Кіріспе

Миссисипи өзенінің батысындағы әскери операциялар Американдық Азамат соғысының Миссисипи театры Миссисипи өзенінің батысындағы маңызды әскери операциялар орын алған аймақ болды. Бұл аймақ көбінесе Тынық мұхитымен шектесетін штаттар мен аумақтарды қамтымайды, олар Американдық Азамат соғысының (1861–1865) Тынық мұхиты жағалауы театрын құрады. АҚШ Ішкі істер министрлігінің Ұлттық саябақтар қызметі белгілеген кампаниялар жіктелуі осы мақалада қолданылған жіктеуге қарағанда егжей-тегжейлі. Кейбір шағын NPS кампаниялары жойылды, ал кейбіреулері ірі санаттарға біріктірілді. Бұл театрдағы 75 маңызды шайқастың тек бірнешеуі ғана сипатталған. Оң жақ шетіндегі қосымша мәтін әр бөлімге қатысты NPS кампанияларын көрсетеді. 1861 жылы бұл театрдағы оқиғалардың басым бөлігі Миссури штатының шекаралық мәртебесіне байланысты дау-дамайлармен өтті. Конфедерациямен одақтас Миссури штатының қауіпсіздік күштері Уилсон-Крик шайқасында және Лексингтонның бірінші шайқасында маңызды жеңіске жетті. Дегенмен, олар Спрингфилдтің бірінші шайқасында жеңіліске ұшырады. Самуэль Райан Кертис басқарған Одақ әскері 1862 жылдың наурызында Арканзас штатының солтүстік-батысындағы Пи-Ридж шайқасында Конфедерация күштерін жеңіп, Миссуринің көп бөлігін Одақтың бақылауына алды. Миссури, Канзас және Үндістан аумағы (қазіргі Оклахома) соғыс бойында кең ауқымды партизандық әрекеттерге толы болды, ең танымал оқиға 1863 жылдың тамызында Канзас штатының Лоренс қаласында болған Лоренс қырғыны болды. 1862 жылдың көктемінде Генри Х. Сибли басқарған Конфедерация күштері Рио-Гранде өзені бойымен солтүстікке қарай Техас штатының Эль-Пасо қаласынан Нью-Мексико аумағына жылжыды, бірақ Вальверде шайқасындағы бастапқы табысқа қарамастан, Глориета өтегісінде (1862 жылдың 26–28 наурызы) тоқтатылды. 1863 жылы генерал Эдмунд Кирби Смит Конфедерацияның Миссисипиден тыс департаментінің басшылығын қабылдады және Миссисипи штатындағы Миссисипи өзенінің шығыс жағалауында генерал-лейтенант Улисс С. Гранттың Виксбург қаласын қоршауын бұзуға тырысты. 1863 жылдың шілдесінде генерал Джон С. Пембертонның капитуляциясы және ұзақ науқан мен қоршаудың нәтижесінде Одақ Миссисипи өзенінің барлық бөлігін бақылауға алып, Конфедерацияны екіге бөлді. Бұл Миссисипиден тыс департаментті шығыстағы Конфедерация штаттарынан толығымен оқшаулады. Аймақ «Кирби Смит патшалығы» деп аталды, бұл Конфедерация үкіметінің аймаққа тікелей бақылауының болмауына назар салды. 1864 жылғы Қызыл өзен кампаниясында генерал-майор Натаниел П. Банкс басқарған АҚШ күштері Луизиана штатының солтүстік-батысын бақылауға алуға тырысты, бірақ Ричард Тейлор басқарған Конфедерация әскерлері бұлардың жолын кесті. Генерал-майор Стерлинг Прайс басқарған Прайстың жорығы Миссуриді Конфедерация үшін қайтаруға жасалған әрекет болды, бірақ Прайс әскерлері қазан айында Вестпорт шайқасында жеңіліске ұшырады. 1865 жылдың 2 маусымында шығыстағы барлық басқа ірі Конфедерация әскерлері капитуляция жасағаннан кейін Кирби Смит Техас штатының Галвестон қаласында ресми түрде өзінің қолбасшылығын тапсырды. 23 маусымда Үндістан аумағындағы Оңтүстік күштеріне басшылық еткен Стэнд Уоти Конфедерацияның соңғы генералы капитуляция жасады.

Аризонаның Конфедеративтік аумағы және Нью-Мексиконың Федералды аумағы

1861 жылы Конфедерация армиясы АҚШ-тың жаңадан құрылған Нью-Мексико аумағына (1851), қазіргі Аризона және Нью-Мексико штаттарына сәтті шабуыл жасады. Бұл аумақтың оңтүстік бөлігіндегі тұрғындар өздерінің бөліну туралы жарлығын қабылдап, жақын орналасқан Техастағы Конфедерация штаттарының әскери күштерінен Одақ армиясының сол жердегі әскерлерін күшпен шығаруға көмектесуді сұрады. Полковник Джон Бейлор 1861 жылдың 25 шілдесінде Месилла шайқасындағы жеңісінен кейін және Нью-Мексикодағы Месиллада бірнеше Одақ әскерін тұтқындағаннан кейін Аризонаның Конфедерациялық аумағын жариялады. Оңтүстік күштері Рио-Гранде аңғары арқылы солтүстікке жылжып, 1862 жылдың наурыз айында Альбукерки мен Санта-Фе қалаларын басып алды. Аумақты одан әрі солтүстікке жылжытуға жасалған әрекеттер сәтсіз аяқталды, ал 1862 жылы Калифорниядан келген Одақ күштерінің күшеюінен кейін Конфедерация күштері Аризонадан толығымен шығып кетті. 1862 жылдың 26-28 наурызындағы Глориетта өтегіндегі шайқас, қатысқандар саны және шығындар жағынан салыстырмалы түрде шағын болды (140 Одақ, 190 Конфедерация). Дегенмен, әскери-саяси стратегиялық мәселелер маңызды болды және шайқас оларды шешуде шешуші рөл атқарды. Егер Глориеттада тоқтатылмағанда, Конфедерация Рио-Гранде аңғарындағы Форт Юнионды және тіпті солтүстік Колорадоның астанасы Денверді де басып алуы мүмкін еді. Тексастық біреу айтқандай: "Егер Пайкс Пигінен келген осы шайтандар болмағанда, бұл ел біздікі болар еді". Бұл шағын шайқас Конфедерацияның Нью-Мексико мен алыс батыс аумақтарын басып алу мүмкіндігін жойды. Сәуір айында Калифорния колоннасы, Калифорниядан келген Одақ еріктілері, Пикачо өтегіндегі шайқаста қазіргі Аризонадағы қалған Конфедерация күштерін ығыстырып шықты. Шығыс АҚШ-та шайқас тағы үш жылға созылды, бірақ Оңтүстік-Батыста Конфедерацияға қарсы соғыс аяқталды, бірақ Апачи, Навахо және Команчиге қарсы соғыс Калифорния гарнизондары үшін Азамат соғысы аяқталғанға дейін жалғасты. Конфедерациялық Аризонада Конфедерация сарбаздары мен жасақтары арасында бірнеше шайқастар болды, Апачилардың көтерілісшілерге қарсы науқанының ең қызып тұрған кезеңі 1861 жылдың ортасы мен соңында болды.

Миссури, Арканзас және Канзас штаттары

Құлдық мемлекеті өте ұйымдасқан және күресші сепаратистік қозғалысқа ие болғанмен, 1850 жылдары Канзаста құлдыққа қарсы күрес жүргізген "шекаралық қарақшылардың" арқасында, Миссури халқы Одақ жағында екі немесе үш біріне сайын қолдау көрсетті. Конфедерация жақтасы губернатор Клейборн Ф. Джексон және генерал Стерлинг Прайс басқаратын оның кішкентай штат гвардиясы генерал Бен МакКаллок басқаратын Конфедерация күштерімен бірікті. Вилсон сағасы шайқасы мен Лексингтондағы жеңістерден кейін, 1862 жылдың ақпан айында ірі Одақ күштерінің келуімен Конфедерация күштері Миссуриден қуылды және 6 наурызда Арканзастағы Пи Ридж шайқасында жеңіліске ұшырады. Миссуриде партизандық қақтығыс басталды. "Бушвакерлер" деп белгілі Конфедерация көтерілісшілерінің топтары Одақ әскерлерімен және Одақшыл штат милициясымен шабуылдасып, шайқасты. Көптеген ұрыстар Миссури тұрғындарының әртүрлі көзқарастары арасында болды; екі тарап та бейбіт тұрғындарға қарсы ауыр қылмыстар жасады, мәжбүрлі қоныс аударудан бастап кісі өлтіруге дейін. Тарихшылар соғыс кезінде штаттың халқы үштен бір бөлігіне жуық азайғанын болжайды; көпшілігі аман қалды, бірақ қашып кетті немесе екі тараптың бірінен қуылды. Уильям Квантрилл және Уильям Т. "Канды Билл" Андерсон сияқты ең қатыгез бушвакерлер көшбасшылары ұлттық даңққа ие болды. Олардың тобының бір бөлігі қарулы күйде қалды және Джесси Джеймс, оның ағасы Фрэнк Джеймс және Коул Янгер мен оның ағаларының басшылығымен соғыс аяқталғаннан кейін он алты жыл бойы тонаулар мен кісі өлтірулерді (олар оны үздіксіз партизандық қарсылық деп санаған болуы мүмкін) жалғастырды. Көптеген өлшемдерге қарағанда, Азамат соғысы кезінде Миссуридегі Конфедерация партизандық көтерілісі Американ топырағында болған ең қатты қақтығыс болды. Бір есеп бойынша, Миссуридің 27 мыңнан астам халқы зорлық-зомбылықтан қаза тапты. Тарихшылар Миссуридегі партизандық белсенділіктің ерекше жоғары деңгейіне әртүрлі түсіндірмелер берді, соның ішінде зорлық-зомбылықтың себебі штаттың Конфедерацияға жақын тұрғындарына тиесілі мыңдаған мүліктің 1862 жылдан бастап және соғыс бойы сот арқылы сатылуымен байланысты болуы мүмкін. Мүліктің сатылуы соғыстың басында қарыздарды төлеу үшін жасалған сот шешімдерінен туындады. Канзас 1861 жылдың 29 қаңтарында еркін штат ретінде Одаққа қабылданды, бұл Форт-Самтердегі соғыстың алғашқы шайқасынан үш ай бұрын болды. 1863 жылдың тамызында Квантрилл өзінің жасағын Канзасқа бастап, Лоренс қаласының көп бөлігін қиратып, 150-ден астам қарусыз ерлер мен ұлдарды өлтірді, бұл оқиға Лоренс қырғыны деп белгілі болды. 1864 жылдың 25 қазанында Конфедерация генерал-майоры Стерлинг Прайс Канзас пен Миссуриге шабуыл жасағанда, үш өзара байланысты шайқаста Прайс күштері Мараи де Сюгн, Майн Крик (соғыстың ең ірі атты әскер шайқасы) және Мармитон өзеніндегі соңғы шайқаста жеңілді, Прайс науқанының тағдырын шешіп, оны Үнді аумағына және ақырында Техасқа шегінуге мәжбүр етті, содан кейін Арканзасқа қайтты.

Техас және Луизиана

Союз 1862 жылдан бастап соғыстың соңына дейін Техас және Луизиананың транс-Миссисипи аймақтарын басып алуға бірнеше рет әрекеттенді. Шығыс порлары блокадаға алынып немесе жаулап алынғандықтан, Техас әсіресе блокаданы бұзу үшін қолайлы орынға айналды. Конфедерацияның "арқа жақ есігі" деп аталатын Техас және батыс Луизиана Мексиканың Матаморос шекаралық қалаларына және Бағдад портына құрлық жолымен мақта жеткізуді жалғастырды, ал одан блокаданы бұзушылар арқылы Еуропаға жіберілді, олардың орнына жабдықтар алынды. Осы сауданы тоқтатуға ниеттенген Союз Техасқа бірнеше шабуыл жасауға тырысты, бірақ ешқайсысы сәтті болмады. Конфедерацияның Галвестон (Техас штаты) шайқасындағы, Сабин асуындағы және Екінші Байу-Теш науқанындағы жеңістері басқыншы күштерді кері қайтарды. Батыс Луизианадағы Союздың апатты Қызыл өзен науқаны, оның ішінде Мэнсфилд шайқасындағы жеңіліс, Конфедерация құлағанша аймаққа Союздың соңғы шабуылына тиімді тоқтатты. Джеффри Прушанкин Кирби Смиттің "мақтанышы, нашар басқару қабілеті және әскери шеберліктің жетіспеуі" генерал Ричард Тейлордың Миссисипи өзенінің шығысындағы әскери және саяси жағдайға елеулі әсер ете алатын жеңіске қол жеткізуіне кедергі келтірді деп санайды. Шығыстағы оқиғалардан оқшауланған Азамат соғысы 1865 жылдың сәуір айында Лидің тапсыруынан кейін бірнеше ай бойы транс-Миссисипи аймағында төмен деңгейде жалғасты. Соғыстың соңғы шайқасы 12-13 мамыр күндері Оңтүстік Техастағы Палмито ранчосында өтті. Шайқас Конфедерацияның жеңісімен аяқталды.

Үндістан аумағы

Үндістан аумағы қазіргі АҚШ-тың Оклахома штатының көп бөлігін алып, соғыстан отыз жылдан астам уақыт бұрын өз жерлерінен шығарылғаннан кейін Оңтүстік-Шығыс АҚШ-тың Түпкі Америка тайпалары үшін бөлінген ұйымдастырылмаған аймақ ретінде қызмет етті. Бұл аймақта көптеген шайқастар мен Америка Конфедеративтік Штаттарымен одақтасқан Түпкі Америка бірліктері, Америка Құрама Штаттарының үкіметіне адал американдықтар және Одақ пен Конфедерация әскерлері қатысқан жеті ресми түрде танылған шайқас болды. Одақ генералы Джеймс Г. Блант бастаған кампания Үндістан аумағын бақылауға алу үшін 1863 жылғы 17 шілдеде Хони-Спрингс шайқасында аяқталды. Оның әскеріне Түпкі Америкалықтар кірсе де, Одақ Түпкі Америкалық сарбаздарды тұрақты армиясына қоспады. Конфедерацияға Түпкі Америкалықтардың жерінен жеткізілген офицерлер мен сарбаздардың саны 7860-қа жетті. Олардың арасында Чероки тайпасынан шыққан Бригадный генерал Стенд Уоти болды, ол Конфедерациялық күштердің көпшілігі аймақтан кеткеннен кейін 1-ші Чероки атты мылтық полкімен Үндістан аумағындағы Одақ бекеттеріне шабуылдар жасады. Уоти өз әскерлерін партизандық соғыс жүргізіп, Одақ бекеттеріне, көліктерге және Одақты қолдаған басқа Чероки және Түпкі Америкалықтарға шабуылдады. Ол 1865 жылғы 23 маусымда Одақ өкілдерімен атысты тоқтату туралы келісімге қол қойғаннан кейін бағынған соңғы Конфедерациялық генерал атанды.

Транс-Миссисипи департаменті

Конфедеративтік Штаттар Армиясының Транс-Миссисипи департаменті 1862 жылдың 26 мамырында құрылды. Оған Миссури, Арканзас, Техас, Үндістан аумағы (қазіргі Оклахома) және Миссисипи өзенінің батысындағы Луизиана штаттары кірді. Бұл департамент 1862 жылдың 10 қаңтарында құрылған бұрынғы Транс-Миссисипи округін (No2 департамент) сіңірді. Округ Луизиананың Қызыл өзеннің солтүстігіндегі бөлігін, Үндістан аумағын (кейін 1907 жылы Оклахома штаты болды), сондай-ақ Миссури және Арканзас штаттарын қамтыды, бірақ Арканзас штатының Сент-Франциск округінің шығысынан Миссури штатының Скот округіне дейінгі аймақтарды қоспады. Біріктірілген департаменттің штаб-пәтері Шревпорт (Луизиана штаты) және Маршалл (Техас штаты) қалаларында орналасқан.