Кіріспе
Мокси – Америка Құрама Штаттарындағы ең алғашқы жаппай өндірілген газдалған сусындардың бірі. Ол 1876 жылы Аугустин Томпсон тарапынан «Мокси нерв тағамы» деп аталатын патенттелген дәрі ретінде жасалған. Тәтті газдалған сусын тамыр сырасына ұқсас, бірақ ащы қалдық қалдырады. Оның құрамында генциан тамырынан алынған экстракт бар, бұл дәстүрлі медицинада кеңінен қолданылатын өте ащы зат. Мокси 2005 жылдың 10 мамырында Мэн штатының ресми газдалған сусындары деп жарияланды. Бүгінгі күні де, әсіресе Жаңа Англия штаттарында өте танымал. Бұрын оны Нью-Гэмпшир штатының Бедфорд қаласындағы «Мокси» сусын компаниясы өндірген, бірақ 2018 жылы «Кока-Кола» компаниясы «Моксиді» сатып алды. Бұл атау американдық ағылшын тілінде «мокси» деген сөзбен байланысты, ол энергия, нық қадамдық және қайраттылықты білдіреді.
Moxie is a brand of carbonated beverage that is among the first mass produced soft drinks in the United States. It was created around 1876 by Augustin Thompson as a patent medicine called "Moxie Nerve Food" The sweet soda is similar to root beer, but with a bitter aftertaste. It is flavored with gentian root extract, an extremely bitter substance commonly used in herbal medicine. Moxie was designated the official soft drink of Maine on May 10, 2005. It continues to be regionally popular today, particularly in New England states. It was previously produced by the Moxie Beverage Company of Bedford, New Hampshire, until Moxie was purchased by The Coca Cola Company in 2018. The name has become the word "moxie" in American English, a noun meaning energy, determination, and spunk.
Тарих
Мокси 1876 жылы «Мокси нерв азығы» деп аталатын патенттелген дәрі ретінде пайда болды. Оның айтуынша, Мокси «паралич, мидың жұмсаруы, жүйке аурулары және ұйқысыздық» сияқты дерттерге қарсы ерекше тиімді болған. Ол өсімдікті тапқан және оны емдік құрал ретінде қолданған досы болғанын айтты, ал ол құрған компания сөздің шығу тегі туралы аңыз әңгімелерді таратуды жалғастырды. Бұл сөз, шамасы, «қара су» деген мағына беретін абенаки тілінен алынған, және осы атты Мэн штатындағы көлдер мен өзендердің аттарында кездестіруге болады, осы штаттың өзінде Томпсон дүниеге келген және өскен. Бірнеше жыл өткен соң Томпсон формулаға содалы су қосып, өнімнің атын «Мокси нерв азығы» сусындарына өзгертті. 1884 жылы ол Моксиді бөтелкелерде де, сода сусындарының сиропы ретінде де сата бастады. 1885 жылы ол бұл терминге сауда белгісін тіркеді. Ол оны «әртүрлі дәмді біріктіретін, ащы да, тәтті де, баршаның талғамын қанағаттандыратын сусын» деп насихаттады. Томпсон 1903 жылы қайтыс болды. 1907 жылы Жаңа Англияның «Мокси нерв азығы» компаниясы Бостон қаласында «Modox» компаниясына және басқаларға қарсы сотқа жүгінді, олар Моксидің құрамын көшіріп алғанын және «Мокси» атауына ұқсас «Modox» атауын пайдаланғанын, сондай-ақ патенттер мен сауда белгілерін бұзғанын мәлімдеді. Сот бұл істі қарастырып, талапкердің заңды бизнесін қорғауға мүмкіндік бермеді деп шешім шығарды. Кейін Нью-Йорктегі сотта «Мокси нерв азығы» компаниясы «Modox» компаниясына қарсы сот ісінде жеңіске жетті, ал «Modox» компаниясы жұмысын тоқтатты. 1930 жылдары бренд сатылымы күрт төмендеді. Пенсильвания штатының Катауисса қаласындағы «Катауисса бөтелкелеу компаниясы» – Мокси өндіретін АҚШ-тағы алты бөтелкелеушінің бірі. «Катауисса» компаниясы 1945 жылдан бері оны өндіріп келеді. «Polar Beverages» компаниясы да Массачусетс штатының Ворстер қаласында Моксиді бөтелкелейді, сондай-ақ Вашингтон штатының Мукильтео қаласындағы «Orca Beverage» компаниясы да осы сусынды бөтелкелейді.
1962 жылдан бері
Қантсыз диеталық Мокси 1962 жылы таныстырылды, шамамен сол кезде Mad журналы қоғамдық хабардарлықты арттыру үшін мақалаларында Мокси логотипін пайдалана бастады. Mad журналының күш-жігерінің нәтижесінде, сусын сатылымы 10%-ға өсті, бұл «Моксиға ғашық Mad» науқанына әкелді. Мокси бренді 1966 жылы Атланта қаласындағы Monarch Beverage компаниясымен сатып алынды. 2007 жылы Monarch оны бұрынғы иесіне, Нью-Гэмпшир штатының Бедфорд қаласындағы Cornucopia Beverages компаниясына сатты, ол Солтүстік Жаңа Англияның Coca-Cola бөтелкелеу компаниясына тиесілі, ал ол Кирин сыра компаниясының еншілес компаниясы, Кирин компаниясының (Limited) еншілес компаниясы, Кирин Холдингс компаниясының (Limited) еншілес компаниясы, Токио, Жапонияда орналасқан (Mitsubishi keiretsu мүшесі). Cornucopia компаниясы өнімді таратуды күшейту туралы шешім қабылдағанда, бүкіл елдегі жанкүйерлерден Моксиге деген сұраныстың артуын атап өтті. 2007 жылы Флоридада пилоттық сатылымдар басталды, ал 2010 жылы Флоридадағы Флорида Микро Сусын Дистрибьюторларына тарату құқығы берілді. 2011 жылы Cornucopia Мокси және Мокси брендінің өнімдерін сату үшін Moxie Beverage Company болып бизнес бастады. Moxie-ді жарнамалау үшін DrinkMoxie.com веб-сайты құрылды. Моксиді пайдаланатын сусын рецепттері жасалды. Моксиге деген сұраныс соңғы жылдары азайды, бірақ бренд Жаңа Англия және Пенсильванияда сақталып қалды. 2018 жылдың 28 тамызында Coca-Cola компаниясы Moxie-ні Coca-Cola Bottling Company of Northern New England Inc. компаниясынан белгісіз сомаға сатып алғанын жариялады.
Жарнама
XIX ғасырдың соңы мен XX ғасырдың басында Moxie жарнамаларында сусын денсаулыққа пайдалы және "жүйкелерді нығайтатын тағам" ретінде көрсетілді. Жарияланымдарында Moxie "Make Mine Moxie!" ән-слоганын, "Just Make It Moxie for Mine" ұранын және "Moxie Man" логотипін пайдаланды. "Moxie Man" логотипі 1906 жылдан бері әртүрлі нысандарда этикеткаларда қолданылып келеді, ал брендпен ең көп байланыстырылатын, алға қарай бағытталған адамның бейнесі 1911 жылы тұңғыш рет пайда болды. 1920 жылдары "Moxie Man" немесе "Moxie Boy" деп аталған адамның кім екені белгісіз болды. 1922 жылы Бостон Herald газетінде Ф.М. Арчер жариялаған хабарламасында: "Америка Құрама Штаттарының дерлік әр қаласында және ауданында Moxie Boy-дың түпнұсқасын білетін адам бар деп есептейді. Осы мәселе бойынша мыңдаған түрлі пікірлерді ескере отырып, біз фотосуреттермен дәлелдеп, нақты Moxie Boy-ды таңдаған адамға сыйлық беруге дайынбыз. Moxie Boy, қазір ер адам (және де керемет ер адам!), осы суретке көп жыл бұрын, тіпті осы мақаланы оқып отырғандардың кейбірі дүниеге келмей тұрып түскен" делінген. Ұзақ жылдар бойы қалалық аңыз бойынша Арчердің өзі Moxie-нің талисманы болған, бірақ ол 1911 жылы логотиптің таныстырылуы кезінде шамамен 50 жаста болған, бұл теорияны жоққа шығарды. Соңғы жылдары The Moxie Congress атты тарихи топ бұл адамның жарнамаларды басып шығаратын литографтар үшін модель болғанын анықтады және "Moxie Boy" Массачусетс штатының Ривер қаласының Джон Т. Чемберлен екеніне сенімділікпен мәлімдеді. Moxie Horsemobile – жүргізушінің үлкен жылқы мүсініне отыратын көлігі – ерекше жарнама құралы болды. Алғашқы Horsemobile көліктері 1918 жыл шамасында пайда болды. 1935 жылғы Rolls Royce Moxie Horsemobile 2011 жылдың 20 мамырында Индианаполисте өткен Mecum аукционында 55 000 долларға сатылды. Moxie бір кезде олардың жиырмаға жуығын иеленді, олар шерулерде және басқа да қоғамдық іс-шараларда пайда болды.
Туынды өнімдер
Мұнда Мокси энергетикалық сусындары мен түрлі Олд Нью-Англиялық газдалған сулар бар. Энергетикалық сусын цитрус негізінде дайындалған; оған Моксиге тән джиан тамырының ащы дәмі, карамельді түсі және (2008 жылдан бастап) ерекше бренді жоқ; сондай-ақ, бұл сулар Мокси брендімен сатылатын жеміс хош иістері қосылған қарапайым газдалған сулар. Мокси балмұздағы Мэн штатында маусымдық түрде, шектеулі мөлшерде қолжетімді және оның дәмі сусынға қарағанда жұмсақ. Аспазшылар Моксиді оның шөптес, дәмді-тәтті дәмдік қасиеттері үшін тағамға қоспа ретінде пайдаланады. Ол көбінесе соустарда қолданылады, мысалы, қой еті сияқты еттерге глазурь ретінде, сондай-ақ пісірілген бұршақтарға да қосылады.
"Мокси" жаргондық термин ретінде
Мокси бастапқыда "нервтерді күшейтетін тағам" деп жарнамаланды, ол "нерв жүйесін нығайтады" және "өте пайдалы", сондай-ақ "спортшыларға арналған сусын", ол "күш сыйлап, сергітеді" деп сипатталды. "Мокси" термині, сусынның атынан шыққан, шамамен "энергия, нық қадамдық, қайрат, батылдық, жүрек, рух, ерлік" мағынасын білдіреді. Бұл термин 1930 жылдар шамасынан бері қолданылып келеді және белгілі бір деңгейде 21-ші ғасырдың басында да қолданылып келеді, мысалы, "Осы баланың қайраты бар!"