Кіріспе

Халықтың дифференциациялану шамасы

Фиксация индексі (FST) – генетикалық құрылымға байланысты халықтың дифференциациялану шамасы. Ол көбінесе генетикалық полиморфизм деректерінен, мысалы, жалғыз нуклеотидтік полиморфизмдерден (ЖНП) немесе микросателлиттерден есептеледі. Райттың F статистикасының ерекше жағдайы ретінде жасалған, ол популяциялық генетикада ең көп қолданылатын статистикалардың бірі болып табылады. Оның мәндері 0-ден 1-ге дейін өзгереді, 0,15 – маңызды дифференциациялануды, ал 1 – толық дифференциациялануды көрсетеді.

Есептеу

Іс жүзінде, анықтамалар үшін қолданылатын шамалардың ешқайсысын оңай өлшеу мүмкін емес. Осының салдарынан, әртүрлі бағалаулар ұсынылған. ДНК тізбегі деректеріне қолданылатын ерекше қарапайым бағалаушы:

мұндағы және – әртүрлі субпопуляциялардан немесе бір субпопуляциядан алынған екі жеке тұлға арасындағы жұптық айырмашылықтардың орташа санын көрсетеді. Популяция ішіндегі орташа жұптық айырмашылық, жұптардың санына бөлінген жұптық айырмашылықтардың қосындысы арқылы есептеледі. Дегенмен, бұл бағалау, үлгілердің мөлшері кішкентай болғанда немесе популяциялар арасында олар әртүрлі болғанда қате нәтиже береді. Сондықтан, FST-ны есептеу үшін тәжірибеде күрделірек әдістер қолданылады. Ең көп қолданылатын процедуралардың екеуі – Вейр мен Кокерхамның (1984) бағалаушысы немесе молекулалық дисперсияны талдау. Осы әдістерді іске асыру тізімі осы мақаланың соңында келтірілген.

Адамдағы FST

FST мәндері таңдалған популяцияларға күшті түрде байланысты. Даниялықтар мен голландиялықтар, португалдар мен испандар сияқты жақын этностық топтар 1%-дан төмен мәндерді көрсетеді, олар панмиксиядан ажырату мүмкін емес. Еуропа ішінде ең әртүрлі этностық топтардың мәндері шамамен 7% құрайды (самилер мен сардиниялықтар). Егер өте әртүрлі гомогенді топтар салыстырылса, жоғары мәндер табылады: Мбути және Папуа арасындағы ең жоғары мән шамамен 46% болды. 0,125 генетикалық қашықтық, әлемдік популяцияға қатысты, бір ата-тектің туыс емес адамдары арасындағы туыстық дәрежесі, кездейсоқ жұптасушы популяциядағы жартылай бауырлар арасындағы туыстық дәрежесімен тең екенін көрсетеді. Сондай-ақ, егер белгілі бір ата-тектік популяциядан шыққан адамның аралас жарты бауыры болса, онда ол адам өз ата-тектік популяциясынан шыққан туыс емес адамға қарағанда, аралас жарты бауырына генетикалық жағынан жақын болады.