Кіріспе

Француз журналисі (туған 1958)

Даниэль Шнайдерманн (5 сәуірде 1958 жылы Парижде туған) – француз журналисі, теледидарлық медианың талдауына ерекше назар аударады. Ол негізінен апталық бағаналарда жұмыс істейді – бұрын Le Monde газетінде, қазір Libération газетінде және «Arrêt sur images» (Freeze frame) видеоарнасында. Бұл арна бұрын France 5 мемлекеттік телеарнасында көрсетілген, бірақ қазір жазылым төлемдері арқылы қаржыландырылады. 2007 жылы France 5 басшылығы телешоуды жапқаннан кейін «Arrêt Sur Images» веб-сайты құрылды.

Өмірбаян

Журналистерді даярлау орталығында оқығаннан кейін Даниэль Шнайдерман 1981 жылы Le Monde газетінде жұмыс істеді, ал 1983 жылы шетелдік тілші болып тағайындалды. 1992 жылы ол Le Monde газеті үшін теледидар туралы күнделікті мақалалар жаза бастады, телеарнаның ақпаратты қалай ұсынатынын және оның көрермендерге қатысты ықпалын сынады. Ол Франсуа Мориак немесе Морван Лебеск сияқты жазушылар отыз жыл бұрын бастаған теледидар сын-пікірінің дәстүрін жалғастырды (осы тақырыпқа қатысты Жером Бурдон мен Жан Мишель Фродонның "Критикалық көз – Теледидарды сынға салатын журналист" (L'œil critique – Le journaliste critique de télévision) кітабын қараңыз). 1995 жылы оның жазған мақалаларының сәттілігі оған France 5 телеарнасында "Arrêt sur images" ("Freeze Frame") атты апталық бағдарлама жасауға мүмкіндік берді, оны өзі дайындады және жүргізді. Журналист Паскаль Кларк алғашқы жылы онымен бірге бағдарламаны жүргізді. "Arrêt sur images" бағдарламасының мақсаты – теледидардағы бейнелер мен сөздерді "декодтау", сондай-ақ түрлі сарапшылар мен журналистердің көмегімен бұқаралық ақпарат құралдарының дереккөздерін және олардың әсерлілігін талдау. Бағдарлама өзін-өзі сынау үшін интернетті пайдалануға тырысады. Әр ай сайын "Arrêt sur images" интернет-форумындағы пікірталастарды қадағалайтын форум модераторы бағдарламаға келіп, сайтқа жазғандардың пікірлері туралы Даниэль Шнайдерманнан сұрақ қояды. Шнайдерман 2003 жылдың қазан айына дейін "Le Monde" газеті үшін апта сайын мақалалар жазды, содан кейін "The Media Nightmare" (Le Cauchemar médiatique) атты кітабы жарық көргеннен кейін жұмыстан босатылды. Ол кітабында "Le Monde" газеті басшылығы оларға қатысты сынға жауап бермегендігіне наразылық білдірген. Соңғы мақаласында ("Теңіздегі мақала" немесе "Une chronique à la mer") ол ашықтығымен мақтан тұтатын газеттің санкцияларына қаншалықты көңілі қалғанын және таң қалғанын айтты. Ол 1989 жылы "Камералар қайда?" (Où sont les caméras ?) кітабында баспагері Серж Юлиді сынаған Libération газетіне медиа сарапшысы ретінде жұмысқа орналасты. Юли Шнайдерманды "жаққа ауысқандығы" үшін айыптады. Шнайдерман интернетті деректер көзі ретінде талдауға, әсіресе блогтар мен Wikipedia сайтының дамуына қызығушылық танытады. Мысалы, 2006 жылы ол анонимді авторлар мен энциклопедия жазушылардың дамуын қорқынышты жағдай деп санағанын айтты.

Сын

Медиа сыншысы ретінде Шнайдерман сынға ұшырады, бұл сын жеке оған немесе оның "Фриз фрейм" шоуына бағытталған.

Пьер Бурдье

1996 жылдың 20 қаңтарындағы "Фриз фрейм" эпизоды социолог Пьер Бурдье жасаған сынға тоқталды, ол журналистер Жан Мари Кавада мен Гийом Дюранға шақырылған болатын. Бурдье шоу оған өз пікірін толыққанды жеткізуге мүмкіндік бермеді деп есептеді және "телевизионды теледидар арқылы сынға алуға болмайды" деген бастапқы ойын растады; Даниэль Шнайдерман Бурдьенің сын-ескертпесі теледидардың жұмыс істеу принципін дұрыс түсінбеуден туындады деп жауап берді. 1996 жылы Бурдье "Телевизия туралы" ("Sur la télévision") кітабын жариялады, ал Шнайдерман 1999 жылы "Бурдьеден кейінгі журналистика туралы" ("Du journalisme après Bourdieu") кітабын шығарды. Журналист Пьер Карлес, қысқа мерзімге Шнайдерманмен бірге жұмыс істеген, түсірген "Соңында қолға түсті ме?" ("Enfin pris?") фильмінде Шнайдерман басты рөлде, ал Карлес оның жақпарушылық танытуы мен жасыруы мүмкін деген күдікке ие. Фильм Пьер Бурдьемен болған эпизодтың кадрларына негізделген, сондай-ақ Vivendi Universal компаниясының бас директоры Жан-Мари Мессье кейіннен "Фриз фрейм" шоуына жеке шақырылғанын көрсетеді, онда Шнайдерман Бурдьені бағдарламаға пікірсайыс түрінде қатысуға шақырды.

"Le Monde" газетінен босату

Пьер Пеан мен Филипп Коэннің "The Dark Side of Le Monde" (La Face cachée du Monde) кітабына байланысты туған даудан өзге, Даниэль Шнайдерман өзінің "The Media Nightmare" (Le Cauchemar médiatique) кітабында газет басшылығының реакциясын сынады, олар кітапта келтірілген аргументтерге жауап бермегенін мәлімдеді. 2003 жылдың қазан айында «Le Monde» газетінің директорлары оны «негізді және маңызды себептермен» жұмыстан шығарды: газеттің сөзінше, Шнайдерманның кітабындағы бір бөлім «ол қызмет ететін ұйымға зиян келтірген». Журналист газетке қарсы Париж қаласындағы еңбек арбитражына шағымданып, 2005 жылдың мамырында сот оның пайдасына шешім шығарды. «Le Monde» бұл шешімге апелляция жасады. Алайда, 2003 жылы Шнайдерман өзі «Arrêt sur images» бағдарламасының тәуелсіз қызметкерін және интернет-форумның модераторын жұмыстан босатты, оларды бағдарлама қағидаттарына қайшы келетін әрекеттер жасады деп айыптады. Бұл жұмыстан босату 2005 жылдың 20 мамырында сотта орынсыз деп танылды, себебі оны негіздеу үшін жеткілікті дәлелдер болған жоқ.

Ескертпелер мен сілтемелер

Жоғарыдағы мәтін француз тіліндегі Уикипедияның :fr:Daniel Schneidermann мақаласын аудаудан бастау алды.