Кіріспе
Лаоста австралиялық ерлі-зайыпты ұсталды
Керри Артур Дэнс (1958 жылдың 21 қазанында Квинсленд штатының Лонгреч қаласында туған, бұрынғы австралиялық армия сарбазы) және Кей Фрэнсис Дэнс (туған күні 1967 жылдың 20 қазаны, Квинсленд штатының Виннум қаласында туған) 2000 жылдың 23 желтоқсанында Лаоста азамат ретінде ұсталды және кейіннен қаржыны жымқыру, салықтан қашу және дәлелдерді жою қылмыстары бойынша сотталды. Олар 1,1 миллион австралиялық долларын айыппұл және өтемақы ретінде төлеуге міндеттелді. Австралия үкіметі олардың жағдайына араласуы нәтижесінде, жұбайлар 2001 жылдың 6 қазанында шартты түрде босатылды. Олар айыппұлды бөліп-бөліп төлеу туралы ресми келісімге қол қойды және 2001 жылдың 6 қарашасында президенттің кешірімі берілді, осының арқасында олар Австралияға оралуға мүмкіндік алды.
Керри Дэнс
Керри Артур Дэнс 1958 жылы Квинсленд штатының Лонгрич қаласында дүниеге келді және 17 жасында 1976 жылдың тамыз айында Австралия армиясына қосылды. 1998 жылы (40 жасында) Лаоста азаматтық жұмыс істеу үшін ұзақ мерзімді жалақысыз демалысқа шықты, онда ол салыстырмалы түрде сәнді экспат өмірін өткізді. Оның әйелі Кей және үш кішкентай баласы оны соңынан ерді. Үш жылдан кейін Дэнс 2001 жылдың соңында Австралияға оралды (43 жасында) және кейіннен әскери қызметке қайта оралды. 2018 жылы ол Австралия қорғаныс күштері (АҚК) қызметкерлері үшін міндетті зейнеткерлік жасына, 60 жасқа жетті және сол жылдың желтоқсанында Армия резервінде жартылай штат бойынша қызмет етіп жатты. Дэнс өзінің шетелдегі әскери тағайындамаларына Ауғанстан, Бахрейн, Кувейт, Оман, Сауд Арабиясы, Батыс жағалау және Йеменді жатқызды. Дэнстің онлайн кәсіби профилінде ол 2002 жылдың қаңтарынан бері жеке қауіпсіздік компаниясының директоры (әйелімен бірге) және "қауіптерді анықтау және дағдарысты басқару, басқару, қауіпсіздік және бизнес жалғастыру жоспарлау саласындағы маман" ретінде сипатталған. Осыған дейін Дэнс Лао Securicor компаниясын басқарды, ол елдегі ең ірі сапфир кеніші Gem Mining Lao (GML) Вьентьян кеңсесіне күзетші қызметін ұсынды.
Өмірбаян
1994 жылы Бьярне (Берни) Джеппсен (Дания) және оның әйелі Джули Брунс (Жаңа Зеландия) лаосты туған америкалық Сомхит Вилавонгпен бірлесіп Gem Mining Lao PDR (GML) компаниясын құрды. Лаос үкіметі оларға солтүстікте орналасқан Хуай-Сай қаласындағы кенді қазуға 15 жылдық концессия берді. Хуай-Сай Меконг өзенінің шығысында, Тайландтың Чианг-Хонг қаласымен шектес, Алтын үшбұрысқа жақын орналасқан. 2000 жылдың мамыр айында Джеппсен және оның әйелі Лаостан қашып кетті, оларға қаржы жымқыру айыптары тағылды. Лаос үкіметі GML-дің кен өндіруге берілген концессиясын тоқтатты, содан кейін GML-дің сапфир кендерін мемлекеттік меншікке алды. Осы жылы Джеппсеннің қамқорлары Керри мен Кей Дэнс қамауға алынды.
Керри мен Кей Дэнс
2000 жылдың соңына қарай Австралия армиясынан ұзақ мерзімді демалыста болған Кэрри Дэнс екі жылдан бері ел астанасы Вьентьян қаласында тұрып жатқан еді. Американдық асыл тастар сарапшысы Ричард В. Хьюздің сөзіне сүйенсек, Дэнс Лао Securicor (Jardine Matheson Holdings Limited компаниясының еншілес кәсіпорны) компаниясының бас директоры болды. Бұл компания елдегі ең ірі сапфир кеніші – Gem Mining Lao (GML) компаниясының Вьентьян кеңсесіне күзетші қызметін көрсетті. Асыл тастардың жоғалып кеткені туралы айыптауларға байланысты GML-дің тіркелген иелері мен негіздеушілері/басшылары Лаостан шығуға тыйым салынды. Қауіпсіздік мердігері Кэрри Дэнс GML-дің барлық істерін басқаруға ресми түрде келісті, одан кейін GML-дің екі негіздеушісі 2000 жылдың 28 мамырында Лаостан Бангкокқа (кейін Данияға) қашып кетті. GML-дің 450-ден астам лаос қызметкері жұмысынан айырылды. Лаос үкіметі кейіннен GML-ге қатысты ұрлық және қаржыны жымқыру фактілері үшін қашқан GML жұбын (қайтып келмеген) соттады және оларды жиырма жылға бас бостандығынан айырды. Берни Джеппсеннің (GML) мәлімдемесіне сәйкес, Дэнстің кейінгі проблемалары Gem Mining Lao компаниясымен байланысынан туындады.
Ұстауға алу
Керри Дэнс GML-дің барлық мәселелерін ресми түрде шешуге келісті, өйткені оның екі негізін қалаушысы, Джеппсон мен Бранс, 2000 жылдың 28 мамырында Лаостан Тайландқа заңсыз қашып кетті. Дэнс сондай-ақ Джеппсеннің Лаос үкіметінің мүшелерін жемқорлыққа айыптаған хатына бірге қол қойды. Джеппсон мен Бранстың кеткенінен екі ай өткен соң, Тайландтың Чантабури қаласындағы қымбат тастар сауда орындарында Хуай Саи сапфирлерінің көп көлемі пайда болды. 1999 жылдың желтоқсанында Лаос үкіметі GML-ге барлық шикі және жартылай дайын сапфир өнімдерін экспорттауды тоқтатуды бұйырған еді. GML қашқын Берни Джеппсен Дэнстің қиындықтарын Gem Mining Lao компаниясымен байланысына байланысты деп санайды.
Айғақтар
2001 жылдың мамыр айында Данияның Сиднейдегі адвокаты Кейдің психологиялық жағдайы нашарлап бара жатқанын, сондай-ақ емдеуді қажет ететін қатты тіс ауруы пайда болғанын мәлімдеді. Дегенмен, Керри физикалық және психикалық тұрғыдан берік еді. Даниялықтарға тағылған айып Кей Дэнс есімімен ашылған Лаос банкінің шотына 200 000 АУД доллары көлеміндегі қаражат аударылғандығына қатысты. Бұл аударым билік органдары миллиондаған долларлық құйма және жартылай өңделген сапфирлер Даниялықтар күзетіп жүрген кен өндіру компаниясының кеңсесінен жоғалып кеткенін мәлімдеген кезге тура келді. Даниялықтар ұсталғаннан кейін көп ұзамай, іздеп жүрген Берни Джеппсен (GML) екі күмәнді австралиялық тұлғаның (біреуі ақша жылыстырумен аты шыққан, екіншісі адвокаттық қызметтен шеттетілген) өлтірілген Мельбурн адвокаты және алаяқ Макс Гриннің байланыстылары ретінде таныс екенін, олардың Даниялықтарға қарсы басты айыптаушылар болғанын мәлімдеді. Жұбайлар Австралияға қайтып оралды, ал Керри Дэнс әскери қызметке қайта келді.
Айыппұлдар
2001 жылдың қазан айында босатылу шарты ретінде даниялықтар 2001 жылдың маусым айында сот шешімімен белгіленген 1,1 миллион австралиялық долларын айыппұл және өтемақы ретінде төрт тең бөліп төлеуге келісті.
Кей Дэнс
Кей Фрэнсис Стюарт 1967 жылы Квинсленд штатының Уиннум қаласында дүниеге келген. Ол австралиялық әскер қызметкері Керри Дэнспен үйленді және олардың үш баласы болды, ал бірінші баласы 1986 жылы Кей 18 немесе 19 жасқа толғанда дүниеге келді. Күйеуі он екі жылдан кейін Лаоста азаматтық жұмысқа өткен соң, Кей Дэнс оның ізінен барып, кеңсе меңгерушісі болып жұмыс істеді. Өзінің естеліктерінде Дэйнс өзін адреналинге құмар адам деп сипаттайды және 2000 жылдың желтоқсанында түрмеге қамалғанға дейін Лаосты қызықты саяхат ретінде бағалады. Дэйнстің онлайн кәсіби профилінде ол 2002 жылдың қаңтарынан бері жеке қауіпсіздік компаниясында (күйеуімен бірге) Бизнес-даму және маркетинг директоры қызметін атқарады деп көрсетілген. Оның "мамандықтарының ішінде әкімшілік жұмыс, жобаларды басқару, зерттеу және жаңару" бар. Бұрын ол Лаоста кеңсе меңгерушісі болып жұмыс істеген.
Тайланд
Үшінші мемуары "Түзектен тыс отбасылар: әділетсіздік, төзімділік және үміт туралы оқиғалар" (2008) кітабының 1-тарауының басында Кей Дэнс 2000 жылы Лаоста ұсталған кезде Таиландтағы қауіпсіздік компаниясының директоры болғанын жазады. Ол бұрынғы элиталық әскери және полиция қызметкерлерін жұмысқа алғанын мәлімдейді. Дэнс сондай-ақ Тайланд королінің жеке күзетшілеріне қол жеткізгенін, және кейде күйеуінің Лаостағы қауіпсіздік компаниясының клиенттеріне жақын күзету қызметтерін ұсынғанын айтады. "Қарсы тұру: коммунистік режимге қарсы әділдік үшін күрескен тұтқын жұбайлар" (2009) төртінші мемуарының 96-бетіне қарама-қарсы бетте Дэнс 2000 жылы Сием Рип әуежайындағы жасырын бақылау тапсырмасы кезінде түсірілген суретін көрсетеді. Жекелеген жайт ретінде, Кей Дэнстің анасы "Түзектен тыс отбасылар" кітабының 43-бетінде Кейдің 2000 жылғы Рождество күні Керри Дэнстің ұялы телефоны арқылы Австралиядағы оған қоңырау шалғанын, ал Лаостағы тұтқындық алғашқы екі күнінде оны жасырғанын жазады.
Айғақтар
Австралия үкіметі 2001 жылы Лаос президентімен сәтті келіссөздер жүргізіп, олардың орнына президенттік кешірім алғаннан кейін Керри мен Кей Дэнс ақшаларын толығымен алып, Австралияға оралды. Керри Австралия әскеріне қайтадан қабылданып, қызметке кірісті. Кей бірнеше жыл бойы "тағайындалған дәрі-дәрмектерге тәуелді болып" күйзеліске түсті. Дэнстер Лаос билігінен күнделікті түрде азаптаулар мен қатыгездік көріп, оның куәсі болды. 2002 жылы Австралия үкіметі Лаос үкіметінің Дэнстер президенттік кешірім кезінде бөліп төлеуге келіскен 1,1 миллион австралия доллары айыппұл мен өтемақыны төлемегені үшін сот процесін қарастырып жатқаны туралы ұсынысқа араласудан бас тартты. Посттравматикалық стресс синдромы мен созылмалы депрессиямен ауырған Кей Дэнс 2002 жылы "Бізді жамандықтан құтқарыңыз: Жақсы адамдарға да жамандық болады" атты өзінің алғашқы естелік кітабын жариялады.
Заңдылық
Дэнс сол жылы АҚШ Конгресінің Лаос жөніндегі форумында сөйлеуге шақырылды, бұл шара АҚШ Өкілдер палатасында және Конгресс кітапханасында, Вашингтон қаласында өтті. Ол капитолий төбесінде бірнеше рет куәлік берді, сондай-ақ Ұлттық баспасөз клубында Лаостағы адам құқығы бұзушылықтары мен саяси және шетелдік тұтқындардың қиын жағдайы туралы сөз сөйледі. Әділетсіздік сезімі – күшті мотивациялық фактор болып табылады, ол адамдарды тек өзін қорғау үшін ғана емес, сонымен қатар әділетсіздікке ұшыраған деп санайтын басқаларды қорғау үшін де әрекет етуге итермелейді. Дэнс жазуын жалғастырып, 2006 және 2008 жылдары тағы екі естелік кітабы жарық көрді. Дэнс 2009 және 2011 жылдары Лаос жөніндегі АҚШ Конгресінің арнайы сессияларында куәлік берді. Кей 2001 жылы күйеуі Керримен бірге босатылған Вьентьян түрмесі туралы ақпарат ұсынды. Бұл ақпарат 2007 жылы ұсталған үш американдық хмонгтың ісін қарау кезінде ескерілді. 2009 жылы Дэнс өзінің төртінші Лаос мемуарын – «Қарсы тұру: Коммунистік режимге қарсы әділет үшін күрескен тұтқын жұбайлар» деген атпен жариялады.
Жарияланымдар
Кей Дэнс жеке тәжірибесі мен бақылауларына негізделген бірнеше естелік жариялаған. Оның екінші мемуары – «Лаостағы қорқыныш: Коммунистік ГУЛАГ-та түрмеде отырған әйелдің шын оқиғасы». Кей Дэнс сонымен қатар, оған ресми түрде Посттравматикалық стрестік бұзылыс (ПТСТБ) диагнозы қойылғанын айтқан.
Ауғанстан
2008 жылдың қазан / қараша айында, 2009 жылы Кей Дэнс туған қаласында «Жыл азаматы» атағын алды. Келесі жылы ол өзінің бесінші естелігін – «Ақ көк бурқаның астында: Бір әйелдің Талибан бекіністері арқылы жасаған саяхаты» деген атпен жариялады. Бірінші тарауда үш әйел және екі ер адамның қатысқан екі апталық жолсапар туралы айтылады, оларды ауғандық жүргізуші алып жүрген. 38-бетте Кей Дэнс өзін адреналинге құмар адам деп сипаттайды. Алғыс сөздерінде Дэнс осы саяхатқа өмірін және денсаулығын қауіпке тікелей салғаны үшін қаншалықты қуанғанын жазады.
Сауд Арабиясы
2011 жылы Кей Дэнс күйеуі Керри Австралия қорғаныс күштерімен бірге Сауд Арабиясына көшіп барды. Келесі жылы Кейді Австралия үкіметі Эр-Риядтағы елшілігінде әкімшілік көмекші болып жұмысқа алды. 2012 жылы ол «Жыл австралиясы» мемлекеттік финалисі атанды: бұл сыйлық Ұлттық Австралия күні кеңесімен австралиялық азаматқа табыс етіледі, кеңес коммерциялық емес, Австралия үкіметіне тиесілі әлеуметтік кәсіпорын болып табылады.
Австралия
2014 жылы Кей Фрэнсис Дэнс әлеуметтік әділдік және адам құқықтары саласындағы қызметі үшін Австралия орденінің медалімен марапатталды. Сол жылы ол Сауд Арабиясындағы жұмысын қысып, Куртин университетінде (Батыс Австралия) адам құқықтары магистрі дәрежесін онлайн режимінде аяқтады, сонымен қатар Таяу Шығыста саяхаттау мүмкіндіктерін пайдаланды. Дэнс 2015 жылдың қаңтар айында Австралияға көшіп келді және екі жылдан кейін Квинсленд штатының Голд-Кост қаласындағы Оңтүстік Кросс университетінде (SCU) «Құқық және әділет» бағыты бойынша докторлық диссертациясын бастады. Оның «Австралиялық гуманитарлық сектордың кәсіби деңгейінің эволюциясын зерттеу» атты диссертациясы 2020 жылы оған доктор ғылымы дәрежесін берді.