Кіріспе

Ресейлік белсенді, саяси тұтқын және либералды саясаткер Илья Валерьевич Яшин (Илья́ Вале́рьевич Я́шин; 29 маусым 1983 жылы туған) – 2012 жылдан 2016 жылға дейін Халықтық еркіндік партиясын (ПАРНАС) және оның Мәскеу бөлімшесін басқарған ресейлік оппозициялық саясаткер. Ол сонымен қатар 2017 жылдан 2021 жылға дейін Красносельский ауданының Мәскеу қалалық муниципалды ауданының басшысы және Красносельский ауданы депутаттары кеңесінің бұрынғы төрағасы болды. Яшин 2005 жылы «Оборона» азаматтық жастар қозғалысын, ал 2008 жылы «Солидарность» саяси қозғалысын құрды, ол әлі күнге дейін оның жетекшілерінің бірі болып табылады. Ол 2011–2013 жылдардағы Ресейдегі «Диссиденттер маршы» мен наразылық акцияларына белсенді қатысты. 2012 жылы Ресей оппозициясының үйлестіру кеңесіне сайланды. 2022 жылы Ресейдің Украинаға басып кіруінен кейін үкімет тарапынан оппозицияға жасалған қысым күшейген кезде, Яшин елден кетпеген, түрмеге қамалған немесе өлтірілмеген оппозициялық саясаткерлердің ішіндегі ең ірі платформаға ие деп есептелді. 2022 жылдың маусым айында ол тұтқындалды және кейіннен жаңа соғыс цензурасы заңдары бойынша Қарулы күштер туралы жалған ақпарат таратуда айыпталды. 2022 жылдың желтоқсанында ол 8 жарым жылға бас бостандығынан айырылды.

Саяси мансап

Ол 2001 жылдан 2008 жылға дейін «Яблоко» партиясының жастар қанатының жетекшісі болды, бұқаралық наразылық акцияларын ұйымдастырып, олардың мақсаттары туралы БАҚ-қа сұхбат берді. Бірақ 2008 жылы «Солидарность» қозғалысының белсенді мүшесі болғаннан кейін, «Яблоко» партиясы оны «саяси зиян келтіргені» үшін партиядан шығарды. 2010 жылдың 31 желтоқсанында Яшин Мәскеуде «31 стратегия» митингісіне қатысқандығы үшін тұтқындалды. Оны полиция бөліміне алып барып, он бес күнге қамауға алды. Ол полицияның оған қарсы жалтақталған айғақтар жасағанын мәлімдеді. Amnesty International оны Борис Немцов пен Константин Косякинмен бірге саналы түрде ұсталған адам деп жариялады. Украинаның Киев қаласынан оппозициялық белсенді Леонид Развожаевтің қашқындалып, азапталуына байланысты, Яшин 2012 жылдың 27 қазанында Сергей Удальцов пен Алексей Навальныймен бірге Развожаевтың атынан Мәскеудегі наразылыққа қатысуға тырысқанда тұтқындалды. Үшеуі де қоғамдық тәртіпті бұзу айыбымен күйелді, оларға 30 000 рубль (1000 АҚШ доллары) көлемінде айыппұл салынуы немесе 50 сағат қоғамдық жұмыс істеу жазасы тағайындалуы мүмкін. 2016 жылдың 23 ақпанында Яшин полиция мен наразылардың кедергісіне қарамастан, Чеченстан басшысы Рамзан Қадыровты сынаған баяндама ұсынды, оны Ресейдің ұлттық қауіпсіздігіне қауіп деп атап, отставкаға кетуін талап етті. Баяндамада Қадыровтың оппозициялық белсенділерге және федералды құқық қорғау органдарына қарсы зорлық-зомбылықты қолдауы, оның жосықсыз өмір салты мен сыбайлас жемқорлығы, сондай-ақ жеке армия құруы айтылды.

Мәскеу қалалық депутаты

2017 жылдың 10 қыркүйегінде Яшин Мәскеудің Красносельский ауданының муниципалды депутаты болып сайланды. Бұл округте "Солидарность" командасы 10 орынның 7-сін жеңіп алды ("Бірлік Ресей" партиясы қалған 3 орынды жеңіп алды). 2017 жылдың 25 қыркүйегінде ол лауазымдық міндеттерін атқара бастады. 2017 жылдың 7 қазанында Илья Яшин Мәскеу қаласы Красносельский муниципалды ауданының депутаттар кеңесінің төрағасы болып сайланды. 2018 жылдың 11 сәуірінде Яшин Мәскеу мэрі сайлауына түсу ниетін жариялады және қазіргі мәселені шешіп отырған Сергей Собянинді жеңіп алуға ниеттенді. 2021 жылдың 25 маусымында ол "экстремист" деп танылғандықтан, кезеңдегі заңнамалық сайлауға қатысуға тыйым салынды. Ол мұның Алексей Навальныйды қолдағандығы үшін жасалғанын айтты. 2022 жылдың наурыз айында Яшин Ресейдің Украинаға басып кіруін ашық түрде айыптады.

Тұтқындау және қамауға алу

2022 жылдың 4 наурызында Ресей президенті Владимир Путин Ресей қарулы күштері мен олардың операциялары туралы "жақсы біліп жалған ақпарат" таратқандарға 15 жылға дейінгі мерзімге бас бостандығынан айыру жазасын енгізетін заңға қол қойды. 2022 жылдың 27 маусымында Илья Яшин Мәскеуде жергілікті полиция қызметкерлерімен ұсталды. 28 маусымда Яшин полиция қызметкерінің заңды талабына бағынбағаны үшін 15 күнге қамауға алынды. Яшин бұл істі саяси себептермен қозғалған деп мәлімдеді және Украинадағы соғысқа қатысты оның саяси көзқарасын басуға бағытталған деп санайды. 12 шілдеде Ресей Тергеу комитеті Яшинге Ресей Қарулы Күштерін дискредитация жасады деген айып тақты және оның үйінен іздеу жұмыстары жүргізілді. 13 шілдеде сот оны сотқа дейінгі қамауға алу туралы шешім шығарды; Яшин 2022 жылдың сәуірінде YouTube желісінде жарияланған видеоға байланысты сотталып жатыр, онда ол Киев маңындағы Буча қаласында өлтірілген украин азаматтарының табылғаны туралы айтқан болатын. Прокурор Яшинге 9 жыл бас бостандығынан айыру жазасын талап етті. Amnesty International және басқа да ұйымдар үкіметке оны дереу босатуға шақырды, оның ісі соғысқа сын көзбен қарағандарға жасалған репрессиялардың бір бөлігі деп санайды. 9 желтоқсанда Мәскеу соты Яшинге Бучадағы қазалар туралы мәлімдемелері үшін сегіз жыл алты ай бас бостандығынан айыру жазасын берді. Оның жазасы қарулы күштер туралы "жалған" ақпарат таратуды қылмыстық қылық деп санайтын жаңа заңдар бойынша ең ауыр жаза болды. Үкім шығарылар алдында сотта сөз сөйлеген Яшин: "Менің аузымды тігіп тастайды, мен мәңгі сөйлеуге тиым салынамын. Бәрі осының мағынасын түсінеді. Мен қоғамнан оқшауланып отырмын, себебі олар мені үндемейтін етпекші. Бірақ мен өмір бойында үндемеймін деп уәде бермеймін. Менің міндетім – шындықты айту. Мен шындықты тіпті түрмеде де тастамаймын. Себебі, классикалық айтқандай: «Жалған – құлдың діні»" деді. Яшин Ресей президенті Владимир Путин туралы: «Нағыз күшті лидерлер тыныш және өзіне сенімді болады, ал әлсіздер ғана баршаның аузын жауып, кез келген қарсылықты жоюға тырысады» деді. Ол Путинге жүзбен қарап: «Сіз украин халқына зор қайғы әкелдіңіз, олар бізді ешқашан кешірмейді» деді. 2023 жылдың 19 сәуірінде Яшин Мәскеу қалалық сотында 8 жарым жылға сотталғанына қатысты апелляциялық шағымын қабылдамады. Сотта сөйлеген сөзінде Яшин Путинді халықаралық іздеудегі соғыс қылмыскері деп атады және Путиннің соғыс цензурасы туралы заңдары 1993 жылғы Ресей Конституциясына қайшы келеді, ол цензураға тыйым салады деп мәлімдеді.

Сайлау тарихы

+2017 жылғы Мәскеу қалалық сайлауы (Красносельский ауданы) ҮміткерДауыс саны%Илья Яшин91937.24%Таңдалды Барлығы247022.28%Көз: