкіметінің басшысы болып тағайындалды. Хан қиын жағдайды шеберлікпен басқарып, өз үкіметін қолдау үшін жеткілікті Конгресс заң шығарушыларын ықпалына алды.
In the 1946 provincial elections, Khan campaigned for the All India Muslim League along with Pir of Manki Sharif. However, the Muslim League won only 17 seats in comparison to the 30 seats of the Congress Party. The Congress Party formed the provincial government under the premiership of Khan Abdul Jabbar Khan (popularly known as "Dr. Khan Sahib"). Abdul Qayyum Khan was put in charge of destabilising the Congress government in the province through street agitations, ideological rhetoric and acquisition of sympathetic Muslim officers in the government. The presence of a Congress government at the extreme north west of the Indian subcontinent was anomalous, and the province became a bone of contention between the Congress and the Muslim League as part of the Partition of India. Eventually, the British decided to hold a referendum to determine which dominion the province should go to. Abdul Ghaffar Khan demanded a separate nation of 'Pakhtunistan' comprising both the North West Frontier Province and Pashtun parts of Afghanistan. When it was denied by the British Raj, he and his party boycotted the referendum held by the British government. The Muslim League won an easy victory for Pakistan (289,244 votes against 2,874 for India). Within a week of the independence of Pakistan, the Congress government was dismissed under orders from Governor General Jinnah. Abdul Qayyum Khan was put in charge of a minority government on 23 August 1947. Khan navigated through the troubled waters ably, winning the defection of enough Congress legislators to support his government.
Бірінші Кашмир соғысы
Қаюм хан Бірінші Кашмир соғысын қозғаушылардың бірі, тіпті ең басты қозғаушысы болды.
Qayyum Khan was a key instigator of the First Kashmir War, if not the chief instigator.
Солтүстік-Батыс шекаралық провинция
Қ.Қ.П.П. премьері ретінде Қаюм хан ішкі келіспеушілікке тап болды. Маңқы Шариф пирі, референдум науқанындағы маңызды тұлға, оның осы лауазымға тағайындалмауына ренжіді. Ол Ханның мемлекет басшысы және провинциялық Мұсылман лигасының төрағасы болуына қарсы болды. Пир наразы депутаттарды жинап, Ханға сенімсіздік білдіру үшін дауыс беруге ниеттенді. Хан оның күш-жігерін күйретіп жіберді. Содан кейін Пир «Бүкіл Пәкістан Халықтық Мұсылман лигасы» туымен жеке партия құрды. Ашуланған Хан «толық ашумен және күшпен» жауап берді. Ол Маңқы Шариф пирін Солтүстік-Батыс Шекаралық провинциясынан (Қазіргі Хайбер Пұштунхуа) қуды да, тағы тоғыз көшбасшыны түрмеге қамады. Қудалауға қарамастан, Халықтық Мұсылман лигасы 1951 жылғы провинциялық сайлауда қатысып, 4 мандат жеңіп алды. Қаюм ханның әкімшілігі провинциядағы даму жұмыстарымен, соның ішінде Пешауар университеті мен Уарсак су тоғанының құрылысымен белгілі болды. Ол Фронтиер провинциясында орта мектеп деңгейіне дейін міндетті тегін білім беруді енгізді, бұл реформаны алғаш рет Пәкістанның осы провинциясы жүзеге асырды. Сондай-ақ ол жер салығы заңдарына халыққа жақын түзетулер енгізді. Оның теңдік саясаты феодалдық топтың бір бөлігінен қарсылық тудырды. Оның саяси ұстанымы Ғаффар ханның Худай Хидматгар қозғалысына қарсы болды. Бабра трагедиясына бұйрық бергеніне қатысты айыптаулар көп сынға ұшырады. Ол 1951 жылғы сайлауда Худай Хидматгар қозғалысының қарсылығына және Юсуф Хаттак сияқты федералдық қолдауға ие болған Мұсылман лигасының қарсыластарының қарсылығына қарамастан, Мұсылман лигасын үлкен жеңіске жеткізді. Қаюм хан 1953 жылдың 23 сәуіріне дейін бас министр қызметін атқарды. Бабра трагедиясы 1948 жылдың 12 тамызында Пәкістанның Солтүстік-Батыс Шекаралық провинциясының (қазіргі Хайбер Пұштунхуа) Чарсада ауданында болды. Худай Хидматгар қозғалысының мүшелері көшбасшылары Абдул Ғаффар ханның түрмеге қамалуына наразылық білдіріп, провинциялық үкімет тарапынан атылды. Ресми мәліметтерге сәйкес, шамамен 15 наразылық білдіруші қаза тауып, 40-қа жуық адам жарақат алды. Алайда Худай Хидматгар деректері бойынша, 150 адам қаза тауып, 400-і жарақат алған. 1948 жылдың қыркүйек айында сол кездегі бас министр Абдул Қаюм хан провинциялық жиналыста: «Бабрада 144-бапты енгіздім. Халық тарамай қалған соң, оларға оқ атуға бұйрық бердім. Полицияда оқ болмағандықтан олар бақытты болды, әйтпесе бірде-бір жан тірі қалмас еді». Хан Қаюм облыстық жиналыстағы оппозицияның төрт мүшесіне сілтеме жасады. «Егер олар өлтірілсе, үкімет олар туралы ойланбайды» деді ол.
As the premier of the NWFP, Qayyum Khan faced internal dissension. The Pir of Manki Sharif, who was a key figure in the campaign for referendum, was miffed that he was passed over for the post. He objected to Khan holding both the premiership of the state and the presidency of the provincial Muslim League. The Pir gathered disgruntled legislators and intended to bring a vote of no confidence against Khan. Khan diffused his efforts. Then the Pir formed a separate party under the banner of All Pakistan Awami Muslim League. An exasperated Khan responded with "full fury and force". He forced out the Pir of Manki Sharif from the NWFP and imprisoned nine other leaders. Despite the crackdown, the Awami Muslim League contested the provincial elections in 1951 to win 4 seats. Qayyum Khan's administration was known for its development work in the province, including the construction of Peshawar University and the Warsak dam. He introduced compulsory free education up to middle school level in Frontier province, the first province of Pakistan to have this reform. He also made poor friendly amendments to the land revenue laws. He evoked opposition from a section of the feudal class due to his egalitarian policies. His political stand was opposition to the Khudai Khidmatgar movement of Ghaffar Khan. His alleged role in ordering the Babrra massacre is one which he faces much criticism. He led the Muslim League to a landslide victory in the 1951 elections, despite opposition from the Khudai Khidmatgar movement and opposition from federally backed fellow Muslim league opponents like Yusuf Khattak. Qayyum Khan served as the Chief Minister till 23 April 1953. the Babrra massacre occurred on 12 August 1948 in the Charsadda District of the North West Frontier Province (now Khyber Pukhtunkhwa) of Pakistan, when workers of the Khudai Khidmatgar movement protesting the jailing of their leader, anti colonial independence activist Abdul Ghaffar Khan were fired upon by the provincial government. According to official figures, around 15 protestors were killed while around 40 were injured. However, Khudai Khidmatgar sources maintained that around 150 were killed and 400 were injured. In September 1948, then Chief Minister, Abdul Qayyum Khan gave a statement in the provincial assembly, "I had imposed section 144 at Babra. When the people did not disperse, then firing was opened on them. They were lucky that the police had finished ammunition; otherwise not a single soul would have been left alive". Khan Qayyum said hinting at the four members of the opposition in the provincial assembly. He said; "If they were killed, the government would not care about them."