Кіріспе

Джибутидегі дін

Джибутидегі исламның тарихы тереңде жатыр, ол алғаш рет Мұхаммед пайғамбардың өмірінде Африка мүйізінде пайда болды. Бүгінде Джибутидің 490 000 тұрғынының 98 пайызы мұсылман. Pew Research Center мәліметінше, олардың 77 пайызы сүннилік бағытын ұстанады (көбінесе Шафии фиқһ мектебінің дәстүріне сүйенеді), 8 пайызы белгілі бір бағытқа жатпайтын мұсылман, ал қалған 13 пайызы Құраншылдық, шиилік, ибадилік сияқты басқа да бағыттарды ұстанады. Тәуелсіздік алғаннан кейін, жаңа мемлекет ислам құқығының негізінде құқықтық жүйені құрды.

Тарих

Ислам діні Хіджарадан кейін көп ұзамай Арабия түбегінен Африка мүйізіне (Хорн) енгізілді. Сомалиге жақын орналасқан Зейла қаласындағы екі михрабты Masjid al Qiblatayn мешіті 7 ғасырға дейін салынған және қаладағы ең көне мешіт болып табылады. 9 ғасырдың соңында әл-Якуби Сомалидің солтүстік жағалауында мұсылмандардың өмір сүргенін жазды. Ол сондай-ақ Адал мемлекетінің астанасы осы қалада орналасқанын айтты, бұл Адал сұлтандығының (Зейла штаб-пәтері ретінде) кем дегенде 9 немесе 10 ғасырға дейін созылатындығын көрсетеді. И. М. Льюис айтуынша, бұл мемлекетті жергілікті династиялар басқарған, сондай-ақ олар оңтүстіктегі Бенадир аймағында құрылған Могадишо сұлтандығына да билік еткен. Адалдың тарихы осы негізін қалау кезеңінен бастап көршілес Абиссиниямен үздірілмейтін соғыстармен сипатталады.

Саясат

Джибути Конституциясының 1-бабы ислам дінін жалғыз мемлекеттік дін деп белгілейді, ал 11-бабы барлық діндердегі азаматтардың теңдігін және дін тану бостандығын қамтамасыз етеді. Ислам мемлекеттік дін болғанымен, Конституция діни негіздегі саяси партияларға рұқсат бермейді. 2014 жылғы Халықаралық діни бостандық жөніндегі есепке сәйкес, мұсылман джибутиліктердің басқа дінге өтуге немесе басқа діндегі адамға үйленуге заңдық құқығы бар, бірақ мұндай жағдайда олар отбасы мен руынан немесе қоғамнан жағымсыз пікірлерге ұшырауы мүмкін және көбінесе исламға қайта оралуға қысым көрсетіледі. 2012 жылы Джибутиде Дін істері министрлігінің елдегі мешіттерге, соның ішінде жұма намаздарында айтылатын уағыздарға бақылауын күшейтуге бағытталған заң қабылданды. Ислам істері министрлігі жаңа заңды мешіттерді реттеу үшін пайдаланып, бірқатар имамдарды қызметтен алып тастады және кейбір мешіттерді уақытша жапты. Кейбір имамдар саяси және әлеуметтік әділет тақырыбындағы уағыздарынан кейін қауіпсіздік қызметтерінен сұраққа тартылғанын хабарлады. Сондай-ақ, жұма күнгі уағыздардың мазмұнын және мешітке келген адамдардың іс-әрекеттерін жасырын бақылауда ұстаған офицерлер туралы хабарлар тарады. 2014 жылы үкімет мешіттерді мемлекеттік бақылауға алу туралы заңды іске асыратын жарлық шығарды, ол имамдардың мәртебесін Ислам істері министрлігіне қарасты мемлекеттік қызметкерлерге ауыстырды және мешіттерге тиесілі мүліктерді мемлекетке берді. Дін істері министрлігінің бас хатшысы бұл жарлықтың мақсаты мешіттердегі саяси белсенділікті тоқтату және мешіттердің мүліктері мен қызметін мемлекеттік бақылауға алу екенін мәлімдеді. Үкімет өкілдері бұл заңның мешіттердегі шетелдік әсерге қарсы тұру мақсатында қабылданғанын атап көрсетті. Үкімет исламдық емес некелерді мойындамайды, тек Ислам істері министрлігі немесе Ішкі істер министрлігінің талаптарына сәйкес жасалған некелерді ғана заңды деп санайды. Ел бойынша шамамен 40 жеке ислам мектебі бар, олар Ислам істері министрлігі мен Білім министрлігінің басқаруында. Мемлекеттік мектептер зайырлы болып қала береді, бірақ Ислам істері министрлігі діни қызметкерлердің зайырлы мектептерге бір сағатқа барып, міндетті емес шараларда діни сұрақтарға жауап беруімен байланысты бағдарламаны енгізді.