Кіріспе

Splenda – қант орнын алмастыратын өнімдердің бренді, қант орнын алмастыратын өнімдер мен төмен калориялы тағамдық өнімдердің жаһандық бренді. Компания сукралозадан тұратын бастапқы құрамымен танымал болғанымен, стевия, монахтың жемісі және аллюлоза сияқты табиғи тәттілендіргіштерді де өндіреді. Оның иесі – Heartland Food Products Group американдық компаниясы. Splenda Original құрамында қолданылатын жоғары қарқынды тәттілендіргіш ингредиенті – сукралозаны британдық Tate & Lyle компаниясы өндіреді. Сукралоза 1976 жылы Tate & Lyle және Лондон университетінің Королева Елизавета колледжінің зерттеушілерімен ашылды. Кейін Tate & Lyle компаниясы Johnson & Johnson компаниясының McNeil Nutritionals, LLC еншілес компаниясымен бірлесіп, сукралозаға негізделген Splenda өнімдерін жасады. Splenda бренді 2015 жылы инвестор Centerbridge Partners компаниясымен бірге желіні сатып алғаннан кейін Heartland Food Products Group компаниясына берілді. 1998 жылы АҚШ үкіметі мақұлдағаннан және 1999 жылы енгізілгеннен бері сукралоза 1,5 миллиард долларлық жасанды тәттілендіргіштер нарығында Equal-ды озып, 62% нарықтық үлеске ие болды. IRI нарық зерттеу компаниясының мәліметтері бойынша, Splenda-ның АҚШ-тағы сату көлемі 2006 жылы 212 миллион долларды құрады, ал Equal-дың жалпы көлемі 48,7 миллион долларды құрады. 2012 жылы The New Zealand Herald басылымында жарияланған мақалада бұл «АҚШ-тағы үстелге қоятын тәттілендіргіштер санатындағы лидер» екені айтылған.

Энергиялық (калориялық) құрамы

Splenda бір порциясының (1 г пакетте) энергиялық құндылығы 3,36 ккал-ға тең, бұл бір порция (2,8 г пакетте) ұсақ қанттың (10,8 ккал) 31% құрайды. АҚШ-тың FDA ережелеріне сәйкес, егер тағамның әдеттегі және этикеткада көрсетілген порциясында 5 калориядан кем болса, мұндай өнімге рұқсат етіледі. 3,2 пакет Splenda (әрқайсысы 3,36 ккал) бір пакет қанттың (10,8 ккал) калориялық құндылығымен тең. Әрі, Splenda құрамында сукралозаның салыстырмалы түрде аз мөлшері бар, оның көп бөлігі метаболизмде пайдаланбалады; Splenda-ның калориялық құндылығының басым бөлігі Splenda-ның көлемін қамтамасыз ететін декстрозадан немесе жоғары көпірген мальтодекстриннен ("көлем арттырушы заттардан") шығады. Басқа көмірсулар сияқты, декстроза мен мальтодекстриннің бір граммы 3,75 ккал құрайды.

Дастархан дайындау

Басқа жасанды тәттілендіргіштерден өзгеше, сукралоза 450 °F (232 °C) дейін жылуға төзімді, сондықтан Splenda ас дайындау және нан пісіруде үстел қантының орнына қолданылуы мүмкін, және осы мақсатқа арналған Splenda өнімдері де бар. Cook's Illustrated журналының өнімді сынақтарында Splenda-мен пісірудің басты кемшілігі – оның үстел қанты сияқты қоңырлануына немесе карамельдеуіне себеп болмайтыны анықталды. Алайда, Cook's Illustrated сонымен қатар Splenda-мен пісірілген десерттерде "денегей әр түрлі қант орнына қолданылатын басқа тәттілендіргіштерге тән жасанды дәмнің жоқтығы" байқалды. Тығыз байланысқан хлор атомдары қатал жағдайларда тұрақты молекулалық құрылымды құрайды. Сукралозаның өзі диабетпен ауыратын адамдар үшін қантты алмастыру ретінде қауіпсіз деп танылған, бірақ Splenda өнімдерінде көлем беру үшін қолданылатын қанттар немесе басқа көмірсулар жеке-жеке бағалануы керек. Адамның өмірі бойында зиянды әсерлерсіз күніне тұтынуға болатын сукралозаның ұсынылатын мөлшері – 900 мг/кг дене салмағы/күн, немесе 70 кг салмақтағы адам үшін шамамен 60 г. Сукралозаны адамдарға қайталап беру бойынша жүргізілген зерттеуде "сукралозаның ең жоғары күтілетін мөлшерде жиі немесе ұзақ мерзімді қолданылуы адам денсаулығына кері әсер етеді дегенге ешқандай дәлел жоқ" деген қорытындыға келді. Керісінше, Sugar Association ұйымы қаржылаған Duke University-дің жануарлар зерттеуі 100-1000 мг/кг дене салмағы/күн мөлшерінде, сукралозаның 1,1-11 мг/кг дене салмағы/күн құрайтын Splenda дозасы егеуқұйрық микрофлорасын азайтатынын, ішек pH деңгейін жоғарылататынын, дене салмағының артуына ықпал ететінін және P-гликопротеин (P gp) деңгейін арттыратынын көрсетті. Бұл әсерлер адамдарда байқалған жоқ. Splenda-ның басқа ингредиенттері – декстроза және мальтодекстрин – ұзақ мерзімді қауіпсіз тұтыну тарихына байланысты жалпы қауіпсіз деп танылған. Сукралоза толығымен биологиялық түрде инертті болмауы мүмкін, және бір зерттеуде сукралозаны жоғары температурада пісірген кезде оның құрамындағы заттардың уытты қосылыстарға айналуы мүмкін екені көрсетілді. Алайда, организмде сукралозаның өте аз бөлігі ғана (тұтынылған сукралозаның шамамен 2-8%) метаболизмделеді, ал Splenda құрамындағы сукралоза мөлшері шамалы.

Сауда-саттыққа қатысты дау

2006 жылы Equal өндіруші Merisant компаниясы Филадельфиядағы АҚШ аудандық сотына McNeil Nutritionals компаниясына қарсы сотқа шағым түсірді, Splenda таңбасының «қанттан жасалған, сондықтан дәмі қант сияқты» деген слоганының шатастыратын екенін мәлімдеді. Сот барысында McNeil тұтынушыларды ешқашан алдамағанын және алдау ниеті болмағанын, өйткені өнім шынымен қанттан жасалғанын айтты. Merisant McNeil компаниясын пайданы қайтаруға және жарнамасын өзгертуге міндеттеуді сұрады. Соттан тыс келісімге қол жеткізілді, бірақ келісім шарттары жарияланбады. 2004 жылы Merisant компаниясы McNeil компаниясының жарнамасына қатысты Better Business Bureau ұйымына шағым түсірді. McNeil Merisant шағымының Пуэрто-Рикодағы федералды сот шешіміне жауап ретінде жасалғанын, бұл Merisant компаниясын Equal өнімдерін Splenda-ға ұқсас қаптамада шығарудан тоқтатуға мәжбүр еткенін мәлімдеді. McNeil Пуэрто-Рикода өз жарнамасы шатастыратын емес деген шешім шығару үшін сотқа жүгінді. Филадельфиядағы Merisant-тың талабына жауап ретінде McNeil қазылар алдында сот отырысын өткізуге және Пуэрто-Рикодағы істі тоқтатуға келісті. Алайда, 2007 жылдың 11 мамырында тараптар келісімге келді, бірақ оның шарттары жарияланбады. Федералды сауда комиссиясына Қант қауымдастығы берген шағымда «Splenda табиғи өнім емес. Ол өсірілмейді және табиғатта кездеспейді» делінген. Splenda брендінің өндірушісі McNeil Nutritionals компаниясы «жарнама өнімдерді дәл және толық ақпаратпен көрсетеді және Splenda брендінің өнімдері сатылатын елдердегі жарнама ережелеріне сәйкес келеді» деп мәлімдеді. Қант қауымдастығы sucralose-ді сынап, қауымдастық демеушілік еткен зерттеулерді келтіре отырып, веб-сайт құрды.