Кіріспе

Американдық бизнесмен (1961 жылы туған)

Роберт Гэри Сарвер (31 қазан 1961 жылы туған) – американдық бизнесмен, жылжымайтын мүлік дамыту компаниясы Southwest Value Partners-тің негізін қалаушылардың бірі, сондай-ақ бұрынғы Phoenix Suns (НБА), Phoenix Mercury (WNBA) және RCD Mallorca (Испанияның La Liga футбол лигасы) командаларының иесі.

Ерте өмір және білім

Сарвер Тусон қаласында Айрин мен Джек Сарвердің ұлы ретінде дүниеге келген. Сарвер еврей дінін ұстанады. Оның әкесі белгілі Тусон кәсіпкері, банкир және қонақүй салушы (ұлы Сарвер 1970 жылдардың басында Тусон қаласындағы Спидвей және Кэмпбелл көшелерінде Aztec Inn, Plaza International Hotel (қазіргі Aloft Hotel) құрылысын салған, Тусон аймағындағы Howard Johnson мекемелерін салған және басқарған, сондай-ақ American Savings & Loan Ass'n бас директоры қызметін атқарған). 1979 жылы Джек Сарвер жүрек талмасынан қайтыс болды; Роберт Сарвер кейіннен өзі бітірген Аризона университетінің жүрек зерттеу орталығына қаржылай көмек көрсетті, ал 1998 жылы бұл орталық әкесінің құрметіне Сарвер атымен аталып қайта аталды. Сарвер 8 жасында алғаш рет «Финикс Санс» командасының ойынын тамашалады. Ол 8 жасқа толған күні команданың алғашқы иегерлерінің бірі Дональд Даймондтан баскетбол ойынына билет алған. Бұл баскетбол мен футболға деген қызығушылығының артуына ықпал етті, соның ішінде кейіннен осы спорт түрлерінде командаға ие болуына әкелді. 16 жасында ол әкесінің «American Savings and Loan» компаниясында жұмыс істеді. Сарвер 1979 жылы Тусон қаласындағы Сабино орта мектебін бітірген, ал 1982 жылы Аризона университетін бизнес-әкімшілік мамандығы бойынша бакалавр дәрежесімен аяқтады. 1998 жылы Сарвер Zions Bancorporation компаниясының Калифорниядағы Sumitomo Bank банкін сатып алуына жетекшілік етті.

Жылжымайтын мүлік саласы

1990 жылы Сарвер Миллард Сельдинмен бірлесіп Southwest Value Partners жылжымайтын мүлік компаниясын іске қосты.

Феникс Санс

Өмір бойы спорт жанкүйері болған Сарвердің НБА командасын сатып алуға тырысуы Аризона университетінің баскетбол жаттықтырушысы Лют Олсонмен болған әңгімеден басталды. Олсон Сарверді Аризонаның бұрынғы ойыншысы және 15 жылдық НБА ардагері Стив Керрге, НБА франшизасын сатып алуға көмектесу үшін жолдады. 2004 жылы ол «Феникс Санз» командасын сол кездегі рекордтық бағамен – 401 миллион долларға сатып алды. 45 миллион долларлық жаңа нысан 5G технологиясын қолданады, компьютерлік көмекпен қозғалыс талдауын, ойыншылар мен допты қадағалауды және соққыларды қадағалауды біріктіре отырып, ойыншылар мен жаттықтырушыларға дәл ақпарат береді. 2021 жылы Сарвер және «Санз» бұрын «Talking Stick Resort Arena» деп аталған «Footprint Center» нысанының 230 миллион долларлық жаңартуын және кеңейтуін жүзеге асырды. Жаңартуға ультра заманауи ыңғайлылықтар, премиум санаттағы орындықтар, тақырыптық барлар, жаңа люкс-бөлмелер және қосымша әлеуметтік кеңістіктер кірді. Аренаның физикалық өзгерістерінен өзге, ойын көрсетіліміне де толық қайта жаңарту жасалды, соның ішінде дыбыс, жарық және бейне жүйелері жақсартылды. Модернизация аренаның инфрақұрылымын да айтарлықтай жетілдірді. 2021 жылы «Санз» 1993 жылдан бері алғаш рет НБА финалдарына өтті. Жастар құрамының күшті ойынына қарамастан, «Санз» «Бакс» командасына 4–2 есебімен жеңіліп қалды. Маусым басында чемпиондыққа үміткер деп есептелмегенімен, бұрынғы он жыл бойы плей-оффқа қатыспаған «Санз» командасы, Сарвер, бас менеджер Джеймс Джонс және жаттықтырушы Монти Уильямс құрған команда, НБА-дағы ең күшті ұйымдардың біріне айналды.

Феникс Меркурий

1997 жылы «Suns» командасының бұрынғы иесі Джерри Коланжело құрған «Феникс Меркурий» командасын 2004 жылы «Феникс Санспен» бірге Роберт Сарвер сатып алды. WNBA құрылған 1997 жылғы алғашқы маусымда құрылған алғашқы сегіз команданың ішінде «Феникс Меркурий» 12 командадан тұратын лигада қалған үш команданың бірі (жане «Нью-Йорк Либерти» және «Лос-Анджелес Спаркс» командаларымен бірге). WNBA-ның он екі командасының тек бесеуінің ғана көпшілік үлесіне иеленушілері НБА-дағы әріптестерімен бірдей (Индиана «Фивер», Миннесота «Линкс», Нью-Йорк «Либерти», «Феникс Меркурий» және Вашингтон «Мистикс»). Роберт Сарвердің басшылығымен «Меркурий» WNBA чемпионатында үш рет жеңіске жетті (2007, 2009, 2014) және төрт рет конференция титулын жеңіп алды, соның ішінде 2021 жылғы маусымда (2007, 2009, 2014, 2021).

RCD Майорка

2016 жылдың қаңтар айында Сарвер Испанияның екінші дивизионындағы RCD Mallorca футбол командасын 20 миллион евроға сатып алды. Оның нашар басқаруы салдарынан команда 2017/18 маусымда қысқа мерзімге Segunda División B (Испанияның үшінші дивизионына) түсіп, кейін екінші дивизионға оралды. RCD Mallorca 2019/20 маусымда Ла Лигаға (Испанияның бірінші дивизионы) қайта оралды, бірақ келесі маусымда Segunda División-ға оралды. 2021 жылдан бері олар Ла Лигаға оралды және 2023/24 маусымда сол дивизионда ойнауда. 2023 жылдың 7 ақпанында «Феникс» командаларына иелік құқығын жоғалтқаннан кейін Роберт Сарвер бастапқыда RCD Mallorca командасына иелігін сақтап, меншігін басқа біреуге сатпайтынын мәлімдеді. Алайда, сол жылдың 1 шілдесінде Сарвер өзінің үлесін бұрынғы теннис жұлдызы және RCD Mallorca серіктесі Энди Кольбергке өткізді, ол енді команданың басым үлесін иеленеді.

Даулар

Сарверді қызметкерлер мен бұрынғы қызметкерлер, агенттер және қарсылас басшылар бизнеске тым көп араласуы үшін сынады. Бір мәліметте ол «тәжірибесіз, билігі шексіз, бас кеңсесі тұрақсыздыққа толы, жеткіліксіз штаттық бөлімшесі бар және шешім қабылдаушыларды ойыншылар мен жаттықтырушылардан оқшаулаған ескірген нысан» деп айыпталды. 2021 жылдың 4 қарашасында ESPN арнасында Бакстер Холмс жазған баяндамада Сарвер мен «Санс» клубының бас кеңсесі нәсілшілдік және әйелдерге қарсы мінез-құлық танытқандары айтылды, оның ішінде қызметкерлер жиналысында үлкендей презервативтерді ұнататынын жариялағандығы да көрсетілді. Бұл баяндама «Санс» клубының 70-тен астам қызметкерімен және бұрынғы қызметкерлерімен сұхбаттасу нәтижесінде дайындалды. Сарвер мен оның заңгерлер тобы көптеген айыптауларды жоққа шығарды, дереккөздердің саны аз екенін және журналист 70 қызметкермен байланысқа түскенмен, мақалада олардың барлығы ұйым туралы жағымсыз пікір білдіргенін көрсететін ешқандай дәлел келтірілмегенін мәлімдеді. Сарвер мен «Санс» клубы айыптауларды жою үшін NBA-ның тергеуін қабылдады. 2022 жылдың 13 қыркүйегінде NBA Сарверге ең жоғары 10 миллион доллар айыппұл салып, оны NBA және WNBA-да бір жылға тоқтатты. Тәуелсіз тергеу барысында ол қоғамда кем дегенде бес рет «негр» деген сөзді айтқандығы анықталды, соның төртеуі оған бағыныштылары осы сөзді қолданудан бас тартуға кеңес берген. Сонымен қатар, «әйел қызметкерлерге теңсіз қарау, жыныстық сипаттағы сөздер мен мінез-құлық, сондай-ақ қызметкерлерге қатысты қатыгездік, кейде бұрынғысы зорлыққа дейін жететін» әрекеттері де анықталды. 2022–23 маусымында Сарвердің қатысуын қажет ететін барлық іс-шаралар (мысалы, Джеймс Джонсты «Санс» клубының бас менеджерінен баскетбол операцияларының президентіне көтеру) «Санс» клубының вице-президенті және аз үлестік иесі Сэм Гарвиннің күшімен орындалды. NBA ойыншылары мен бұрынғы NBA ойыншылары, оның ішінде Леброн Джеймс, «Санс» клубының ойыншысы Крис Пол және Дреймонд Грин жазаның тым жеңіл екенін айтты. PayPal Сарвер иелігінде қалса, «Санс» клубымен серіктестікті жаңартудан бас тартуға дайын екенін мәлімдеді. Грин Сарверді лига иесі лауазымынан тоқтату үшін лиганың дауысын сұрады. 21 қыркүйекте Сарвер «Санс» және «Меркьюри» командаларын сату процесін бастайтынын хабарлады. Сарвер ақырында 2022 жылдың 20 желтоқсанында United Wholesale Mortgage компаниясының бас директоры Мат Ишбия мен оның інісі Джастинге екі команданы 4 миллиард долларға сатуға келісім берді. Бұл келісім 2023 жылдың 7 ақпанында ресми түрде жарияланды. «Санс» немесе «Меркьюри» командаларына иелік етпесе де, оның NBA және WNBA-дағы тоқтатылу мерзімі 2023 жылдың 13 қыркүйегіне дейін күшінде болды, бірақ Сарвер меншік құқығының аяқталуына байланысты тоқтатылу мерзімінің қалған бөлігін жоққа шығарды.

Аризонаның SB-1070 заңына қарсылық

2010 жылы Аризона Сенатының «Құқық қорғаушыларды қолдау және қауіпсіз аудандар актісі» деп аталатын заң жобасына жауап ретінде, бұл заң SB 1070 деп белгілі болды, ол Аризонада құжаттары жоқ адамның болуын мемлекеттік құқық бұзушылық деп есептейтін және полицияны тоқтату, ұстау немесе қамау кезінде, мүмкіндігі болған жағдайда, адамның иммиграциялық мәртебесін анықтауға тырысуға міндеттейтін. Осыған жауап ретінде «Финикс Санс» командасы 5 мамыр күні арнайы «Los Suns» жейделерін қабылдады. Сарвер заңды қатаң сынап, былай деді: «Бұл заңның қабылдануының салдары – теңдік пен заң алдындағы қорғалу сияқты біздің негізгі қағидаларымыз күмәндікке ұшырап, Аризонаның бұрыннан қиын жағдайдағы экономикасы одан да қиындықтарға тап болады, ал штаттың осы қиындықтарды бастан өткеруге шамасы жетпейді. Мен ұшақтағы ойыншыларымызға қарадым, ұйымымыздағы әртүрлілікті көрдім. Біз командамыздағы, NBA-дағы әртүрлілігімізге құрмет көрсетіп, оны қолдаймыз деп мәлімдеуіміз керек деп ойладым. Ал саяси тұрғысынан алғанда, бұл менің пікірім. Кейде үнсіз отырып болмайды, өз пікіріңді айту керек. Мен қарсы тараптың көзқарасын құрметтеймін, бірақ мен өз позициямды білдіруім керек деп ойладым». Сондай-ақ, ол «Санс» командасының кем дегенде бір жылдан бері ұйымда жұмыс істеген қызметкерлеріне әрқайсысына 20 000 доллар көлемінде бонус берді.