Кіріспе

Бес фантастикалық роман жинағы Амелия Атвотер Родс

«Киша’ра» сериясы – жасөсперімдерге арналған автор Амелия Атвотер Родстың жазған бес фантастикалық романнан тұрады. Роман сериясы пішін өзгерте алатын бірнеше тайпаға, оның ішінде құстар (құс адамдар), серпиентелер (жылан адамдар) және шм’Анмиктер (қаршыға адамдар) сияқты жаратылыстарға бағышталған. Серия атауы, «ha’Shmla» тілінде «Кишаның балалары» деп аударылады. Киша – Кобриана әулетінің бастауы болған алғашқы жылан кобра.

2003 жыл - " Хоксонг "

Даника Шарда, құс пішінін өзгертетін, өз халқы мен жылан арасындағы соғысты тоқтату үшін бар күшін салады, тіпті өзінің ең үлкен жауы – өз түрінің қорқынышты көшбасшысы Зейне Кобрианаға ғашық болып, оны жұптық байланыс ретінде қабылдауға дайын. Бірақ Зейн кобра сияқты, оның екінші пішініндегідей, жылдам әрі қатіл бола ма? Мыңдаған жылдардан бері құс пішінін өзгертетін – көгершінге, шоқпарға, қарға мен құсқұйрыққа айнала алатын адамдар мен жылан – уытты жыланға, кобраға, мамбаға, боа мен питонға айнала алатын адамдар арасында соғыс болып келеді. Соғыс қалай басталғанын ешкім білмейді. Құстар алғашқы кобра Кишаның, алғашқы шоқпар Аласдейрге артынан шапқандарын айтады. Ал жыландар Аласдейрдің өз халқына алғашқы жеті жыланды қырғынға ұшыратқанын мәлімдейді. Соғыс басталып, мыңдаған жылдар бойы тоқтамай келеді. Даника Шарда осы соғыста дүниеге келіп, бейбітшілік тілейді. Құс тағының мұрагері ол, өзінің бауыры мен әпкесі сияқты, балаларының өлімінен қорқып өмір сүрмейтін әлемде өмір сүргісі келеді. Зейне Кобриана, жылан тағының мұрагері, оны да қалайды. Ол құстарға бейтарап аймақта – жолбарыс пішінін өзгертетін Мистари жерінде – кездесіп, бейбітшілік туралы әңгімелесуді ұсынады. Мистари басшылары екі топқа екі патшалық үйді біріктіру арқылы ғана бейбітшілікке қол жеткізуге болатынын айтады. Даника мен Зейне үйленуі керек және олардың одағы екі халықты біріктіре алады деп үміттенеді. Бұл идеяге бірден қарсы шығады, бірақ кейін, жеке сөйлескенде, Даника мен Зейн сынап көруге келіседі. Екі ел арасында саяхаттап, олар әртүрлі ойлау және әрекет ету тәсілдеріне бейімделуге үйренуі керек. Құстар жыландардың кездейсоқ тиісуін арсыздық деп санайды, ал жыландар құстардың сезімсіздігін суық және жансыз деп есептейді. Екі топты біріктірудің қиындықтарын жеңіп, өздеріне сенген күзетшілердің жасаған қастандықтарынан аман қалғаннан кейін, Даника мен Зейне жақындасып, бұрын жек көретін адамдары енді оларсыз өмір сүре алмайтын жандарға айналады.

2004 жылы Snakecharm

Кейбір таңғаларлық одақ құстар мен жыландарға бейбітшілік әкелді. Жақын арада олардың патшалық әулетін жалғастыратын бала дүниеге келеді. Бірақ Сифка, ежелгі соқыр, өзінің бір туысы құстар мен жыландар жерінде жасырынып отырғанын мәлімдейді. Сіфканың жоғалған соқырдың айтуынша, бұл олардың арасында қырқыс тудыру үшін жасалған әрекет пе? Енді жыландар мен құстар арасында соғыс жоқ. Батылдар ормандарды кезіп, екінші жаққа жетеді, ал жаралар біртінде жазылуда. Бірақ жазылу процесі баяу. Екі елге қажетті соңғы нәрсе – қиындық, ол Сифканың патшалық соқыр түрінде көрінеді, ол екі түрдің арасында жасырынып отырған қылмыскерді іздейді, бейбітшілікті бұрмаланған деп санайды және оның ұзаққа соқпайтынын айтады. Сонымен қатар, Даника Шарда мен Зейне Кобриананың тумаған баласы – жарты соқыр, жарты кобра. Екеуі де олардың арасында жасырынып отырған соқырды анықтап, оны жою керек, себебі ол кез келген адам болуы мүмкін. Сондай-ақ, олардың баласын жылан мен құс идеалдарын үйлестіретіндей етіп тәрбиелеудің жолын табу керек. Оларды әлі де көп жұмыс күтіп тұр.

2005 жылғы Falcondance

Никиас – бүркіт, Аньмиктен қуылған екі адамның ұлы. Ол алыс аралдың суреттерімен жиі армандады, олар оның ойын мазалады. Оның көріп тұрғандары шындыққа жақын болғанда, ата-анасы оны туған жеріне, ұмытуға тырысқан патшалық бүркітке қайтарады. Никиас Сильвермид – Уайверн сотында туып өскен, Кел мен Себастьянның ұлы. Олар Эрика Сильвермид түрінде шаян құс ретінде және Андреос қарға түрінде жасырынып жүрген. Оның бүркіт сиқыры оянғанда, ол күшін бақылауды үйрену үшін теңіздің арасындағы аралдағы Аньмик қаласына сапар шегеді. Аньмик – Уайверн сотынан өзгеше. Әр жерде сиқыр сезіледі. Жолдар күтпеген жерге алып кетеді, мұнаралар керемет ән шырқайды, ал бишілер жаңбыр шақырып немесе болашақты көре алады. Бірақ бұл қаланы темір қауырсынмен Императрица Чжарса және оның мұрагері Арасели билейді, ол Никиасқа әжесі болып табылады. Үкіметке жасалған ең кішкентай сын – мемлекетке опасыздық, оның жазасы Императрицаның мейірімі – ең шебер және қатыгез бүркітшілер. Қастандық пен алдау әр жерде. Никиас осы ойын-сауықтарда өзінің қуыршағына айналады, бұл оған ұнамайды. Аньмикте Никиас анасының бұрынғы серігі Дариенмен кездеседі. Ол Еклге, ешнәрселік әлемге жоғалған, онда кез келген бүркіт шындықтың азабынан қаша алады, кейде өз еркімен, ал кейде – жоқ. Дариен Никиасқа Ecl-де жүзуді үйретеді, содан кейін Никиас Дариен мен Зейне Кобриананың ағасы, Анджей Кобрианадан туған Хаймен танысады. Жартылай бүркіт, жартылай кобра, Хайдың сиқыры бақылаудан шығып кеткен, және бір жаман оқиғада ол құлап, қанаттарын сындырып алды. Енді ол Ecl-де тұтқындалып, жалғыз қалғысы келеді. Бірақ Никиас оны нағыз әлемге қайтаруға бейілді. Дариен Никиас пен Хайды Виверн сотына алып бара жатқанда, "Мейірімдегі" орнын қайтаруға тырысады. Никиас Аньмикке оралып, Араселлиді оны толығымен босатуға көндіруге тырысады, сонда ол Сифканың Императрица Чжарсаны өлтіру қастандығына тап болады. Араселли мен Чжарса Сифканы тоқтатқаннан кейін, Арасели Никиасқа қалаған жеріне еркін барып-келу құқығын береді. Уайверн сотына оралғанда, Никиас бір кезде комада жатқан Хайдың оянғанын біледі, бұл Ecl-де олардың арасындағы байланыс арқасында болды.

2006 жылғы "Волкқайқай"

Олиза Шарда Кобриана – Уайверн ордасының мұрагері, құстар мен жыландар мекендейтін жер, олардың бір-бірімен соғысы Олиза туылмас бұрын аяқталды. Бірақ ашкөздік тез өле қоймайды, Олизаның жылан күйеуі құстардың жерінде сабалып жатқан күйі табылады. Егер оның халқы әлі де бейбіт өмір сүре алмаса, оның біртұтас қоғамды қалай басқаратыны мүмкін? Олиза – жартылай бүркіт, жартылай кобра, және екеуінің араласып, вивернге айнала алады. Ол екі қоғамның бірігуін бейнелейді, құстардың әуенін және қарапайымдылығын, жыландардың биін және еркіндігін жақсы көреді. Ол өзінің үйі – Уайверн ордасын жақсы көреді, бірақ бұл әлем әлі де ғиреншілікке бөлінгенін анық көреді. Олизаға серігін таңдау керек, бірақ құс немесе жыланды таңдаса, екеуі де азамат соғысына ұшырауы мүмкін. Оның бір күйеуі өлтіре жаздағанда, оның халқының әлі қаншалықты жол бағатынын түсінеді. Бірақ ол ештеңе істеуге үлкермес бұрын, арыстан сарбаздары оны ұрлап алып, үйінен апталар сапарға, солтүстікке алып кетеді. Виверннің қайта оралу жолы қиындықтарға толы. Жолда ол Бетиямен кездеседі, ол қасқырға айнала алатын адам, және оған үйіне қайтуға көмектеседі. Сондай-ақ ол Обсидиан гильдиясын табады – қылмыскерлер мен бишілердің тобы, көбінесе ақ жыландардан тұрады, олар бұрын жылан жерлерінен қуылған, бірақ тыйым бірнеше жыл бұрын алынған. Олиза Уайверн ордасына оралғанда, Хаймен сөйлескен кезде, болашаққа қатысты бір көрініс берілгенін біледі. Ол билік еткен болашақта Уайверн ордасы қиратылып, адамдар өлтірілген, Олиза билік ете алмайтынын түсінеді, егер ол үйінің гүлденуін қаласа. Олиза өзінің туысы Салем Кобриананы жыландар тағына, ал тәтесін (Олизадан екі жас кіші) – Сиве Шардайды құстар тағына отырғызады. Содан кейін ол жаңа серігі Бетиямен бірге Обсидиан гильдиясына кетеді.

2007 жылы Wyvernhail

em'Ecl'la'Hai баяндаған, араласып кеткен бүркіт, Anjay Cobriana мен shm'Ahnmik'la'Darien-нің баласы. Кітап "Wolfcry" аяқталғаннан кейін бірден басталады. Олиза Уайверн сотының тағынан бас тартқанда, Хай өзінің саккриасында (көне тілде «болашақты көру») Уайверн сотының өртелуін және қирауын көреді. Осы соңғы кітапта Хай бейбітшілікті сақтап, Уайверн сотының халқын қорғау үшін күресуге тиіс.

2010 "Шипаны өзгертетіндер: Көлеңкелер орнының киша'расы"

Трансформерлер: Көлеңкелер Қорының Киеша'расы – "Киеша'ра сериясы" сериясының барлық бес романынан тұратын омнибус. 2010 жылдың 12 қаңтарында жарық көрді.

Даси

Сериалдың негізгі тақырыбы – пішін өзгертуші үш ру, олар ежелгі Мысыр культі – Дасидің тікелей немесе жанама ұрпақтары. Он үш Даси сегіз құдайға, бастысы – Ахнмик пен Анахмирактың екі күшіне табынған. Дасидің сегізі Анахмиракқа және оған ұқсас күш-қуаты бар төрт құдайға, ал төртеуі Ахнмик пен оның екі құдайлық серігіне қызмет еткен. Ахнмик – бақылау, билік, манипуляция, суық, ұйқы, тыныштық және бейбітшілік құдайы. Оның әлемге сыйлағандары – құлдық пен үстемдік, ал бас діни қызметкері – Араселидің көмегімен Cjarsa болған. Оның пантеонындағы басқа құдайлар – өлім құдайы Бриш (бас діни қызметкері Сифка) және бос кеңістік құдайы Экл (бас діни қызметкері Сервос). Анахмирак – от, махаббат, өмір, сұлулық, құмарлық, хаос және жойқындық құдайы, бірақ ең бастысы – бостандық. Пантеонның жарық жағындағы тағы бір құдай – Анахмирактың ұлы Намид, өмір құдайы және діни қызметкер Брассалдың қамқоршысы. Дасидің басшысы – Мэйв, оның міндеті – екі жақтың арасындағы тепе-теңдікті сақтау. Дасидің кіші діни қызметкерлері Несера’рш және Эалла’рш деп аталған. Олар Анахмирак пен Ахнмикке қызмет еткен және бірлесіп Рш деп аталған. Олар халықпен сөйлескен, ал он үш Даси басшылары құдайлармен сөйлескен. Олар барлық пікірлерді ескерген, емшілер мен төрешілер болған және халыққа Аньлех («тағдыр» Даси тілінде) туралы үйреткен. Аньлех әйел ретінде аталғанына қарамастан, ол нақты құдай ма, әлде жалпыға ортақ күш пе екені белгісіз. Әр Рш анклавы – «өз алдына бір әлем» болған, оның мүшелерімен Рш ғана айналысқан. Дасилер бұл фактіге құрметпен қараған, және осы күнгі қалғандары да солай, жылан бишілер гильдиясын (әсіресе жылан сарайы қаласындағы ша’Мехей ұясы мен ақ жыландар гильдиясын) Несера’рштен шыққан деп мойындайды. Аньлех символы бар монеталарды киген бишілерге, тіпті патшалық отбасы мүшелері де шабуыл жасамайды. Мерси соколы – Эалла’рштің қазіргі эквиваленті, бірақ олар патшалық отбасының соқырларына қызмет етуге уәде беріп, патшалық билікке бағыну иммунитетінен бас тарған. Дегенмен, олар өз мүшелерімен ішкі істерде айналысады. Бір күні Лебен есімді жаратылыс Мэйвке келіп, оған табынуды өтінді. Ол тепе-теңдікті бұзатынын білген, бірақ Лебеннің күшіне қорқып, бас тарта алмады. Сондықтан ол оны азғырып, оған ақ жыланның екінші түрін берді. Ол сондай-ақ Даси халқына екінші түрлерін беруін өтінді. Киша мен оның ізбасарларына жыланның, ал Чжарса мен Ахнмикке табынушыларға соқырдың түрлері берілді. Ақырында Анахмирактың ізбасарлары соқырларды қуды, осылайша тепе-теңдік бұзылды. Содан кейін Мэйв пен басқа жыландар арасында араздық туды, оны қара сиқырмен айналысқаны үшін қуды. Бұл туралы мәліметтер Wolfcry кітабында толығырақ келтірілген. Киша жаңа жыландықтардың билігіне көтерілді, ал Мэйвті Несера’рш қабылдады. Кишаның ұлы Диенте Кобриана әулетінің тұңғыш өкілі болды, ал патшаның жыландық атағы оның атынан шыққан. Мэйв Несера’рш арасында өмір сүріп, оның балалары аман қалды және Обсидиан Гильдиясының көп бөлігін құрады. Ахнмикке табынған төрт діни қызметкер әлі де тірі, бірақ олардың жағдайы Falcondance кітабында сәл өзгерген. Олар өздерінің құдайының атын бөлісетін және олар сирек кететін арал қаласында тұрады. Кітаптарда соқырлар жылан мен құстар арасындағы соғысты бастағаны айтылған. Мэйв кеткеннен кейін Дасидің бәрі өз күштерін жоғалтты. Соқырдың күші әлсіз немесе тым күшті болғандарды комаға түсіріп, ақырында теңестірсе, Кишаның күші ашуын жалғастырды. Ол тек көзімен қарап адамды өлтіре алады, оның көзі отты жағады, ал биі бір кезде егінді тыңайтқан жаңбыр әкелді, бірақ су тасқынына себеп болып, жүздеген адамды өлтірді. Содан соң соқырлар оның сиқырын бөліп алу керек деп шешті. Олар Аласдейр есімді кішкентай қызды тауып, оған соқырдың пішінін берді. Содан кейін олар Кишаның күшін бөліп, жартысын Аласдейрге берді. Олар Аласдейрді құстардың билеушісі етіп тәрбиеледі. Кейіннен ол Кишамен және Дасидің жеті Анахмиракқа табынушы мүшелерімен танысты, ал соқыр сиқыры арқылы жылан Аласдейрді өлтірді. Бұл оқиғадан кейін екі түрдің арасындағы ғасырлар бойы созылып келе жатқан соғыс басталды. Мұның бәрі екі халықтың сиқырлы күштері бірікпеуі үшін жасалды, бұл Даси дәуіріндегі Кишаның сиқырлы күштеріне ұқсайтын, елестете алмайтын жойқындыққа әкелуі мүмкін еді.

Құстар

Құстар өте тиімді тыныс алу жүйесіне ие, дене температурасы қалыпты адамдардан әлдеқайда жоғары. Олардың жүректері тыныш күйде минутына шамамен жүз рет соғады. Құстарға пішінін өзгертуге мүмкіндік беретін сиқыр, оларды адамды өлтіретін аурулар мен әлсіздіктерден қорғайды. Олар бес жүз жыл немесе одан да көп өмір сүре алады деген қауесет бар. Алайда, соңғы жылдары бұл дәлелденген жоқ, себебі Авиан-Серпенте соғысы салдарынан олардың өлімі жиі болып тұрады. Көпшілігі қара шаш және қара көзді, ал екінші пішіндері - қарға, қара құс және шақшықұс. Олар құстар болып айналған халықтың тайпа басшыларының ұрпақтары, олардың ата-бабалары Сибил, Мерл және Кине. Мистариге Авиан елшісі жалғыз қазқұрт түрінде келеді, бұл ерекше болып көрінеді. Ерекшелік - патша отбасы, олардың мүшелері алтын шұбарлар пішінін қабылдайды. Олардың адам пішінінде алтын шаштары мен көздері бар. Бұл қасиеттер басқа құс түрлеріне қарағанда тұрақтырақ, сондықтан патша отбасының кез келген баласы, ата-анасының тегіне қарамастан, осы қасиеттерге ие болады. Шұбарлар бала туғанда қыз тууына бейім. Барлық құстар адам пішінін сақтай отырып, құс қанаттарын шығаратын жартылай пішінге (Demi form) айналуға қабілетті. Монархия аналық желі арқылы, яғни "Туули Теа" деп аталатын Королева арқылы жалғасады. Туули Теаның билігі әдетте оның үлкен қызы жүкті болғанда аяқталады, осылайша әулеттің жалғасуын қамтамасыз етеді. Туули Теаның жұбайына ешқандай атақ берілмейді; барлық құс күйеулері алистер (яғни "қорғаушы") деп аталады, бірақ ерлі-зайыптылардың арасындағы байланыс "жұп" деп аталады. Патша отбасының шұбар пішініндегі басқа мүшелеріне Шардае деген отбасылық атымен ресми түрде жүгінеді. Бірінші есімдер мен лақап есімдерді тек жақын достары немесе туыстары жеке өмірде қолданады. Авиан қоғамы аналыққа бағынғанмен, ерлер әйелдерін қорғауға және құрметтеуге міндетті. Жұбайлар бала кезінде бір-біріне берік уәде береді; алистер немесе күйеуі, болашақ әйелінің өмірінде тұрақты қорғаушы болады. Дәстүрлі неке жүйесінде көрінетіндей, Авиан мәдениеті өте консервативті. Барлығы дәстүрмен анықталады, соның ішінде үлкендерге құрмет көрсетуге баса назар аударылады. Әлеуметтік тұрғыдан алғанда, құстар эмоцияларын қатты басады, жұрт алдында күлмейді де, жыламайды да. Бұл қасиет басқа пішін ауыстыратын тайпалардың арасында "құс сақтығы" деп аталады. Жұбайлар жақын болып келеді, бірақ ресми түрде үйленгенге дейін жыныстық қатынастан аулақ болады. Авиандар музыканы, өнерді және әңгіме айтуды бағалайды, бірақ Серпентемен соғыс салдарынан олардың маңызы төмендеп кеткен. Құстар арасындағы ең ауыр жаза - қанаттарын кесу. Қылмыскердің қанаттары кесіліп, оны адам пішініне қайтару үшін у қолданылады. Осылайша, ол енді екінші немесе жартылай пішініне (Demi form) айнала алмайды, ал тырысуы ауыр қылыққа әкеледі. Бұл зақымды тек күшпен пішін ауыстыру арқылы қалпына келтіруге болады, бұл тек соқырлар ғана білетін, күрделі және инвазивті сиқырлы әдіс. Құстар мен Серпенте мыңдаған жылдар бойы соғысып келеді. "Құс әнінде" (Hawksong) сериалдың басында екі жақтың патша отбасылары дерлік қырылып, олардың қоғамдары мен мәдениеттері одан әрі құлдырап барады.

Серпиенті

Бұл жылан құстардан мүлдем өзгеше. Олар өз сезімдерін ашық көрсетеді, тіпті кейбір жағдайларда, аздап ұстау орынды болса да, және құстарға қарағанда әлдеқайда еркін ойлайды. Жылан қоғамында ешкімге зиян келтірмесе, кез келген нәрсеге рұқсат етіледі. Зорлау ең ауыр қылмыс саналады, сотсыз өлім жазасы, себебі кінәсізді өлтіру, кінәліні босатудан жақсырақ деп есептеледі. Анамраққа табынушылар ретінде, жыландар еркіндік таңдауды барлық нәрседен жоғары қояды. Кобриана желісін ұстанатын қарапайым жыландар: зәңгірөлді боалар (Даси Данутаның ұрпақтары), питон (Брассал), жылан (Изадора), қара егеуқұйрықтар (Ландон), қызыл егеуқұйрықтар (Налини), тайпан (Донте) және мамбалар (Нихил). Ақ жыландар да жылан болғанымен, олар бастапқыда Кишадан биік тұрған бас діни қызметкер Мэйвтің ұрпақтары және кобраны өздерінің билеушісі деп мойындамайды. Жыланның патшалық желісі – Кобриана, кобралар және Кишаның ұрпақтары. Құсқарлар оларды ха’Шмла немесе ха’Даси тілдерінде Киша’ра (“Кишаның балалары”) деп атайды. Билеуші Диенте деп аталады, ал оның күйеуі немесе әйелі (жылан қоғамында “серігі” деп аталады) Наг (еркек) немесе Нага (әйел) деп аталады. Таққа мұрагерлікке бірінші ханзада Арами деп аталады. Құстардан айырмашылығы, жыландар үйленер алдында жиі қарым-қатынас жасайды және үйленгенде өз серіктерін өзі таңдайды. Жылан мәдениеті би, музыка және өнерді жоғары бағалайды. Бишілердің гильдиясы – өз алдына бір күш, және олар Кобрианаға адал болғанымен, Диенте оларға тек аз ғана билік ете алады. Жыландар өте әлеуметтік және өсіп келе жатқанда, тіпті ұйықтағанда да басқа балалармен бірге болады. Бұл қажеттілік олардың ересек өмірінде де жалғасады. Жыландар адам түрінде де суыққанды, сондықтан олардың дене температурасы көбінесе бөлме температурасына жақын болады. Олардың Деми формалары оларға жылуды көруге мүмкіндік береді. Бұл оларға құстарды жасырынып тұрғанда да көруге және ажыратуға мүмкіндік береді, себебі олардың дене температурасы жоғары. Жыландар бұл көру түріне көрінбейді және оларды тек иіс арқылы тануға болады, бұл да күшті сезім. Жыланның пішінін өзгертуге мүмкіндік беретін сиқыр оларды адамдарды өлтіретін аурулар мен әлсіздіктерден қорғайды. Сондай-ақ, олар бес жүз жыл немесе одан да көп өмір сүре алады деп айтылады. Алайда, соңғы жылдары бұл дәлелденген жоқ, себебі Авиан-Жылан соғысында олардың үнемі өлтірілуіне байланысты. Қарапайым жыландардың шашы ақшыл бал қоңырдан қараға дейін әртүрлі түстерде болады. Олардың көздерінің түсі әр түрлі зергерлік түстерден тұрады, мысалы, янтарь, сапфир және изумруд. Бұрын жер аударылған Жылан тобынан тараған ақ жыландар ақ сұрғылт шашы мен көк көзімен танымал. Кобриана әулеті қара шашы мен гранат түсті көздерімен танымал, олар бір қараумен гипнозға түсіре алады. Кобраның қасиеттері ақ жыландардан басқа, кез келген жылан қасиеттерінен жоғарырақ сақталады. Барлық жыландар Деми формасына ие, ол олардың көздерінің түсінің жарқырауынан және оқушыларының тік сызыққа айналуынан тұрады. Олар сондай-ақ уы бар тістер мен жылан терісін өсіреді. Олардың Деми формасының уы екінші формасынан әлсіз, сондықтан тістелген жағдайда, құрбан баяу және қиналып өледі. Жылан балалары жылан формасын қабылдауға қабілетті болып туады, бірақ олар алғашқы бірнеше ай бойы оны толық бақылай алмайды және олардың уы төрт немесе бес жылға дейін дамымайды. Жыландар өз уына толыққанды төзбейді, бірақ барлық табиғи уларға жоғары төзімді, сондықтан балалық ашу-ызалар өлімге әкелмейді. Жыландар құстармен де, соқырлармен де будандастыра алады. Алайда, екі нәсілдің арасындағы сиқырдың айырмашылығына және соқырлардың араласқан қанды жек көруіне байланысты, мұндай одақтардың балалары өздерімен соғысып, өз халқынан жақтық қолдау таппайды. Жылан мен құс арасындағы одақ әлдеқайда сәтті, нәтижесінде бес формадағы бала туады (құс және жылан формалары үшін екі толық форма, құс, жылан және адамды біріктіретін Деми формасы, адам формасы және құс пен жыланның қоспасы – выверн). Жыландар мыңдаған жылдар бойы құстармен соғысып келеді және екі тарап та бірін-бірін жиі және тиімді қырып келді. Дасидің түпнұсқа соқырларынан басқа ешкім шайқастың қалай және неге басталғанын есіне түсірмейді.

Құсқарлар (shm'Ahnmik)

Соколы серияның екінші кітабында, «Жылан шақырушы» (Snakecharm) таныстырылып, үшінші кітабында, «Сокол биі» (Falcondance) толықтай талқыланады. Құстар мен жыландардан айырмашылығы, олар өзінің бастауларын және барлық сиқырларын ұмытқан, сокол мәдениеті Даси бөлінісінен кейінгі күндерден бері өте аз өзгерген, тіпті күнделікті өмірде ха’Даси (Даси тілінің ха’Шмла нұсқасы) тілінде сөйлейді. Ха’Даси тілін бұрын аз қолданған соколылар оңай меңгереді, себебі ол құдайлардың тілі және әр соколдың сиқырымен байланысты. Соколылар Аханмик деп аталатын аралда қоныстанған. Олардың өз қаласы бар, ол соколылардың өзі сияқты керемет. Сокол қоғамында құстардан да қатаң иерархия мен ережелер бар. Cjarsa – императрица және оның мұрагері Араселимен бірге барлық соколылардың толық бақылауын ұстайды. Патшалық отбасының әділ, мінсіз және мейірімді емес екенін айту – сатқындық және азаптау арқылы өлім жазасына кесіледі. Патшалық отбасы кез келген адамды азаптайды деу олардың қатыгез екенін білдіреді, сондықтан кез келген азаптау Императрицаның немесе Мұрагердің мейірімі деп аталады. «Мейірім» – жергілікті полиция күші, ол патшалық отбасының бұйрығымен, балаға көмектесуден бастап, адамды өлімге қиюға дейін кез келген нәрсені істейді. Олар жұп болып жұмыс істейді және қажет болған жағдайда басқа мүшелеріне жаза тағайындайды. Егер бір мүше ауырса, барлығы да ауырады. Соколылар физикалық және сиқырлық жағынан да қауіпті жауынгерлер, ал олардың ережелеріне немесе үкімдеріне қарсылық көрсету көбінесе өлімге алып келеді. Қатаң әлеуметтік иерархияға қарамастан, соколылар құстарға қарағанда жыландарға көбірек ұқсайды, себебі олардың ортақ тамырлары бар. Соколылар би мен музыканы жоғары бағалайды және олардың салған әр нәрсесі – өнер туындысы. Көптеген соколылар өздеріне ұнайтын серікті таңдауға құқылы болса да, олар өздерінің түріне жататын соколылармен ғана шектеледі. Сокол балалары сирек кездеседі және олар өте құнды. Әрбір соколдың дүниеге келуі олардың сиқырын өзгертеді, оны барлық соколылар сезінеді. Әртүрлі сокол түрлерінің арасындағы балалар оңай ұғымға келеді, бірақ олар көбінесе бұрмаланған сиқырмен туады, бұл әдетте оларды және айналасындағы барлық нәрсені жояды. Бұрмаланған сиқыры жоқ адамдар сиқырсыз болады. Олар қажалар деп аталады және сиқырдың тыныс алу сияқты кең таралған мәдениетте олар ерекше саналады, әсіресе олардың қанаттары болмайды. Сокол мен басқа түрдің арасындағы балаларды тудыруға тыйым салынған, себебі олардан туатын баланың сиқыры теңгерімсіз болады. Әсіресе, жылан мен соколдың аралас тұқымдары теңгерімсіз деп саналады, себебі жылан сиқырының тұрақсыз табиғаты тыныш соколдың жартысын «жағайды». Бұл құс соколының будандарына да қатысты болуы мүмкін, себебі Авиандар Серпиенттің бастапқыда бағындырған сиқырының екінші жартысын иеленеді. Аралас қандыларды көбінесе аралас қандылар немесе ха’Даси тілінде квемак деп атайды. Соколылар жаяу жүріп-тұра бастағаннан кейін ұрысқа үйрене бастайды. Олар әдетте өздерінің сиқырын (ха’Даси тілінде jaes’Ahnmik деп аталады) одан да ерте зерттей бастайды. Төрт жасында олардың сиқыры тексеріледі, олардың сиқырына бағынбастан, өздерін қолдау үшін сиқырды қолдану қабілетін тексеру үшін тамақсыз және сусыз екі апта бойы тұруы керек. Алғашқы онжылдықтың соңына дейін сиқыры оянбағандар қажалар болады. Бұл – сиқырлы сокол. Соколылардың сиқырының ең көп таралған түрі – күшті иллюзиялар жасау, бірақ одан да жетілген техникалар кең ауқымды қабілеттерді қамтиды. Ақылмен жүру – бұл басқа адамның санасына басқа өлшемге кіргендей кіру қабілеті. Соколылар ішкі және сыртқы жараларды емдей алады. Ынталандыру сиқыры белгілі бір қалауды күшейту және субъектіні қалау бойынша әрекет етуден сақтайтын басқа сенімдерді азайту үшін қолданылуы мүмкін. Күшпен өзгерту – бұл басқа пішін алмастырушының сиқырын манипуляциялауға мүмкіндік беретін, меңгеру өте қиын шеберлік. Оны жараларды емдеуге және уды емдеуге пайдалануға болады, бірақ ол адамның болмысын манипуляциялау болып табылатындықтан, оны өте инвазивті деп санайды және оны шұғыл жағдайда ғана қолдануға рұқсат етілмейді. Осы дағдыға қасақана үйретілген жалғыз адам – «Мейірім». Пайдаланушы басқа пішін алмастырушының сиқырына батып кеткендіктен, олар әртүрлі деңгейдегі мүмкіндіктерді алады. Егер оны жеткілікті тереңдікте қолданса (әдетте, біреуді құтқару үшін сәтсіз әрекетте), сокол өзінің нысанасының барлық түрлерін (адам, Деми және жануар) толықтай ала алады. Императрицаның ең бағалы сыйы – сакри тоқу. Саккри – сиқырды қалыптастыратын билер. Оларды ойын-сауық үшін, нағыз эмоцияларды немесе жаңбыр сияқты физикалық сезімдерді тудыру үшін немесе өткен немесе болашақ туралы көріністер жасау сияқты маңызды сиқыр үшін пайдалануға болады. Сакри тоқуды жетік меңгеру үшін соколыларға ғасырлар қажет болуы мүмкін, содан кейін ғана олар элиталық бишілер тобына қосыла алады. Сонымен қатар, көбінесе көрінетін күлгін энергияны қолданатын әртүрлі шайқас сиқыры бар. Jaes’Ahnmik көбейту мәселелеріне жарамайды. Соколылар осы себепті сирек бала туады және егер оны басқа түрді емдеу үшін қолданса, әйелдердің бала туу қабілетін жоятын жоғары тәуекел бар. Олардың сиқыры оларды барлық нәрседе шындықты айтуға мәжбүрлейді. Ескі мифтерде айтылғандай: «Аханмик барлық серттерді шындыққа айналдырады, барлық жалғанды ашыққа шығарады және жазылған сөзді таста қашап жазылған қандай етеді». Бұл соколылардың басқалардың жайлы болуы үшін ақ өтірік айтуға болмайтынын білдіреді, мүмкін тіпті өміріне қауіп тудырады. Олардың барлық оқуы сиқырын теңгерлеу үшін жасалады. Сиқырын бақылауға әлсіз немесе сиқыры бақылаудан шығып кеткен соколылар құдай Эклге құлайды. Сервос Эклді ешнәрселіктің, ешқашан болмаған және бола алмайтын нәрсенің бос кеңістігі деп сипаттайды. Оның әлемі (Экл’гах деп аталады, яғни иллюзия) көбінесе күміс айдың астындағы қара мұз жазықтығы сияқты көрінеді. Ол жасқа ұқсас, оның ішіндегі «арманшылдармен» манипуляцияланады. Ол «Эклге мініп» жүргендерге өткенді, қазіргіні және болашақты көрсете алады, ал Эклден ешқандай талапсыз, ерікті түрде кіргендер одан құтыла алмайды. Бұл оларға қорқынышсыз сиқырларын қолдануға және «Мана’Экл» деген атақты алуға мүмкіндік береді. Оның құтылу үшін оны мағынасыз етуді іздегендер Эклге борыштарын төлейді, ол оларды арман тәрізді комаға түсіріп алады. Олар «шм’Экл» деп белгіленеді. Олар өмір мен өлім арасында, көбінесе қозғалмайды, бірақ кейде көріп отырған қорқыныштарға қарсы сиқырмен шабуылдайды. Шындыққа жақындаған сайын туындайтын ауыртпалық оларды Эклге тереңірек итереді, олардың қайта оралу ықтималдығы азаяды. Шм’Экл патшалық қанға ие болғандарды олардың жағдайына қарамастан сезе алады және кейбіреулері әлемнің ауыртпалығынан құтылу үшін қасақана Эклге қашқандықтан, олар оянуға қуанбайды. Эклден өзіңді құтқарудың жалғыз жолы – дүниелік байланыстар мен серттерге қайта оралу. Бұл жұбайларға, серіктерге немесе монархтарға берілген уәделерді қамтиды. Ақылмен жүруде ұлы шеберлікке ие соколылар техникалық түрде шм’Эклге көмектесе алады, бірақ осындай күшке ие болғандардың саны аз, сондықтан олардың қызметі көбінесе маңыздырақ міндеттерге жұмсалады. Соколылар (әсіресе Арасели) жыландарға зиян келтіретін am’haj деп аталатын уды ойлап тапты және оның көп мөлшерін құстарға сатты. Ол жыланның ішіндегі Anhamirak сиқырының қалған ұшқынын өзін-өзі жоятын отқа айналдырады. Олардың сиқыры болмаса, жыландар өледі. Оны сұйылтуға болады, бірақ таза түрінде тіпті кішкентай сызаттан да жылан бірнеше секунд ішінде есінен айырылады, ал егер ол оларды есінен айыруға жеткілікті күшті болса, ол соңында оларды өлтіреді. Кобра am’haj уымен өлтірілген кезде, олардың көздерінен гранат түсі жоғалады, олардың көздері табиғи түске ие болады. Бұл басқа жыландарға да қатысты болуы керек, олардың да зергерлік түсті көздері табиғи емес. Сокол иерархиясы оларды қатаң шекаралары бар бірнеше классқа бөледі. Кластар әдетте адамның сиқырын бақылау қабілетімен немесе оның шығу тегімен анықталады. Соколылардың төрт түрі бар, әрқ...

Обсидиан гильдиясы (Маве'ра/Ақ жылан)

Гилдия негізінен ақ жыландардан, Мейвтің ұрпақтарынан тұрады және ол алғаш рет «Вольфкри» еңбегінде егжей-тегжейлі сипатталған. Олар жыландық қоғамнан шеттеулі өмір сүріп, орманды аң аулау және жергілікті қасқырлар үйірмесімен сауда жасау арқылы күнекөршілік етеді. Кездейсоқ, жыландық қоғамнан қуылғандар да оларға қосылады. Көбінесе, бұл – Құс жылан соғысында соғысудан бас тартқан және сатқын деп жарияланған сарбаздар. Дегенмен, олар өздерін түзетуге ниетті қылмыскерлерді де қабылдайды. Ал, осыған келіспегендер соңғы қауіпсіз мекеннен қуылған. Гилдия мүшелері Даси культінің төменгі дәрежедегі дін қызметкерлері – Несера’рштің жолын ұстанады. Осының нәтижесінде ақ жыландардың сиқырлық қабілеті ешқашан жоғалған жоқ. Алайда, Мейвтің сиқыры тепе-теңдікті сақтау мүмкіндігіне байланысты болғандықтан, олардың сиқыры ешқашан жыландардың немесе бүркіттердің сиқырындай құрылыстарға ұшырамайтын, күшті болған емес. Rsh-тің сенімі бойынша, барлық адамдар белгілі бір деңгейде байланысты, сондықтан есімдерін атап шақыру арқылы сіз өзіңізбен сөйлесіп жатырсыз. Сондықтан, гильдия мүшелері өз есімдерін тек жақын достарымен және туыстарымен бөліседі, ал қалғандарына «Обсидиан» деп аталады. Гилдия мен жыландық қоғам арасындағы араздық Даси дәуіріне дейін барады және олар Кобриана әулетінен сақтанады. Бұрын көп рет кешірімдер беріліп, жаппай өлім жазалары орындалған. Гилдия екі буын бұрын кешіріліп, жыландық қоғамға қайта қабылданғанмен, осы ұсынысты тек гильдияның екі мүшесі ғана қабылдады. Екі топ арасында енді ешқандай қақтығыс болмаса да, гильдия Вайверн сотының қатаң заңдарына қарағанда көшпенді өмір салтын артық көреді.

Мистари

Бұл тайпа "Шаян әнінде" қысқаша айтылады. Олар – бастапқыда Азияда мекендеген, бірақ адамдардың қысымымен шығарылып кеткен жолбарысқа айнала алатын тайпа. Олардың өте дана екеніне сенетін болғандықтан, басқа тайпалар қиын жағдайларда олардан ақыл сұрау үшін жиі келеді. Зейне Кобриана ағасы қайтыс болғаннан кейін жылан және құс тайпаларының басшыларын кездестіруді шешкенде, бұл кездесу Мистари жерінде ұйымдастырылды. Мистари тайпасының әйел басшысы Диса екі халықты патшалық үйлерді біріктіру арқылы одақтастыруды ұсынды. Олар – барлық пішін өзгертушілердің ең ежелгісі. Олар туралы "Естелік тұрақтылығы" (Атвотер Родстың Киша'ра сериясынан тыс жазылған романы) кітабында да айтылады.

Қасқырлар

Қасқырлар алғаш рет «Елікше құмарлықта» есімді туындыда айтылып, «Қасқыр дауысы» есімді туындыда жан-жақты зерттелді. Қасқыр пішін өзгертушілер альфа басшылығымен топтарда өмір сүреді, альфа ер немесе әйел болуы мүмкін. Олардың қоғамы құрмет, міндет, аң аулау шеберлігі және күш-қуатты бағалайды. Топтың басшылығы физикалық күш арқылы анықталады, кез келген адам альфаның орнына таласа алады. Әр топ жеке-жеке өмір сүреді және біртұтас басшылық жоқ сияқты. Әр топтың ерекшеліктері топтан топқа өзгеше, бірақ бұл көбінесе әр топтың қандай климатта өмір сүретініне байланысты. Оңтүстіктегі топтар достыққа бейім көрінеді, ал солтүстіктегілер әлдеқайда қатал. Қасқырлар Авиандар мен Серпиенттермен байланыстан жаңылды, бірақ соғыс аяқталғаннан кейін екеуімен де сауда жасады.

Арыстандар

Бұл пішін өзгертушілер алғаш рет «Вольфкри» кітабында таныстырылды. Олардың патшалығы немесе біртұтас басшылығы жоқ, олар көшпелі топтар болып табылады. Олар негізінен жалдамалы әскер ретінде жұмыс істейді, базардан базарға және жұмыстары оларды қайда қажет болса, сол жерге саяхаттайды.