Кіріспе

1985 жылғы фильм

"The Aviator" – Джордж Т. Миллер режиссерлік еткен, Кристофер Рив және Розанна Аркетт бас рөлдерде ойнаған 1985 жылғы американдық авиациялық дастандар фильмі.

Сюжет

Эдгар Анскомб (Кристофер Рив) 1918 жылы АҚШ Әскери Әуе Корпусының ұшқыштар мектебінде нұсқаушы болып жұмыс істейді. Ол жас ұшқышқа оқыту кезінде, ұшақ қонуға түсіп жатқанда апатқа ұшырап, өртеніп кетеді. Ұшқыш шәкірті қаза табады, ал Эдгар аман қалады. Он жыл өткен соң Эдгар келісімшарт бойынша әуе почтасын тасымалдайтын ұшқыш болып, Невада штатының Элкосы мен Вашингтон штатының Паскосы арасындағы CAM 5 бағытымен ұшады. Оған жолаушы алып жүруді сұрағанда, Эдгар тартыншақтап келіседі, соңғы рет оның ұшағында жолаушы болған адамның қаза тапқан шәкірт екенін айтады. Тилли Хансен (Розанна Аркетт) тілді, көңілді және қарсылық танытады. Ол әйеліне баруға құштар еместігін білдіреді, бірақ әкесі оны талап етеді. Әкесі әуекомпания үшін банкир ретіндегі ықпалын пайдаланып, оған билет алады. Тилли Эдгарды көп сұрақтарымен мазалайды, ал ол оған салқын қарайды. Айдахо штатының Бойсе қаласындағы аялдамада Эдгардың ұшқыш досы Джерри Стиллер (Скот Уилсон) қозғалтқыштың май құбырларын ауыстырады, бірақ жұмысын тексеруді ұмытып, себебі оған шұғыл қоңырау келіп түседі. Эдгар мен Тилли арасындағы шиеленіс күшейеді, ал ұшуды жалғастырғанда Эдгар әдеттегі бағыттан ауысып, таулар арқылы қысқа жолмен ұшуға шешім қабылдайды. Бірақ қозғалтқыш май қысымын жоғалтып, жақын арада Эдгардың шұғылалы жотаға апаттық қону жасауына себеп болады. Тилли Эдгарды оларды қиын жағдайға түсіргені үшін кінәлайды, ал Эдгар Тиллиді бақытсыздық әкелген адам деп атайды. Түнде Тилли қапияда темекі тұтандырып, ұшақтың қалдықтарын өртеп жібереді. Кейін Эдгардың ашуы басылады, өйткені ол жағдайдың үмітсіз екенін түсінеді. Ертесіне Эдгар аң аулауға шығып, тапаншасымен қоянды атып өлтіреді. Бірақ лагерьге қайтып келе жатқанда қасқырлардың тобы шабуылдайды, қоянды ұрлап, оның қолына ауыр жарақат келтіреді. Тилли жараны тігіп, қолын байлайды. Қасқырлардың қаупі әлі де болғандықтан және ұшақтың қалдықтары жойылғандықтан, Эдгар мен Тилли жардан төменгі шатқалға түсуге шешім қабылдайды. Түсетін кезінде бір іздеу ұшағы үстінен өтеді. Эдгар мен Тилли ұшаққа сигнал беру үшін жартасқа секіреді, бірақ Тилли құлап, аяғын сындырады. Екеуі жартаста түнеп, бір-біріне деген сезімдері күшейеді. Ертесіне Эдгар Тиллиді шатқалдың түбіне алып келеді, онда оны сүйреп апару үшін шана жасап алады. Тилли телефон сымдарын көріп, Эдгар тергеуге кетеді, Тиллиге револьверін қалдырады. Осы уақытта іздеу тобының бірі апат орнын анықтап, сол жерге қарай ұшып келеді. Эдгар Тиллиді тастап кеткен жерге оралғанда, Тиллидің көз алдында қасқыр тағы шабуыл жасайды. Құтқарушылар Эдгарды көріп, бірақ оған көмектесе алмайды. Тилли шанасынан шығып, қасқырды атып өлтіріп, Эдгардың өмірін сақтайды. Олар құтқарылады, ал олардың арасындағы романтикалық қарым-қатынас дамуы мүмкін екені сезіледі.

Өндіріс

Фильмнің сюжеті Марк Норман Эрнест К. Ганнның "Авиатор" кітабынан бейімделді. Кітапта Тилли фильмдегі серге жігіт емес, 11 жасар қыз. Сонымен қатар, ол Stearman пошта ұшағының апатынан кейін ауыр жарақаттанып, содан кейін мүшесін қозғалта алмайды. Фильмнің оқиғасы АҚШ-тың солтүстік-батысында болғанымен, түсірілім Хорватияда Риека мен Любляна, Словенияда, сол кезде Югославия құрамында болған жерлерде жүргізілді.

Қабылдау

Авиациялық кинотарихшы Стивен Пендо "Авиатор" сияқты авиациялық фильмдердің қиындыққа тап болғанын атап өтті. 1947 жылғы "Күннің шарықтауы" ("Blaze of Noon") – соңғы маңызды толық метражды фильм, ол да Ганнның романынан бейімделген және әуе почтасы дәуірін зерттеген, оның сәттілігі шамалы болды. "Авиацияның көптеген қырлары оқиғалар өткеннен кейін де киношілерді қызықтыра берсе, почтаны ұшқызудың сәні тез жойылды" және осы фильмге деген қызығушылық та солай болды, – деді Пендо. Киносыншы Леонард Мальтиннің пікірі қысқаша болды: "Керексіз Эрнест Ганнның әңгімесі енді-енді ғана кинотеатрларға жетті (әрине, сондықтан). "At the Movies" телешоуында көрсетілгенде, атақты Чикаго сыншылары Джин Сискел мен Роджер Эберт фильмді қатты сынады және оны аптаның "жаман фильмі" деп атады – бұл олардың өте нашар деп санайтын фильмдерге ғана берілетін сирек атау. Эберт: "Бұл фильм екі толыққанды әртүрлі жанрдың барлық негізгі канондарын алып, оларды біріктіріп, керемет және тіпті абсурдты фильм жасады – онда ешқандай ой жоқ", ал Сискел: "Бұл фильмде жақсы бірде-бір көрініс жоқ. Бірде-бір емес. Ол толығымен қорқынышты және көңілсіз". Rotten Tomatoes сайтында 5 сыншының пікіріне сүйене отырып, фильмнің мақұлдау деңгейі 20% құрайды.