Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Екі бірдей хромосома көшірмесі центромер арқылы біріккен.
Two identical copies of a chromosome joined at the centromere
Бауырлас хроматид – хромосоманың ДНК репликациясы нәтижесінде пайда болатын бірдей көшірмелер (хроматидтер). Басқаша айтқанда, бауырлас хроматидті дубликацияланған хромосоманың "жартысы" деп те айтуға болады. Бауырлас хроматидтер жұбы диада деп аталады. Интерфазаның синтез (S) фазасында, барлық хромосомалар қайталанатын кезде, бауырлас хроматидтердің толық жиынтығы құрылады. Митоз немесе мейоздың екінші бөлінісі кезінде екі бауырлас хроматид бір-бірінен екі түрлі жасушаға бөлінеді. Бауырлас хроматидтерді гомологты хромосомалармен салыстырыңыз, олар диплоидты организмдерге (адам сияқты) әр ата-анадан мұра болып келетін хромосоманың екі түрлі көшірмесі болып табылады. Бауырлас хроматидтер көбінесе бірдей болады (олар гендердің бірдей аллельдерін, яғни варианттарын немесе түрлерін тасымалдайды), өйткені олар бір түпнұсқа хромосомадан шыққан. Мейоздың соңына қарай, кроссинговер болғаннан кейін, ерекшеліктер болады, себебі әр бауырлас хроматидтің бөліктері мейоз кезінде жұптасқан гомологты хроматидтердің сәйкес бөліктерімен алмасып қалуы мүмкін. Гомологты хромосомалар бір-біріне ұқсауы да, ұқсамауы да мүмкін, себебі олар әртүрлі ата-аналардан шыққан. ДНК жөндеу үшін кейбір түрлерде бауырлас хроматидтер артықшылықты матрица болып табылады деген дәлелдер бар. Бауырлас хроматидтердің байланысы генетикалық ақпаратты қыз жасушалар арасында дұрыс тарату және зақымдалған хромосомаларды жөндеу үшін маңызды. Бұл процестегі ақаулар анеуплоидияға және қатерлі ісікке алып келуі мүмкін, әсіресе бақылау бекеттері ДНК зақымдалуын анықтамаса немесе дұрыс бекітілмеген митоздық шпиндельдер дұрыс жұмыс істемесе.
A sister chromatid refers to the identical copies (chromatids) formed by the DNA replication of a chromosome, with both copies joined together by a common centromere. In other words, a sister chromatid may also be said to be 'one half' of the duplicated chromosome. A pair of sister chromatids is called a dyad. A full set of sister chromatids is created during the synthesis (S) phase of interphase, when all the chromosomes in a cell are replicated. The two sister chromatids are separated from each other into two different cells during mitosis or during the second division of meiosis. Compare sister chromatids to homologous chromosomes, which are the two different copies of a chromosome that diploid organisms (like humans) inherit, one from each parent. Sister chromatids are by and large identical (since they carry the same alleles, also called variants or versions, of genes) because they derive from one original chromosome. An exception is towards the end of meiosis, after crossing over has occurred, because sections of each sister chromatid may have been exchanged with corresponding sections of the homologous chromatids with which they are paired during meiosis. Homologous chromosomes might or might not be the same as each other because they derive from different parents. There is evidence that, in some species, sister chromatids are the preferred template for DNA repair. Sister chromatid cohesion is essential for the correct distribution of genetic information between daughter cells and the repair of damaged chromosomes. Defects in this process may lead to aneuploidy and cancer, especially when checkpoints fail to detect DNA damage or when incorrectly attached mitotic spindles do not function properly.
Митоз
Митоздық рекомбинация негізінен спонтанды немесе шақырылған зақымдарға жауап беретін ДНК жөндеу процестерінің нәтижесі болып табылады. Митоз кезіндегі гомологты рекомбинациялық жөндеу көбінесе ДНК репликациясынан кейін, бірақ жасуша бөлінуінен бұрын пайда болатын жақын бауырлас хроматидтер арасындағы өзара әрекеттесумен шектеледі. Олардың ерекше жақын байланысына байланысты, бауырлас хроматидтер алыс гомологты хроматидтерге қарағанда рекомбинациялық жөндеуге арналған субстрат ретінде ғана емес, сонымен қатар гомологтарға қарағанда көбірек ДНК зақымдарын жөндеуге қабілетті. Мейоз кезінде бауырлас хроматидтер арасында жиі рекомбинация жүредіндігі және барлық рекомбинация оқиғаларының үштен біріне дейін бауырлас хроматидтер арасында болатындығы көрсетілген.
Mitotic recombination is primarily a result of DNA repair processes responding to spontaneous or induced damages. Homologous recombinational repair during mitosis is largely limited to interaction between nearby sister chromatids that are present in a cell subsequent to DNA replication but prior to cell division. Due to the special nearby relationship they share, sister chromatids are not only preferred over distant homologous chromatids as substrates for recominational repair, but have the capacity to repair more DNA damage than do homologs. indicate that inter sister recombination occurs frequently during meiosis, and up to one third of all recombination events occur between sister chromatids.