Кіріспе
Израильдегі SodaStream International Ltd. компаниясы – Израильде орналасқан өндіріс компаниясы, ол сол атпен танымал тұтынушыларға арналған үй шаруашылығында қолданылатын газдау өнімдерін шығарушы. Компанияның сода машиналары, сода сифондарының стилінде, қысыммен сақталатын баллондан суға көмірқышқыл газын қосып, ішуге арналған газдалған су жасайды. Сондай-ақ, компания газдалған сусындар дайындау процесінде қолданылатын 100-ден астам концентрленген сироптар мен хош иістендіргіштерді сатады. 2018 жылы SodaStream өнімдерін 45 елдегі 80 000 жеке бөлшек сауда дүкеніне жеткізді. Компания 1903 жылы Англияда құрылған. 1998 жылы Soda Club компаниясымен біріккеннен кейін, денсаулыққа пайдалы сусындарға баса назар аударылып, қайта іске қосылды және 2010 жылдың қарашасында Nasdaq қор биржасында акцияларын орналастырды (IPO). SodaStream компаниясының бас кеңсесі Израильдің Кфар-Саба қаласында орналасқан және 13 өндіріс орны бар. 2018 жылдың тамызында компания PepsiCo тарапынан 3,2 миллиард АҚШ долларына сатып алынды. PepsiCo компаниясының осы компанияға қызығушылығының себебі – оның технологиялық инновациялары және денсаулыққа пайдалы өнімдерді ұсынуға көшу ниеті болды; SodaStream содан бері өнімдеріне PepsiCo дәмдерінің әртүрлі түрлерін қосты. 2015 жылға дейін компанияның негізгі өндіріс орны Батыс Жағалаудағы Израильдің Маале Адумим елді мекеніндегі өнеркәсіптік паркте орналасқан Мишор Адумимде болды, бұл дау тудырып, бойкот науқанына әкелді.
SodaStream International Ltd. is an Israel based manufacturing company best known as the maker of the consumer home carbonation product of the same name. The company's soda machines, in the style of soda siphons, add carbon dioxide to water from a pressurized cylinder to create carbonated water for drinking. It also sells more than 100 types of concentrated syrups and flavourings that are used in the process of making carbonated drinks. In 2018, SodaStream distributed its products to 80,000 individual retail stores across 45 countries. The company was founded in 1903 in England. After it merged with Soda Club in 1998, it was relaunched with an emphasis on healthier drinks, and went public on the Nasdaq stock exchange in November 2010. SodaStream is headquartered in Kfar Saba, Israel, and has 13 production plants. In August 2018, the company was acquired by PepsiCo for US$3.2 billion. PepsiCo was attracted to the company due to its technological innovations and a desire to move into providing more healthy products; SodaStream has since launched a variety of PepsiCo flavours into their range. Until 2015, the company's principal manufacturing facility was located in Mishor Adumim, an industrial park within the Israeli settlement of Ma'ale Adumim in the West Bank, which generated controversy and a boycott campaign.
Өнім
СодаStream шамыраңқы су жасағыш – көмірқышқыл газын (CO2) (цилиндрде қысыммен сақталатын) суға күшпен өткізіп, оны шамыратып (көпіршіктейтін) жасайтын құрылғы. Өнімге машина, көмірқышқыл газы баллоны және бір немесе бірнеше қайта пайдалануға болатын сусын бөтелкелері кіреді. Көмірлендірілгеннен кейін бөтелкеге аздап концентрат қосып, әдеттегі немесе диеталық сусын жасау үшін концентрацияланған сироптардың түрлі нұсқалары қолжетімді. Жеміс дәмі қосылған концентраттармен әртүрлі дәмдер жасалады. СодаStream өнімдерінің ең жақсы кезеңінде Tizer, Fanta, Sunkist және Irn Bru сияқты бірнеше танымал брендтер концентрат түрінде ұсынылды. 2012 жылдың қаңтар айында SodaStream және Kraft Foods компаниялары SodaStream үй карбонация жүйесімен Crystal Light және Country Time брендтерінің дәмдерін пайдалануға келісім жасады. Сол жылдың шілдесінде екі компания серіктестігін кеңейтіп, Kool Aid дәмдерін қосты. 2013 жылы SodaStream Ocean Spray компаниясымен серіктестікке келісіп, Ocean Spray-дің үш дәмін SodaStream үйдегі сода жасағышпен пайдалануға арналған өнім ретінде сатуға шығарды. 2013 жылдың ақпан айында SodaStream және Samsung компаниялары SodaStream шамыраңқы су диспенсері орнатылған Samsung тоңазытқыштарының АҚШ-та сәуір айынан бастап қолжетімді болатынын хабарлады. Машинаның бағасын есептемегенде, соңғы тұтынушы үшін орташа құн (2015 жылғы АҚШ долларымен) – 1 литр газдалған суға 25 цент, ал сода сиропына 1 литрге қосымша 50 цент.
Тарих
1903 жылы лондондық джин өндіруші W & A Gilbey Ltd. фирмасының өкілі Гай Хью Гилби "сұйықтарды ауаландыруға арналған аппаратты" – машинаның алғашқы нұсқасын жасады.
Cadbury Schweppes компаниясының еншілес компаниясы; Soda-Club сатып алды
1985 жылы бірнеше меншік иесінің ауысуынан кейін SodaStream Cadbury Schweppes компаниясының толыққанды еншілес компаниясына айналды, бірақ топ ішінде дербес бизнес ретінде жұмыс істеді. 2003 жылы Soda Club Питерборо қаласындағы SodaStream зауытын жапты және компанияның газ баллондарын толтыру және қалпына келтіру бөлімін Германияға көшірді. Soda Club меншігінде бренд көптеген нарықтарда қайта іске қосылды, 41 елде жаңа автоматтары мен жаңа дәмдер қолжетімді болды. 2012 жылы SodaStream Yves Béhar есімді дизайнермен бірлесіп, SodaStream Source атты газдалған су дайындау машинасының жаңа желісін ұсынды. Béhar-дың дизайны 2013 жылы Good Housekeeping Institute ұйымынан мақұлдау белгісін алды.
2010 жылғы NASDAQ IPO
SodaStream International Ltd. компаниясы 2010 жылдың қараша айында NASDAQ қор биржасында IPO жасады. Акцияларды ұсынуды J.P. Morgan Securities және Deutsche Bank Securities бірлесіп жүргізді. Ол кезде IPO NASDAQ-та израильдік компаниялар арасында сегізінші орында болды және 2010 жылы жалпы алғанда, ең табысты IPO-лардың біріне айналды. SodaStream-нің NASDAQ-та тізілуіне орай, бас директор Дэниел Бирнбаум 2010 жылдың 3 қарашасында биржаның жабылу қоңырауын соғуға шақырылды. 2011 жылдың тамызына дейін SodaStream-нің нарықтық капитализациясы 367 миллион доллардан 1,46 миллиард долларға дейін өсті. 2012 жылы акциялар қарқынды өсімді көрсетті, бір акцияға шаққандағы пайда 57%-ға артты. 2013 жылдың маусым айында израильдік Calcalist қаржы газеті Pepsi компаниясының SodaStream компаниясын 2 миллиард долларға сатып алатынын дұрыс болжамады, нәтижесінде SODA акцияларының құны көтерілді, бірақ PepsiCo бұл ақпаратты тез арада жоққа шығарды. Сарапшылар 2013 жылы тағы 27% өсім күткен, ал келесі 5 жылда табыс 30% артуы мүмкін деп болжаған. 2013 жылғы нақты таза табыс 2012 жылғыдан төмен болды, бірақ сату көлемі өсті. Barclays PLC сарапшысы Дэвид Каплан АҚШ Мемлекеттік хатшысы Джон Керридің бойкоттардың экономикалық салдары туралы ескертулерін және компанияның жоспарланған табысқа жетпеу себептерін түсіндіруге тырыспағанын құлдыраудың себептері ретінде атады. 2014 жылдың қазан айында SodaStream компаниясы 2014 жылғы кірістің 562,7 миллион долларға дейін төмендеуі күтілуде екенін хабарлады, бұл өткен жылмен салыстырғанда 9% азайған. Zacks Equity Research компаниясының мәліметтері бойынша, 2014 жылғы таза табыс 2013 жылғыдан 42% төмендеуі күтілуде. Zacks Equity Research АҚШ-тағы сатылымның төмендеуін атап өтті, онда тұтынушылардың саны артып, дәстүрлі газдалған сусындардың орнына "табиғи, аз калориялы және су негізді сусындарды" таңдауда.
Сатылымдар
2010 жылы Швециядағы үй шаруашылықтарының шамамен 20%-ы SodaStream машиналарына ие болды. 2011 жылдың қаңтар айында компания елдегі миллиондық сода жасау машинасының сатылғанын хабарлады. Еуропа SodaStream сатылымының 45%-ын құрайды. 2012 жылдың мамыр айынан бастап SodaStream АҚШ-тағы 2900-нен астам Walmart дүкенінде сатыла бастады. Маусым айында Monness Crespi Hardt & Co. атты инвестициялық фирма SodaStream машиналарының Walmart дүкендерінде тез сатылып кеткенін мәлімдеді. SodaStream-ның АҚШ-тағы сату көлемі 2007 жылы 4,4 миллион АҚШ долларынан 2011 жылы 40 миллион АҚШ долларына дейін өсті. Рекордтық сатылымдарға қарамастан, пайда маржасы төмендеп барады. 2013 жылы SodaStream-ның күтілетін таза табысы (2013 жылы 562 миллион долларлық жылдық кіріске 41,5 миллион доллар, ал 2012 жылы 436,32 миллион долларлық кіріске 43,86 миллион доллар таза табыс болған еді) мақсаттар мен инвесторлардың үмітінен кем қалды. SodaStream Bed Bath & Beyond дүкендерінің көпшілігінде де өнімдерін сатады.
Маркетинг
Компания өзінің маркетингінде кран суын пайдаланудың және қайта толтырылатын газ баллондарының экологиялық тартымдылығына назар аударады. SodaStream қоршаған ортаны қорғау жобаларына қатысты, оның ішінде қалдықтарды азайту, жағажайларды тазалау және орманды қайта өсіру сияқты шараларға атсалысты. 2011 жылы SodaStream Израильдің қоршаған ортаны қорғау одағымен бірлесіп, қалдықтарды азайту және кран суының сапасын жақсартуға бағытталған бастаманы іске қосты. Сондай-ақ 2011 жылы SodaStream Эрин О'Коннормен бірге пластикалық бөтелкелердің қоршаған ортаға тигізетін зияны туралы хабардарлықты арттыру үшін науқан жүргізді. Компанияның Климат аптасын қолдау аясында 2012 жылы SodaStream Ұлыбританиядағы Девон аймағының Кредитон қаласындағы мектепке 1000 фунт стерлинг (2012 жылғы шамамен <есептелген сома> сомасына тең 2021 жылғы құны) жағажайларды тазалауға арналған білім беру жобасын қаржыландыруға бөлді. 2012 жылы SodaStream "Болашаққа ағаштар" ұйымымен бірлесіп "Планетамызды қайта отырғызу" бастамасын іске қосты: "Содаңызды қайта ойлаңыз" өнімдерінен сатылатын әрбір үй ішімдігін газдандыру жүйесі үшін SodaStream Бразилияда жүздеген мың ағаштар отырғызуға міндеттенді. 2012 жылы SodaStream Italy және Венеция муниципалитеті "Ағымға қосылыңыз: бөтелкеге қарсы күресіңіз" тазалау акциясын ұйымдастыру үшін серіктестік құрды, акцияның бастапқы нүктесі Лидо ди Венеция болды. Актриса Розарио Доусон 2012 жылдың шілде айында Нью-Йоркте алғашқы жылдық "Дүниежүзінен бөтелкелерді шығару күнін" өткізді. SodaStream бастамасымен жүргізілген, банкалар мен пластикалық бөтелкелердің қоршаған ортаға тигізетін әсері туралы хабардарлықты арттыру мақсатындағы науқан Біріккен Ұлттар Ұйымын жыл сайын бір күнді "Бөтелкесіз күн" деп жариялауға шақырады.
Жарнамалық кампаниялар
2010 жылы SodaStream бөтелкелер мен банкаларды қолдану туралы хабардарлықты арттыру мақсатында халықаралық науқан бастады. Науқан аясында әртүрлі елдерде 9 куб метрлік қоршаулар орнатылды, олардың әрқайсысында 10 657 бос бөтелке мен банка болды. Белгияда басталган Cage науқаны содан бері 30 елді аралап, бір отбасының 5 жыл ішінде сусындардан шығатын 10 657 бөтелке мен банкадан тұратын қалдықтарын бір ғана SodaStream бөтелкесімен алмастыруға болатынын жеткізді. 2012 жылы Оңтүстік Африканың Йоханнесбург қаласында қоршау қойылған кезде Coca-Cola компаниясы SodaStream-нен өнімдерін қоршаудан алып тастауды талап етті және сотқа берумен қорқытты. SodaStream бұл қауіп-қатерлерді елемеді және Coca-Cola штаб-пәтерінің алдында қоршау орнатылатынын мәлімдеді. 2012 жылы Ұлыбританияда SodaStream құрылғысын қолданған сайын сусын дайындағанда жарылатын газдалған судың бөтелкелерін көрсеткен 30 секундтық телеарна жарнамасына тыйым салынды. Ұлыбританиядағы телеарна жарнамаларын бекітетін Clearcast ұйымы, «бұл бөтелкедегі сусындар нарығын кемсітуге бағытталған» деп түсіндірді. Аталған жарнаманы Алекс Богоски жасаған, ол АҚШ, Швеция, Австралия және басқа да елдерде көрсетілді. SodaStream компаниясы Clearcast-тың жарнаманы цензуралау туралы шешімін қайта қарау туралы шағымын жоққа шығарды. 2013 жылғы ақпан айында Super Bowl XLVII кезінде жарылған бөтелкелерге реакция білдірген Coca-Cola және Pepsi жөнелткіштерінің жұбы көрсетілген ұқсас жарнама көрсетілуі тиіс еді, бірақ CBS оны Coca-Cola мен Pepsi туралы тікелей сілтемелер болғандықтан қабылдамады. Оның орнына бұрынғы SodaStream жарнамасы көрсетілді. SodaStream компаниясының бас директоры: «Тыйым салынған жарнама бізге түскен әсердің сапасы мен мөлшеріне байланысты жеңіске жетті». Компанияның 2020 жылғы жарнамалық науқанында АҚШ-та Снуп Дог, ал Канадада Canada's Drag Race бірінші маусымының жеңімпазы Приянка қатысты.
Инфлюенсерлік маркетинг
2016 жылдан бері SodaStream әлеуметтік желілердегі блогерлермен маркетинг жұмыстарын жүргізіп келеді.
Өндірістік қондырғылар
SodaStream компаниясының дүние жүзі бойынша 13 өндіріс орны бар. 2016 жылдан бастап SodaStream-нің басты өндіріс орны Израильдің Беер-Шева қаласының солтүстігіндегі Идан ХаНегев индустриалды паркінде орналасқан. Зауытта шамамен 1400 жұмысшы жұмыс істейді, олардың көп бөлігі Негев бедуиндері. Зауыттың құрылысы 2011 жылы басталды, ал 2015 жылы ашылды. 2011 жылы Ашкелон қаласында жұмысын бастаған қосымша зауыт SodaStream сироптары мен хош иістендіргіштерін шығарады. Тағы бір зауыт 2011-2015 жылдар аралығында Израильдің Афула қаласының жанындағы Алон Тавор индустриалды аймағында жұмыс істеді, бірақ Идан ХаНегев зауыты ашылғаннан кейін жабылды. Еуропада компанияда 250 адам жұмыс істейді, олардың негізгі орналасқан жерлері екі: Нидерландының Рийен қаласындағы SodaStream-нің еуропалық коммерциялық және логистикалық орталығы және Германияның Лимбург-ан-дер-Лан қаласындағы өндіріс орны. SodaStream-нің АҚШ штаб-пәтері Нью-Джерси штатының Маунт-Лорел қаласында орналасқан.
Палестиналық жұмысшыларды жұмыстан шығару
2014 жылдың шілдесінде SodaStream компаниясы 60 палестиналық жұмысшыны Рамазан айында түндегі жұмыс кезінде ораза ашу үшін жеткілікті тамақ алмағандарына шағымданғаннан кейін жұмыстан босатты. Зауытқа өздерімен бірге тамақ әкелуге жұмысшыларға рұқсат берілмеді, себебі еврейлік диеталық талаптар сақталды. SodaStream мәлімдемесіне сәйкес, жұмысшылар спонтанды ереуілге шақырған. Ал жұмысшылардың айтуынша, олар ресми шағым түсіргеннен кейін жұмыстан шығарылды. SodaStream жұмысшылардың тыңдалуын және оларға еңбекақысы төленгенін мәлімдеді. Бұл шешім салдарынан 500 палестиналық жұмысшы жұмыссыз қалды, бірақ 74 палестиналық жұмысшы SodaStream компаниясымен бірге жаңа орынға көшті. Дегенмен, Израиль үкіметі бастапқыда палестиналықтардың жұмыс рұқсаттарын жаңартпады. SodaStream үкімет шешіміне қарсылық білдірді. Шамамен бір жылдан кейін Израиль үкіметі 74 палестиналық жұмысшының жұмыс рұқсаттарын жаңартты және олар SodaStream-ге қайта оралды. Кейбір ақпарат көздері SodaStream компаниясының зауыт жабылуына Бойкот, инвестицияларды алып тарту және санкциялар (BDS) қозғалысын кінәлағанын хабарлады. Рамалладағы BDS координаторы Махмуд Наважая SodaStream компаниясындағы палестиналықтардың жұмыс орындарының жоғалуын "окупацияны аяқтау процесінде төленуге тиіс құнның бір бөлігі" деп атады.