Кіріспе

Гизэль Прассинос (26 ақпан 1920 – 15 қараша 2015) – француз жазушысы, сюрреализм қозғалысымен байланысты болған.

Ерте өмір және білім

Гизэль Прассинос Түркияның Стамбул қаласында дүниеге келді және екі жасында отбасымен бірге Францияға көшіп барды, бастапқыда Нантерде тұрды. Он төрт жасында Прассинос Анри Паризо және өнерші, дизайнер ағасы Марио Прассинос арқылы танысқан сюрреалистерге көрсету үшін автоматты мәтіндер жаза бастады. Прассинос Андре Бретон мен Пол Элуарды «өзінің таңғажайып поэзиясымен және балаша мінезімен» баурап алды. Олар оның мәтіндерінде «автоматтық тілдің нағыз көркем үлгісін» көреді. Марианна ван Хиртум сол кездегі сюрреалистердің осы ерте жазбаларды «автоматтық тілдің шынайы көркем үлгісі» деп мойындағанын атап өтті.

Мансап

Оның жазбасын 1934 жылы он төрт жасында Андре Бретон тауып алды және француз сюрреалистік журналы «Минотавр» мен бельгиялық мерзімдік басылым «Documents 34»-те жарияланды. Оның алғашқы кітабы «La Sauterelle arthritique» («Артритпен ауыратын шегіртке») 1935 жылы GLM баспасында Пол Элуардтың алғы сөзімен және Ман Рэйдің суретімен жарық көрді. Суретте ол Кафе Динамода сюрреалистік авторларға өлеңдерін оқып берген кездегі шақта түсірілген. 1940 жылы Андре Бретон оның он мәтінін өзінің «Anthologie de l'humour noir» (Gallimard, 1940) жинағына қосты. Прассинос сонымен қатар Льюис Кэрролдың «La chasse au snark» романының суреттерін салу арқылы көркем өнермен айналыса бастады, бұл роман 1946 жылы Éditions Belfond баспасында жарық көрді. Содан кейін ол «Le rêve» (Fontaine, 1947) романымен баяндамалық жанрға алғашқы қадамын басқан болатын, бұл роман балалық шақ және өткен мен қазіргі арасындағы шиеленістер туралы айтады. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде және 1950 жылдардың соңына дейін ол жариялауды тоқтатты. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Прассинос ұйымдасқан сюрреализммен байланысын шектеді, бірақ жариялауды жалғастырды. Ол балабақшаларда жұмыс істеді және күйеуі Пьер Фридаспен бірге Никос Казанцакистің «La liberté ou la mort» (Plon, 1953) немесе «Alexis Zorba» (Plon, 1958) сияқты бірнеше кітаптарын аударды. Кейін ол сюрреалистік ортодоксияға қарсы пікір білдіретін өлеңдер мен романдар жазуға қайта оралды. Дегенмен, бұл мәтіндерді нақты бір жанрға жатқызу қиын. Ол «Le temps n'est rien» (Plon, 1958) атты автофикшн туындысын жариялады, онда өткен мен қазіргі арасындағы қақтығыс орталық орын алады, сондай-ақ «Le visage effleuré de peine» (Grasset, 1964) кітабын шығарды. Ол «Brelin le frou, ou le portrait de famille» (Éditions Belfond, 1975) сияқты қысқа романдар да жазды, бұл жинақта фантастикалық ережелерге сәйкес өмір сүретін кейіпкерлер суреттелген. Бұл жұмыстың суреттерін автор салған, ал оның карикатуралық және пропорциясы бұрмаланған суреттерінде әйел бейнесінде бас киім тағу ерекшелігі бар. «Mon cœur les écoute» (1982) жинағындағы әңгімелер Анри Мишо немесе Джойс Мансурдың поэзиялық әзіл-сықағына жақын. Ол суреттерімен және түрлі-түсті матадан жасалған кестелерімен де танымал. Осы кезеңнен кейін ол негізінен фантастикалық романдар, мысалы «La table de famille» (Flammarion, 1993) және өлеңдер («La fièvre du labour», Motus, 1989) жариялады. Кейіннен ол «Le visage effleuré de peine» (Cardinal, 2000) және «Mon cœur les écoute» (Le mot fou Éditions, 2009) сияқты туындылардың қайта басылымдарына қатысты.

Мұра

Прассинос Париж қаласының тарихи кітапханасына үлкен қолжазбалар жинағын мұра етіп берді. Оның көркем туындылары немере қызы Кэтрин Прассиносқа мұраланды.