Тэд Матта: Американдық баскетбол жаттықтырушысының өмірбаяны

Кіріспе

Тэд Майкл Матта (1967 жылы туған) – американдық колледж баскетбол жаттықтырушысы. 1967 жылдың 11 шілдесінде дүниеге келген Матта қазір "Батлер Булдогс" ерлер баскетбол командасының бас бапкері қызметін екінші рет атқарып жүр, бұрын 2000–01 маусымда осы команданың бас бапкері болған. 2004 жылдан 2017 жылға дейін Матта Огайо штатының "Букиз" командасын бес рет Big Ten конференциясының регулярлық чемпионатына (2006, 2007, 2010, 2011 және 2012 жылдары), төрт рет Big Ten турнирінің жеңімпазы етіп (2007, 2010, 2011 және 2013 жылдары), екі рет "Финалдық төрттікке" (2007 және 2012 жылдары) және 2008 жылғы NIT чемпионатына жеткізді. Ол Огайо штаты тарихындағы ең көп жеңіс тіркеген жаттықтырушы. "Батлерге" оралуға дейін Матта 2021–22 маусымда Индиана штатының және ерлер баскетбол командасының спорттық директоры лауазымында жұмыс істеді.

Ойын мансабы

Иллинойс штатының Хоупстон қаласындағы Хоупстон Шығыс Линн орта мектебіндегі "Корнжеркерс" баскетбол командасының жұлдызы Матта, екінші курста Оңтүстік Иллинойс университетінен ауысқаннан кейін үш маусым бойы "Батлер" университетінің "Булдогс" командасының негізгі құрамында екі жыл ойнады. 1987-88 жылдары ол "Батлер" командасында 100 нәтижелі пас беріп, үш ұпайлық лақтырудың тиімділігі бойынша (.433) көш бастады, ал 1988-89 жылдары еркін лақтырудың тиімділігі бойынша (.872) үздік болды. 1989-90 жылдары Барри Коллиердің басшылығымен құрылған командада ол капитан болды (сол жылы "Батлер" командасының үш капитанының бірі) және мансабын "Батлер" командасының еркін лақтырудың тиімділігі бойынша барлық уақыттардағы тізімінде алтыншы орында аяқтады (.800). 1990 жылы "Батлер" университетінде бакалавр дәрежесін алды. Маттаның "Батлер" командасындағы ең жоғары көрсеткіші – 1989 жылдың 2 наурызында Цинциннатидегі "Ксавьер" университетіне қарсы өткен ойындағы 21 ұпай.

Бастапқы жаттықтырушы жылдары

Жалпы, Матта үш түрлі университеттің құрамында толық уақытты көмекші жаттықтырушы ретінде алты маусым жұмыс істеді, командаларына 128–58 (.688) көрсеткішін тіркеуге және алты маусымнан кейінгі турнирлерге қатысуға көмектесті. Ол бес рет қатарынан конференция турнирінің финалында болды және төрт лига турнирінің чемпиондық жүлдесін жеңіп алды. Матта төрт түрлі бас жаттықтырушының көмекшісі ретінде бес рет NCAA турниріне, ал бір рет маусымнан кейінгі Ұлттық шақыру турниріне қатысты. Матта 1990–91 жылдары Индиана штаты университетінде бас жаттықтырушы Тейтс Локктің аспиранты ретінде жаттықтырушылық мансабын бастады. Толық уақытты жаттықтырушы болуға дейін (1991–94) Батлерде академиялық үйлестіруші және әкімшілік көмекші болып жұмыс істеді. Матта 1994–95 жылдары Майами университетінде (Огайо штаты) Херб Сендекпен бірінші толық уақытты көмекші жаттықтырушы лауазымын иеленді және Майами командасының 23–7 көрсеткішін, Орта Америка конференциясының тұрақты маусым чемпионатында жеңіске және NCAA турнирінің бірінші турында жеңіске қол жеткізуіне көмектесті. Келесі жылы Матта Фил Хопкинс басшылығымен Батыс Каролина университетінде жаттықтырушы болып жұмысқа қабылданды және «Катамаунтс» командасының 17–13 көрсеткішіне, мектеп тарихындағы 10 жылдағы алғашқы жеңіске жетуіне көмектесті. Батыс Каролина Оңтүстік конференция турнирінің чемпионы атанды және NCAA турниріне 16-шы үміткер ретінде қатысты, 64-ші турда 1-ші үміткер Пурдью командасын жеңіске жақын қалдырды. Матта 1996–97 жылдары жаңа бас жаттықтырушы Чарли Коулспен Майамиге оралды және «РедХоукс» командасының 21–9 көрсеткішіне, MAC тұрақты маусым және турнир чемпионаттарында жеңіске және NCAA турниріне қатысуына көмектесті. 1997 жылы Батлер университетінің құрамына қайта оралды және «Булдогс» командасының үш маусым қатарынан 20 жеңіске жетуіне көмектесті. Алты жылдық көмекші жаттықтырушылық мансабында ол елдегі ең жақсы жас жаттықтырушылардың бірі ретінде танылды. Барри Коллиердің ең жақсы көмекшісі болған үш маусымда Батлер 67–29 (.698) көрсеткішін тіркеді, екі Мидвестерн Коллегиаттық Конференция турнирінің чемпиондығын және бір MCC тұрақты маусым титулын жеңіп алды, екі NCAA турниріне қатысты және бір NIT жолдамасын иеленді. Ол Батлердің басты жалдаушысы болып жұмыс істеді.

In total, Matta spent six seasons as a full time assistant coach at three different universities, helping his squads compile a composite 128–58 (.688) record and make six postseason tournament appearances. He was on the bench in five consecutive conference tournament championship games and won four league tournament championship rings. He was in the NCAA tournament five times as an assistant under four different head coaches and in the postseason National Invitation Tournament once. Matta began his coaching career at Indiana State University as a graduate assistant under head coach Tates Locke in 1990–91. Matta served as an academic coordinator and administrative assistant at Butler (1991–94) before moving into the full time coaching ranks. Matta took his first full time assistant coaching position under Herb Sendek at Miami University (Ohio) in 1994–95 and helped Miami to a 23–7 record, a Mid American Conference regular season championship and a first round win in the NCAA tournament. The following year, Matta accepted a coaching position at Western Carolina University under Phil Hopkins and helped the Catamounts to a 17–13 record, the school's first winning record in 10 years. Western Carolina captured the Southern Conference tournament championship and advanced to the NCAA tournament as a 16 seed, very nearly upsetting 1 seed Purdue in the round of 64. Matta returned to Miami under new head coach Charlie Coles in 1996–97 and helped the RedHawks to a 21–9 record, the MAC regular season and tournament championships and a berth in the NCAA tournament. Matta rejoined Butler University's staff in 1997 and helped the Bulldogs to three consecutive 20 win seasons. He established himself as one of the nation's best young coaching prospects during a six year assistant coaching stint. In his three seasons as Barry Collier's top assistant, Butler compiled a 67–29 (.698) record, won two Midwestern Collegiate Conference tournament championships and one MCC regular season title, made two NCAA tournament appearances and earned one NIT berth. He served as Butler's primary recruiter.

Үй басқарушысы

Матта 1999-2000 маусымынан кейін Барри Коллиер Небраска университетіне бас жаттықтырушы болып кеткен соң Батлер клубының бас бапкері болды. Матта 2000-01 жылы Батлердегі бас бапкер ретіндегі алғашқы және жалғыз маусымында «Мидвестерн Колледж Конференциясы» жыл бапкері атанды, «Булдогз» командасын клуб тарихындағы рекордтық 24 жеңіске жеткізді. Ол сондай-ақ CBS SportsLine және College Insider.com сайттарында «Жылдың жаңа бапкері» деп танылды. Матта басшылығымен Батлер сол жылы 24-8 есебімен, 11-3 көрсеткішімен, MCC тұрақты маусым чемпионатында, MCC турнирінің жеңімпазы атанды және NCAA турнирінің екінші кезеңіне қатысты. Батлер соңғы 15 ойынының 13-інде жеңіске жетті. Аризона командасы, кейіннен NCAA турнирінде күміс жүлдегер атанды, Батлердің турнирдегі жолын екінші кезеңде тоқтатты.

Ксавье

Ксавьерде Матта мушкетерлерді үш рет қатарынан 26 жеңіске жеткізді, 2002 және 2003 жылдары Атлантик 10 конференциясының регулярлық маусым чемпионатында екі мәрте жеңіс алып, 2002 және 2004 жылдары екі лигалық турнирде жеңімпаз атанды. Ксавьер үш рет NCAA турнирлеріне қатысты, оның ішінде 2004 жылы екі рет екінші раундқа өткеннен кейін Elite Eight турниріне де қатысты. Маттаның 2002–03 маусымдағы 26 жеңісі – Ксавьердің екінші жылдық бас бапкері үшін ең жоғары көрсеткіш болды. Ол сондай-ақ, Ксавьердегі жаңадан бастаған бас бапкердің ең көп жеңісі бойынша мектеп рекордын жаңартты. Ксавьердің 2001–02 маусымдағы 26–6 есебі рекордтық көрсеткішті орнатты. Матта 2002 жылы Атлантик 10 конференциясының жыл бапкері атанды, сонымен қатар Мушкетерлерді лигада 14–2 есебімен үздік регулярлық маусымға және Атлантик 10 конференциясының турнирлік чемпионатында жеңіске жеткізді. Бұған қоса, Матта конференция тарихында A–10 регулярлық маусым мен турнир чемпионаттарын жеңіп алған жалғыз бірінші жылдық бапкер атанды.

Огайо штаты

Матта 2002–03 жылғы Найсмит ұлттық жаттықтырушы сыйлығының финалисі болды. Ол 2004 жылдың 7 шілдесінде Огайо штаты тарихындағы 13-ші бас жаттықтырушы болып тағайындалды, бұрынғы жаттықтырушы Джим О’Брайен қызметтен босатылғаннан кейін. Ол өзінің алғашқы маусымын Колумбуста дайындауға көп уақыт жұмсады, ол 65–64 есебімен жеңіске жетті. Бұл жеңіс бұрын жеңіліссіз және рейтингте көш бастап тұрған Иллинойс университетіне қарсы тұрақты маусымның соңғы ойынында Value City Arena-да толған зал мен ұлттық телеарна көрермендерінің алдында тікелей эфирде тікелей трансляцияланды. 2004–05 маусымында Buckeyes-тің жалпы көрсеткіші 20–12 болды, бірақ команда жарамсыздықтарына байланысты постсезондық ойындарға қатыса алмады. 2005–06 маусымында Матта Buckeyes командасын 1992 жылдан бері алғаш рет толыққанды Big Ten чемпионатында жеңіске жеткізді, бұл Айова және Иллинойс командаларынан бір ойынмен жоғары нәтиже көрсетті. Buckeyes командасының маусымы NCAA турнирінің екінші турында аяқталды, олар 2006 жылдың 19 наурызында Джорджтаунға есе жіберді. 2007–08 маусымында Маттаның Buckeyes командасы NCAA турниріне қатыса алмады. Алайда, олар екінші жыл қатарынан төрт жаңа негізгі ойыншысымен өнер көрсеткеніне қарамастан, 2008 жылғы NIT турнирінде жеңіске жетті. 2009 жылы Огайо штаты NCAA турниріне қатысты, бірақ бірінші раундта Сиена командасына ұтылды. 2010 жылы Buckeyes Big Ten чемпионатында және 2010 жылғы конференция турнирінде жеңіске жетті. NCAA турнирінде олар бірінші раундта UC–Santa Barbara командасын 68–51 есебімен жеңді. Келесі раундта олар Джорджия Техникасын 75–66 есебімен жеңді, бірақ Sweet 16 турнирінде Теннесси командасына есе жіберді. 2010–11 маусымында Маттаның Buckeyes командасы 29–2 есебімен барлық рейтингтерде бірінші орынды иеленді (конференциялық ойындарда 16–2) және толыққанды Big Ten чемпионатында жеңіске жетті. Buckeyes 13 наурызда Пенсильвания штатын жеңіп, Big Ten турнирінде екінші рет жеңімпаз атанды. Buckeyes 2011 жылғы NCAA турнирінде жалпы бірінші орынды иеленді және Шығыс аймағында бірінші орын алды, онда олар Кливлендте екі ойын жеңіп, кейіннен Шығыс аймақтық чемпионы Кентукки командасына ұтылды. 2011–12 маусымында Матта Огайо штатын үшінші рет қатарынан Big Ten чемпионатында жеңіске жеткізді, бұл жеңісті Мичиган және Мичиган штатымен бөлісті. Огайо штаты Маттаның мансабында екінші рет Final Four турниріне жолдама алды, бірақ жартылай финалда Канзас командасына ұтылды, олар тайм-аут кезінде Buckeyes-тен 9 ұпайға көш ілгері кеткен болатын. 2012–13 маусымында Огайо штаты Big Ten тұрақты маусымында екінші орынды иеленді, лига чемпионы Индианадан бір ойынға қалып қойды. Buckeyes Чикагодағы Big Ten турнирінде жеңіске жетті, бұл Маттаның Big Ten турниріндегі төртінші жеңісі болды. Buckeyes 2013 жылғы NCAA турнирінде 2-ші орынды иеленді. Олар "Elite Eight" турнирінде Вичита штатынан жеңілді. 2015 жылдың 12 наурызында Матта мектеп рекордтық көрсеткішті орнатып, Big Ten турнирінде Минессота командасын жеңіп, OSU үшін 298-ші жеңіске қол жеткізді. 2017 жылдың 5 маусымында Матта денсаулығының нашарлауына байланысты, команданың өнімділігі мен жаңа ойыншыларды іздеудегі қиындықтарға байланысты Огайо штатымен өзара келісім бойынша бас жаттықтырушы лауазымынан кетті. Огайо штатындағы соңғы маусымы Маттаның мансабында алғаш рет 20 жеңіске жетпеуімен аяқталды.

Matta, a finalist for the 2002–03 Naismith National Coach of the Year Award, was hired as the 13th head coach in Ohio State history on July 7, 2004, after the school had fired previous coach Jim O'Brien. No time was wasted preparing for his first season in Columbus, which culminated in a 65–64 victory over undefeated and top–ranked University of Illinois in the regular season finale at Value City Arena before a packed house and a national television audience. The Buckeyes' final record for the 2004–05 campaign was 20–12, but did not include any postseason play, as the team was ineligible. In the 2005–06 season Matta led the Buckeyes to an outright Big Ten Championship for the first time since 1992, finishing one game ahead of Iowa and Illinois. The Buckeyes' season came to an end during the second round of the NCAA tournament when they lost to Georgetown on March 19, 2006. In the 2007–08 season, Matta's Buckeyes did not make the NCAA tournament. However, they won the 2008 NIT championship, despite playing with four new starters for the second consecutive year. In 2009, Ohio State went to the NCAA Tournament, but were eliminated in the first round by Siena. In 2010, the Buckeyes won a share of the Big Ten and the 2010 conference tournament title. In the NCAA tournament they beat UC–Santa Barbara in the first round 68–51. The next round they beat Georgia Tech 75–66, but went on to lose to Tennessee in the Sweet 16. In the 2010–11 season, Matta's Buckeyes were 29–2, ranked #1 in all polls (16–2 in conference play), and won the outright Big Ten Championship. The Buckeyes beat Penn State on March 13 to win their 2nd consecutive Big Ten tournament title. The Buckeyes were the overall number one seed in the 2011 NCAA tournament and the number one seed in the Eastern bracket, where the Buckeyes won two games in Cleveland before losing to eventual Eastern regional champion Kentucky. In the 2011–12 season, Matta led Ohio State to its third straight Big Ten championship, shared with Michigan and Michigan State. Ohio State advanced to the Final Four for the second time in Matta's career, before losing to Kansas in a game the Buckeyes led by nine at halftime. In the 2012–13 season, Ohio State finished second in the Big Ten regular season, one game behind league champion Indiana. The Buckeyes went on to win the Big Ten tournament in Chicago, which was Matta's fourth Big Ten tournament championship. The Buckeyes were a 2 seed in the 2013 NCAA tournament. They lost in the Elite Eight to Wichita State. On March 12, 2015, Matta set a school record for victories, winning his 298th game for OSU after defeating Minnesota in the Big Ten tournament. On June 5, 2017, Matta mutually agreed with Ohio State to step down as its head coach due to health issues that were causing a decline in team performance and recruiting. His final season at Ohio State was the first time in Matta's entire career that he failed to achieve at least 20 wins.

Батлерге қайта оралу

2022 жылдың 3 сәуірінде Батлер клубы ЛаВолл Джорданның орнына Мэттаны бас бапкер етіп тағайындағаны туралы хабарланды.