Кіріспе

Қасена Нанкана муниципалитеті – Гананың Жоғарғы Шығыс аймағындағы он бес ауданның бірі. Алғашқыда ол 1988 жылы Касена Нанкана ауданының бір бөлігі болған, бірақ 2008 жылғы 29 ақпанда ауданның батыс бөлігі бөлініп, Касена Нанкана Батыс ауданы құрылды. Соның нәтижесінде қалған бөлігі Касена Нанкана Шығыс ауданы деп аталды, және кейіннен 2012 жылғы 28 маусымда муниципалитет мәртебесіне көтеріліп, Қасена Нанкана муниципалитеті болды. Муниципалитет Жоғарғы Шығыс аймағының батыс бөлігінде орналасқан, ал әкімшілік орталығы – Навронго қаласы.

Өмірбаян

Муниципалитет шамамен 11°10' және 10°3' солтүстік ендік және 10°1' батыс бойлық аралығында орналасқан. Муниципалитет жеті (7) ауданмен және бір елмен шектеседі: солтүстігінде Кассена-Нанкана Батыс ауданы және Буркина-Фасомен, шығысында Кассена-Нанкана Батыс ауданы, Болгатанга муниципалитеті, Таленси ауданы және Бонго ауданымен, батысында Буйльса Оңтүстік және Буйльса Солтүстік аудандарымен, ал оңтүстігінде Батыс Мампруси муниципалитетімен (Солтүстік аймақта).

Климаттық жағдайлар

Касена Нанкана муниципалитетінің климаттық жағдайлары құрғақ және ылғалды маусымдармен сипатталады, оларға негізінен екі (2) ауа массасы – Солтүстік-шығыс пассаттары және Оңтүстік-батыс (тропикалық теңіз) әсер етеді. Арматан ауа массасы (Солтүстік-шығыс пассаттары) әдетте құрғақ және шаңды болады, себебі ол Сахара шөлінен келеді. Мұндай кезде жауын-шашын дерлік болмайды, себебі салыстырмалы ылғалдылық төмен, ол сирек 20 проценттен асып, бу қысымы 10 мб-ден кем болады. Күндізгі температура жоғары, 42 °C-қа жетеді (әсіресе ақпан және наурыз айларында), ал түнгі температура 18 °C-қа дейін төмендеуі мүмкін. Муниципалитет мамыр және қазан айлары аралығында тропикалық теңіз ауа массасының әсеріне ұшырайды. Жылдық орташа жауын-шашын мөлшері 950 мм құрайды.

Көшіру және дренаж

Муниципалитет көбінесе жазық жер. Жер бедері көбінесе толқынды, муниципалитеттің батыс бөлігінде теңіз деңгейінен шамамен 300 метрге дейін көтерілетін жалғыз төбелер кездеседі. Осы төбелердің ішінде Фай (280 метр), Бусоно (350 метр) және Замбао (360 метр) есімділері бар. Муниципалитеттің су ағызу жүйесі негізінен Сиссили өзенінің салалары – Асибелика, Афумбели, Букпеги және Бии өзендері төңірегінде қалыптасқан. Асибелика өзенінің (Тоно өзені) саласы бөгеттелген, ол суару мүмкіндіктерін қамтамасыз етеді.

Өсімдіктер

Кассена Нанкана муниципалитеті Гвинея саваннасының орманды аймағында орналасқан. Муниципалитет негізінен Сахель және Судан саваннасы типтес өсімдіктермен жабылған, олардың көп бөлігі қысқа ағаштар мен бұталы өсімдіктермен қапталған саванна шөптесінен тұрады. Көбінесе кездесетін ағаштар – Давадава, Баобаб, Шенаут және Манго. 2 1.1-сурет: Кассена Нанкана шығыс муниципалитетінің аудан картасы.

Топырақ

Муниципалитет аумағында топырақтың екі негізгі түрі кездеседі, атап айтқанда саванна окрозолдары және жер асты сулары латериті. Муниципалитеттің солтүстік және шығыс бөліктері саванна окрозолдарымен жабылған, ал қалған бөлігі жер асты сулары латеритімен. Саванна окрозолдары кеуекті, жақсы дренаждалған, құнарлы, шала қышқыл және қара немесе қоңыр сұр түсті сазды топырақтармен араласады. Жер асты сулары латериттері көбінесе тақтатас және гранит үстінде қалыптасқан және муниципалитет аумағының шамамен алпыс пайызын құрайды. Бұл топырақ түрі көптеген егістерді, әсіресе күрішті және көкөністерді өсіруге қолайлы, сондықтан егістік жерлердің, соның ішінде Тоно суару жобасының көп бөліктері, ылғалды және құрғақ маусымдағы шаруашылық қызметтері осы жерлерде шоғырланған (KNMA, 2010).

Саяси басқару

Касена Нанкана муниципалдық әкімшілігі муниципалитеттегі ең жоғары әкімшілік және саяси орган болып табылады және даму жоспарларын, бағдарламаларын және жобаларын жасау және іске асыру жауапкершілігі оған жүктеледі. Муниципалдық Бас Жиналыс 49 мүшеден тұрады, оның 35-і сайланған, ал 14-і тағайындалған, сонымен қатар Муниципалдық Бас Атқарушы (MCE) және Парламент мүшесі (MP) кіреді. Алайда, Муниципалдық Бас Атқарушы мен Парламент мүшесінің дауыс беру құқығы жоқ. Атқару комитеті өз жұмысын заңмен белгіленген немесе әкімшілік өзі құрған кіші комитеттер арқылы жүзеге асырады. Әкімшілікте мұндай 9 комитет бар, олардың ішінде: әлеуметтік қызметтер; әділет және қауіпсіздік; қаржы және әкімшілік; әйелдер мен балалар; жұмыс істеу; экономикалық және даму жоспарлау; климат, қоршаған орта және ауыл шаруашылығы; орта және шағын кәсіпорындар және азаматтардың шағымдану комитеттері. Муниципалитетте алты (6) аудан/қалалық кеңес бар. Оларға Колого, Пунгу, Пиндаа, Наага, Гиа аудандық кеңестері және Навронго қалалық кеңесі кіреді. Муниципалдық әкімшіліктің жалпы дамуына көмектесетін ведомстволар да бар. Бұл ведомстволарға орталық басқару, жұмыс бөлімі, жерді жоспарлау бөлімі, сауда және өнеркәсіп бөлімі, ауыл шаруашылығы бөлімі, әлеуметтік қамқорлық және қоғамдық даму, қаржы бөлімі, білім беру, жастар және спорт бөлімі, орман шаруашылығы және жабайы табиғат бөлімі, төтенше жағдайлардың алдын алу және басқару, ауылдық жолдар бөлімі, туу және өлімді тіркеу бөлімі және ақпараттық қызметтер бөлімі кіреді.

Дәстүрлі билік

Әр қауымда басшылар мен тинданалар/тигатустар болады. Бұл екі лауазымды иеленген адамдар өз халқына айтарлықтай билік пен құқыққа ие. Басшылар қауымдастықтардың дәстүрлі саяси басшылары болса, тинданалар/тигатустар – жердің негізгі қамқоршылары, ата-баба дәстүрлерін сақтайды және халық аманатында ұстайды. Жер меншігіне қатысты, жеке адамдарға жер тимейді, бірақ отбасы басшылары оны отбасы үшін сенімділікпен сақтайды. Басшылар жерді бөлу және сатуды қадағалайды. Ал жердің бастапқы иелері – төрт тиндана/тигатус, олар жерді басқа отбасы басшыларына беруге құқылы.

Неке

Қалың мал кока жаңғағы, темекі және тоқылдақ құстар түрінде беріледі. Одан бөлек, күйеу жігіт жоғарыда аталған заттармен бірге жеті қой мен бір сиыр төлейді. Егер күйеу жігіт бастапқыда сиыр бермеген болса, қалыңның қайтыс болған жағдайында сиыр беруі міндетті болады. Егер біреу қой мен сиырды төлей алмаса, оның балалары өздері әйелдеріне қалың мал төлемес бұрын, оны беруге міндетті болады.

Мұрагерлік

Атадан балаға мұрагерлік жүйесі қолданылады. Ұлы ұл қайтыс болған әкесінің мүлігін отбасының сенімінде сақтайды. Дәстүрлі жүйе бойынша қыздарға отбасылық мүліктің меншігі берілмейді. Қорым жасау халықтың маңызды дәстүрлерінің бірі болып табылады. Қорым жасау көбінесе егін жинаудан кейін (әсіресе ұзақ құрғақшылықта) ұйымдастырылады. Қорым жасау – адамның дүниеден өткеннен кейін рухтар әлеміне көшуінің аяқталуын белгілеу үшін өткізіледі.

Әлеуметтік ұйым

Тұрғын жатақ жерінде діни топтардың алуан түрлілігіне қарамастан, олар бейбіт түрде қатар өмір сүреді. Әртүрлі діни топтар муниципалитеттегі қауымдастықтардың дамуына көмектеседі. Мысалы, Католик шіркеуі білім беру және су инфрақұрылымын дамытуға көмек көрсетуде.

Ауыл шаруашылығы

Ауыл шаруашылығы муниципалитеттегі басты экономикалық қызмет болып табылады. Көбінесе егілетін дақылдар: қарақұмық, сорго, күріш, жер жаңғағы, жапырақты көкөністер, бұршақ, бамбара бұршағы, окро, мақта, помидор және пияз. Муниципалитетте мал шаруашылығында ірі қара, қой, ешкі, шошқа, қарақұстар, тауықтар және есек сияқты басқа да үй жануарлары өсіріледі. Тилапия және сазан балықтарын өсіру маңызды рөл атқарады. Шаруашылықтардың аумағы шағын, ал өнімділігі елдің басқа аймақтарымен салыстырғанда төмен, себебі топырақ нашар және жауын-шашын тұрақсыз. Құрғақ маусымда суаруға пайдаланылатын аз ғана бөгеттер мен су қоймалары бар. Бұл азық-түлік қауіпсіздігі мәселесін тудырады.

Сауда

Коммунадағы сауда және коммерциялық қызмет негізінен азық-түлік, жартылай дайын өнімдер және қолөнер бұйымдарымен айналысады. Бұл тауарлар жергілікті нарықтарда және коммунадан тыс жерлерде сатылады. Саудаға түсетін тауарлар азық-түліктен және малдан бастап, өндірілген заттарға дейін жетеді.

Өңдеу

Касена Нанкана муниципалитетінде ірі масштабты өндіріс кәсіпорындары көп емес. Ол негізінен шағын масштабты азық-түлік өңдеу, қолөнер және өндіріс салаларымен ерекшеленеді, мысалы, кимешек тоқу, қыштан ыдыс жасау және ұсталық кәсіптері.

Ауыл шаруашылығы және өңдеу

Азық-түлік, ақшалай дақылдар және басқа да тауарларды өңдеу – жергілікті экономиканың кең таралған ерекшеліктері. Басты шағын өнеркәсіптік қызметтерге: ши майын алу, пито дайындау, үй тұтынуы үшін тарыны ұнтақтау немесе кебу, давадава өңдеу, тоқу және тігіншілік, керамика жасау, күрішті ұнтақтау және сабын жасау кіреді. Осы шағын өнеркәсіптердің көпшілігі жеке кәсіпкерлік болып табылады және көбінесе адамдарды жұмысқа алмайды. Бұл секторда әйелдер басымдық құрайды, оларды топтарға біріктіріп, бизнестерін жақсарту үшін олардың қабілеттерін арттыру қажет. Жергілікті экономиканы серпіліс беру үшін муниципалитетте дамытуға мұқтаж түрлі бизнес түрлері де бар.

Банктік және қаржылық қызметтер

Наара ауылдық банкінің бас кеңсесі Пагада орналасқан, ал Навронгода агенттігі бар. Муниципалитетте қаржы институттарымен бірлесіп, топтар мен жеке тұлғаларға несие беру үшін ынтымақтасатын банктік емес мекемелер де бар. Мұндай мекемелерге үкіметтік емес ұйымдар, қауымдастыққа негізделген ауылдық даму жобасы және шағын кәсіпкерлік жөніндегі ұлттық кеңес кіреді. Бұған қоса, саудагерлер мен шағын өндірушілер үшін "Susu" сияқты бейресми несие беру жүйелері де қолжетімді.

Дамуға арналған ресурстар

Муниципалитет адам және табиғи ресурстармен қамтамасыз етілген. Дамуды зерттеу университетінің кампустарының бірінің муниципалитетте орналасуы жастардың жоғары білімге қол жеткізуін жеңілдетіп, осы арқылы муниципалитеттегі адам капиталын арттырды. Құм мен саз муниципалитетте құрылыс мақсатында өндірілетін негізгі табиғи минералдар болып табылады. Арнайы ауа райы жағдайлары Навронго қаласының маңындағы Пунгу ауданындағы күн электр стансасы арқылы ұлттық қажеттілік үшін электр энергиясын өндіруге мүмкіндік берді. Тоно суару жүйесі жыл бойы егін өсіруге, әсіресе, қызанақ, бұрыш, капуста және пияз сияқты көкөністерге мүмкіндік жасады.

Туризм және демалыс

Муниципалитет туристік әлеуетке толы, оның ішінде түрлі нысандар, мәдени дәстүрлер және туристерді қызықтыратын басқа да мүмкіндіктер бар. Олардың ішіндегі маңыздылары: Навронгодағы ерекше католик шіркеулері мен ТОНО суару тоғаны. Халықтың тойлары мен жоқтау рәсімдері туристерді тартады. Муниципалитеттегі туризм саласын дамытуға қонақжайлылық индустриясы көмектеседі, ол демалыс пен әлеуметтесуге жағдай жасайды. Оларға: Майяга қонақ үйі, Тоно қонақ үйі мен клубтары, католик әлеуметтік орталықтары және түрлі елді мекендердегі көптеген жаңа қонақ үйлер кіреді.