Кіріспе

Арчибальд Лэмпман сыйлығы – жыл сайынғы канадалық әдеби сыйлық, оны Блейн Марчан құрды және «Arc» әдеби журналы табыстайды. Бұл сыйлық Ұлттық астана аймағында тұратын автордың айналымдағы ең үздік поэзия туындысына беріледі. Сыйлық көркем және көркем емес әдебиет үшін Оттава кітап сыйлықтарымен бірге тапсырылады.

Тарих

Бұл сыйлық канадалық ақын Арчибальд Лэмпманның (1861–1899) құрметіне берілген. 1861 жылы туған ол 1882 жылы Тринити колледжін (Торонто) бітірген, содан кейін Оттаваға көшіп, 1899 жылы қайтыс болғанға дейін пошта бөлімінде жұмыс істеген. Ол сол кездегі жаңа елдің шөлдік астанасы болған аймақты аралап жүргенде байқайтын табиғат егжей-тегжейлеріне метафизикалық ойларды сіңіру қабілетімен танымал болды. Оның кітаптарына «Шайырдың арасында» (1888), «Жер жырлары» (1895) және өлімнен кейін жарық көрген «Алкиона» (1900) кіреді. 2007 жылы Арчибальд Лэмпман атындағы поэзия сыйлығы Дункан Кэмпбелл Скотт қорымен біріктіріліп, екі ұлы Конфедерация ақынының құрметіне жыл сайынғы 1500 долларлық Лэмпман–Скотт сыйлығы құрылды. Бұл серіктестік 2010 жылы аяқталды және бәйге өзінің бұрынғы атауына – Арчибальд Лэмпман атындағы поэзия сыйлығына қайта оралды. Сыйлыққа Скотттың есімін қосу көптеген жылдар бойы үндістер ісіне жауапты Канада үкіметінің шенеунігі ретінде оның әрекеттеріне байланысты дау тудырды. Канаданың Үндістер ісі жөніндегі агенттігінің басшысы ретінде Скотт ұлттық үкіметтің интернат мектептер жүйесін абориген балаларын канадалық қоғамға ассимиляциялаудың құралы ретінде насихаттады, оларды ата-аналары мен туған мәдениетінен бөліп алды. 2003 және 2008 жылдары сыйлықтың иегері болған Шейн Родс 2008 жылы 1500 доллар сыйлық ақшасының жартысын алғашқы халықтардың денсаулық сақтау орталығы – Уабано аборигендер орталығына берді. «Мен жазғандарымды ескеретін болсам, бұл ақшаны алу дұрыс болмас еді», – деді Родс. Ақын алғашқы халықтар тарихын зерттеген кезде Скотттың есімін жиі кездестіргенін айтты. CBC хабарлағандай, Родс «Скотттың мемлекеттік қызметкер ретіндегі мұрасы оның канадалық поэзияның ізашары ретіндегі еңбегіне көлеңке түсіреді» деп санайды. Оған жауап ретінде, «Arc Poetry Magazine» журналының сол кездегі редакторы Анита Лахи Скотттың Үндістер ісі жөніндегі басшы ретіндегі әрекеттерін есте сақтаудың маңызды екенін, бірақ оның канадалық әдебиет тарихындағы рөлін жоққа шығармағанын айтты. «Біз бұл туралы хабардар болуымыз және осы мәселелерді талқылауымыз маңызды деп ойлаймын», – деді ол. «Менің ойымша, кез келген суретшінің немесе жазушының өміріндегі даулы немесе күмәнді әрекеттер олардың қалдырған әдеби мұрасын жоққа шығаруға себеп болмауы керек».