Кіріспе
Статистикада бақылау бірлігі – талдау жүргізілетін деректермен сипатталатын элемент. Зерттеу топтарды бақылау бірлігі ретінде, ал елді талдау бірлігі ретінде қарастырып, ұлттық деңгейде жиналған деректер негізінде топтық ерекшеліктерге қатысты қорытындылар жасауға болады. Мысалы, ақшаға деген сұранысты зерттеуде бақылау бірлігі жеке адам болуы мүмкін, сонда белгілі бір уақыт мезгіліндегі әртүрлі бақылаулар (деректер нүктелері) олардың қай адамға қатысты екендігіне байланысты өзгеше болуы мүмкін; немесе бақылау бірлігі ел болуы мүмкін, онда әртүрлі бақылаулар тек сілтеме жасайтын елге қатысты ғана айырмашылықтарды көрсетуі мүмкін.
In statistics, a unit of observation is the unit described by the data that one analyzes. A study may treat groups as a unit of observation with a country as the unit of analysis, drawing conclusions on group characteristics from data collected at the national level. For example, in a study of the demand for money, the unit of observation might be chosen as the individual, with different observations (data points) for a given point in time differing as to which individual they refer to; or the unit of observation might be the country, with different observations differing only in regard to the country they refer to.
Бақылау бірлігі мен талдау бірлігі
Бақылау бірлігін талдау бірлігімен шатастырмау керек. Зерттеуде бақылау бірлігі мен талдау бірлігі әртүрлі болуы мүмкін: мысалы, қоғамдық зерттеулерде зерттеу жоспары жеке адамдар деңгейінде деректер жинауы мүмкін, бірақ талдау деңгейі аудан деңгейінде болуы мүмкін, нәтижесінде жеке адамдардан жиналған деректер негізінде ауданның ерекшеліктері туралы қорытынды жасалады. Бақылау бірлігі мен талдау деңгейі бірлесіп зерттеудің жалпы жиынтығын анықтайды.
Деректер нүктесі
Дерек нүктесі немесе бақылау – бақылау бірлігінің бір мүшесінен алынған бір немесе бірнеше өлшемдердің жиынтығы. Мысалы, ақша сұранысын анықтайтын факторларды зерттеуде, егер бақылау бірлігі жеке адам болса, дерек нүктесі сол адамның табысы, байлығы, жасы және күтіп отырғандарының саны болуы мүмкін. Халық туралы статистикалық қорытынды осындай дерек нүктелерінен тұратын статистикалық үлгіні пайдалана отырып жасалады. Бұдан бөлек, статистикалық графикада "дерек нүктесі" – статистикалық көрсетілімдегі жеке элемент болуы мүмкін; мұндай нүктелер халықтың бір мүшесіне немесе белгілі бір топ үшін есептелген жиынтық статистикаға қатысты болуы мүмкін.
Деректердің түрлері
Байқау бірлігіндегі өлшемдер формальды түрде типтеледі, мұнда тип – есептеудегі дерек типімен үйлесімді қолданылады; өлшемнің типі нәтижесінде Бульдік мәнге ({иә, жоқ}), бүтін санға немесе нақты санға, белгілі бір санатқа, немесе векторға немесе массивке қалай ауысатынын көрсетеді. Нүктенің мағынасы көбінесе деректерді графикалық түрде көрсетуге мүмкіндік береді, бірақ көп жағдайда деректер одан бұрын сандық түрде өңделеді. Статистикалық графика контекстінде, жеке тұлғалар үшін өлшенген мәндер немесе әртүрлі топтардың жиынтық статистикасы дисплейде жеке символдар ретінде көрсетіледі; осы символдар пішіні, мөлшері және түсі бойынша өзгеше болуы мүмкін болғандықтан, дисплейдегі бір дерек нүктесі жеке тұлға немесе топ үшін өлшемдер жиынтығының бірнеше аспектісін көрсете алады.