Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Орбиталық түзету – бұл палеоорталық прокси деректер тізімінің уақыт шкаласын реттеу процесі, нәтижесінде байқалатын өзгерулер Жердің орбиталық қозғалысының Миланкович циклдарымен сәйкес келеді. Бұл, әдетте, мерзімдеудің дәлдігін жоғарылату үшін немесе мерзімдеу мүмкін болмайтын жағдайларда, мысалы, радиокөміртектік мерзімдеу шегінен тыс жағдайларда қолданылады.
Orbital tuning refers to the process of adjusting the time scale of a paleoenvironmental proxy record so that the observed fluctuations correspond to the Milankovitch cycles in the Earth's orbital motion. This is typically done to correct for dating uncertainty or in cases where dating is not possible, such as beyond the range of radiocarbon dating.
Сипаттама
Жер орбитасының өзгеруі Жердің және Жердің белгілі бір бөліктерінің алатын күн сәулесінің мөлшері мен таралуына әсер етеді. Егер олар сәйкес келмесе, ғалымдар осы қисықтардың жақсырақ сәйкес келуі үшін бір немесе бірнеше нүктені реттей алады. Ұзақ мерзімді кезеңдерде орбиталық күштермен туындаған инсоляциядағы өзгерістер климат пен экожүйелерге күшті әсер ететіні белгілі, сондықтан орбиталық түзету көбінесе прокси-жазбаларды белгілі фактормен (инсоляция) үйлестіруге бағытталған әрекет болып табылады. Орбиталық түзету сондай-ақ шөгінділердің жиналу жылдамдығының немесе сақталуының өзгеруі деректерде прокси-деректерді түсіндіруді қиындататын үзілістер немесе олқылықтар тудыратын жағдайларда қолданылуы мүмкін. Мысалы, бұзылулар, экологиялық өзгерістер, жауын-шашын деңгейінің өзгеруі және басқа да процестер шөгінділердің жылжуына немесе жоғалуына әкелуі мүмкін, ал орбиталық түзету шөгінділердің мерзімдік тізімін жақсартуға немесе жоғалған немесе зақымдалған шөгінді жазбаларының жоғалған бөліктерін қалпына келтіруге қолданылған. Орбиталық түзету көбінесе биотикалық өзара әрекеттесулер және/немесе үлгілерге басқа да бөгеттердің әсерінен жоғарғы қабат шөгінділерінің араласуы сияқты әсерлерге қарсы шара ретінде қолданылады. Орбиталық түзету нәтижелерін, мысалы, радиометриялық деректер және басқа да мәліметтермен қолдау үшін әдістер әзірленді. Орбиталық түзетутің бүкіл үлгіге де, сондай-ақ қысқа сегменттерге де қолданылуы мүмкін. Оны қысқа сегменттерде қолдану деректерді манипуляциялау қаупін едәуір төмендетеді.
Changes in the Earth's orbit affect the amount and distribution of sunlight the Earth and certain parts of the Earth receives. If they are not, scientists are able to adjust one or more points to have these curves better correlate. At long timescales, orbitally forced changes in insolation are known to have a strong signal on climates and ecosystems, so orbital tuning is often an attempt to align proxy records with a known driver (insolation). Orbital tuning may also be used in cases where changes in sedimentation rate or preservation may cause gaps or hiatuses in a record that may complicate the interpretation of proxy records. For example, disturbances, ecological changes, varying precipitation levels, and other processes can cause shifts in sedimentation or a loss of sediments, and orbital tuning has been used to improve sediment chronologies or recapture missing portions of sediment records that have been lost or affected. Orbital tuning is often used as a countermeasure to effects such as the mixing of top layer sediments by biotic interactions and/or other disturbances to samples. Methods have been developed to support results adjusted by orbital tuning such as radiometric data and more. Orbital tuning can be done to a whole sample but can also be done in short segments. Using it in short segments can greatly reduce the risk of manipulating the data.
Сын
Орбиталық түзетуге қарсы пікірлер айтылды және көбінесе бұл құрал өз қорытындыларын растау үшін бірнеше факторды қажет етеді. Шөгінділердің жиналу деңгейінің өзгеруі орбиталық сигналдарға байланысты болмайтын жағдайлар да болады. Орбиталық түзету көбінесе осы эффектілерді оған жатқызады. Сондықтан орбиталық түзету, үлгіні "артық түзетуге" ұшыратпау үшін, қажет болғанда қысқа мерзімді кезеңдерде қолданылады. "Артық түзету" дегеніміз – нақты жазба орбиталық түзетуді тым көп қолданғанда және көрсетілген барлық деректер синхронды өзгерістерді көрсететіндігі, себебі ол белгілі бір уақыт шкаласына келтірілген. Дегенмен, "артық түзету" салдарынан нақты деректерде негізі жоқ көзге көрінетін ерекшеліктер пайда болуы мүмкін, мысалы, бастапқы SPECMAP жазбасында болғандай.
Criticisms have been raised against orbital tuning and often this tool needs multiple factors to validate its conclusions. When tuning variations in sediment deposit rates are not always because of orbital signals. Orbital tuning can often get these effects attributed to them. Due to this orbital tuning is used as needed over shorter time spans to not produce "overtuning" of a sample. Overturning refers to when a specific record uses too much orbital tuning and all of the data shown supports synchronous changes because it was tuned to match that specific time scale. However, "overtuning" can result in apparent features that have no basis in the real data, such as occurred with the original SPECMAP record.