Кіріспе

Чарльз Оскар Финли (1918–1996) – «Чарли О» немесе «Чарли О» деген лақап атымен танымал американдық бизнесмен. Финли франшизаны Канзас-Ситиде орналасқан кезде сатып алып, 1968 жылы Оклендке көшірді. Ол сонымен қатар Ұлттық хоккей лигасының «Калифорния Голден Силз» және Америка баскетбол қауымдастығының «Мемфис Тамс» командаларының қысқа мерзімді иесі ретінде де белгілі.

Ерте өмір

Финли Алабама штатының Бирмингем қаласындағы Энслиде туды, Энсли орта мектебінде оқыды, бірақ одан әрі Индиана штатының Гэри қаласында тәрбиеленді, кейін Чикагодан шығысқа қарай 60 миль (97 км) жердегі Ла-Порте қаласында тұрды. Финли сақтандыру бизнесінде байлыққа ие болды, медициналық қызметкерлерге топтық медициналық сақтандыру полистерін жазуды бастағандардың бірі болды. Финли өзіне тән ерекшеліктерімен және жаңашыл бизнес тәсілдерімен көзге түсті. Кейде, болашақ клиенттерді қызықтыру үшін Финли оларды Гэридің ең бай ауданынан жүргізіп өтетін. Үлкен үйді көрсетіп, Финли: «Ол менің үйім, бірақ қазір оны жөндеу жұмыстары жүріп жатыр», - дейтін. Финлидің табысы артып, Чикагоның орталық бөлігінде 40 қабатты сақтандыру ғимаратына ие болды. 1956 жылы Чарльз Финли Индиана штатының Ла-Порте қаласында, Пайн көлінің солтүстігінде Джонсон жолында 1942 жылы салынған үйді сатып алды. Ол Джон Михеличті шаруашылыққа қараушы ретінде жұмысқа алды. Мүлік 18 ғасырлық, он бір бөлмелі отарлық үйден және әртүрлі шаруашылық ғимараттары бар тоғыз қорадан тұратын мал шаруашылығы фермасы болды. Финли мүлікте үлкен үй салдырды, отарлық үйді қараушыларға берді. Жаңа үйдің дөңгелек портиктері мен бағаналары Ақ үйге ұқсас болды. Финлидің «Окленд А-ның үйі» деген үлкен тақтасы тағы бір үлкен қораның шатырына орнатылды, оны Индиана ақылы жолынан өтетін көліктер көре алатын. Финли осы жерге жиі команданың барлық ойыншыларын шақырып, достары, бизнес әріптестері және жергілікті тұрғындар қатысқан пикниктер мен бассейн кештерін өткізді, олар команда мүшелерімен араласып, көптеген суреттерге түсті. 1941 жылы Финли Ширли Маккартниге үйленді. Олардың сегіз баласы болды, бірақ неке 6 жылға созылған ажырасумен аяқталды. Финлилер 1974 жылы ажырасты, және бір өмірбаяншының сөзіне сүйенсек, Финли некеде адал болмаған және достары мен отбасысынан жиі алыстаған. Ширли Финли үлкен ажырасу төлеміне ие болды. Финли қайтыс болған кезде көптеген балаларымен қарым-қатынасы үзілген еді. Финли 78 жасқа толуға үш күн қалғанда қайтыс болды. Оның бұрынғы әйелі, қайтадан үйленген, 2010 жылы қайтыс болды.

Канзас қаласында

Финли 1950 жылдары бірнеше рет франшиза алуға талпынғаннан кейін Басты Лига бейсболының иелері қатарына қосылды. Ол 1954 жылы «Филадельфия Атлетикасын» сатып алуға әрекеттенді, бірақ Американдық лига иелері команданы 1955 жылғы маусымда Канзас-Ситиге көшірген Арнольд Джонсонға сатуға келісім берді. 1956 жылы Финли «Детройт Тайгерсін» сатып алуға үміттенді, бірақ олар Мичиган штатындағы, телерадио хабарларын таратумен айналысатын Джон Фетцер мен Фред Кнор бастаған топқа сатылды. 1959 жылы Дороти Комиски Ригни «Чикаго Уайт Сокс» клубындағы басым үлесін сатуға шығарғанда, Финли Билл Вик жетекшілік ететін топқа есе жіберді. Бір жыл өткен соң ол Лос-Анджелеске арналған Американдық лиганың жаңа франшизасын алуға талапкерлердің бірі болды, бірақ актер, әнші және телерадио империясын құрған Джин Отри «Энджелс» клубының негізін қалаушы иесі атанды. Дегенмен, тағдыр Финлидің бейсболға қадам басуының төртінші, соңғы және сәтті әрекетіне ықпал етті – және бұл оның 1954 жылғы мақсатынан, яғни қазіргі «Канзас-Сити Атлетикасынан» туындады. 1960 жылдың 3 наурызында иесі Арнольд Джонсон 54 жасында миға қан құйылудан кенеттен қайтыс болды. Екінші дивизиондағы «Атлетика» Джонсонның мұрагерлері басқаруымен өткен маусымда күресті. Финли «Энджелс» франшизасын алуға жасаған әрекеті сәтсіз аяқталғаннан кейін, 1960 жылдың 19 желтоқсанында «Атлетика» клубының басым үлесін сатып алды, ал бір жылдан соң қалған акционерлердің үлесін де өзіне көшті. Финли клубты жаңаруға бірден кірісті, «Нью-Йорк Янкиспен» келісімдер жасаудан бас тарды (ол үшін «Атлетика» сынға ұшыраған еді) және көзге түспеген таланттарды іздеді. 1961 жылдан бастап Финли өзінің бас менеджеріне айналды, бірақ «Атлетика» клубында 1966 жылға дейін бас менеджердің міндетін атқаратын адам болды. Финли команданы бірнеше рет көшіруге тырысты. 1964 жылдың қаңтарында ол Луисвилл қаласымен 1964 жылғы маусымда команданы сол қалаға көшіру туралы келісімге келді және стадионды пайдалануға екі жылдық келісімге қол қойды. Алайда, Американдық лига бұл көшіруге рұқсат бермеген соң, ол Денвер және Сан-Диего қалаларынан ұсыныстар алды.

Чарли-О Атлетикс командасының талисманы болады

Финли «Атлетика» командасының дәстүрлі слон талисманын тірі есекпен алмастырды. «Чарли О» ойын алаңында, коктейль кештерінде, қонақүйлердің вестибюльдерінде және журналистерді ызаландыру үшін көп жегеннен кейін баспасөз конференциялар залына көрсетілді. (Есек 1976 жылы 20 жасында өлді.)

"К.С. Пэннант верандасы"

Менеджер Эд Лопат Янкилердің жетістіктері Янки стадионының өлшемдерімен байланысты екенін айтқаннан кейін, Финли 1964 жылғы сәуір айында оң жақта "К.С. Пеннант Порч" салдырды, бұл Мюнисипальдік стадиондағы оң жақтағы қоршауды Янки стадионының өлшемдерімен дәлме-дәл сәйкес етіп, үйден 296 фут (90 м) қашықтықта орналастырды. Алайда, кейін қабылданған ереже бойынша, ешқандай (жаңа немесе жаңартылған) жоғары лига қоршауы 325 футтан (99 м) жақын болмауы керек болды, сондықтан лига шенеуніктері Финлиді екі көрсету ойынынан кейін қоршауларды кері жылжытуға мәжбүр етті. "А" клубының иесі содан кейін алаңға "Пеннант Порч" қашықтығында ақ сызық салуды бұйырды және жазба дауыс берушіге әрбір добы осы сызықтан асып, қоршауға жетпеген кезде "Бұл Янки стадионында хоум-ран болар еді" деп хабарлауды айтты. Бірақ жазба дауыс беруші "А" клубына қарағанда қарсыластар үшін көбірек "болар еді" деп хоум-рандарды жариялағаннан кейін бұл практика тез арада тоқтатылды.

Бірыңғай өзгерістер

1963 жылы Финли команданың түстерін Келли жасылы, Форт-Нокс алтыны және той көйлегі ақ түсіне өзгертті. 1967 жылы ол команданың дәстүрлі қара тікенектерін аққа алмастырды. Финли сондай-ақ команданың "Атлетика" деген атауын "A's" деген атаумен біртіндеп алмастыруды бастады. (Микки Мантл "A's" командасының жасыл және алтын формаларын көргенде, "Бейсбол Дайджест" журналының мәліметінше, "Олар дугауттан қол ұстасып, ән айтып, аяқтарының басына тұрып шығуы керек еді" деп әжуалады.)

" Битлз " тобы

1964 жылдың тамыз-қыркүйек айларында «The Beatles» тобы АҚШ-қа концерттік турнеге шыққанда, Финли оларды Канзас-Ситиге әкеліп, Мүнисипалдық стадионда өнер көрсетуге бекінді. Тур жоспарында бір бос күн болғанын байқап, Финли «The Beatles» тобына 150 000 доллар (қазіргі шақта миллиондаған доллар) 1964 жылдың 17 қыркүйегінде концерт өткізу үшін ұсынды және төледі, осылайша топтың Жаңа Орлеандағы демалыс күнін алып тастады. Билеттердің бет жағында: "ЧАРЛЕС О. ФИНЛИ/ ОРТА АМЕРИКАДАҒЫ «THE BEATLES» ЖӘНЕЕМДЕРІНІҢ ҚҰАНЫШЫ ҮШІН/ «THE BEATLES»/ ӨЗІ ҚАТЫСАДЫ" деп жазылған, ал билеттің арт жағында Финлидің «The Beatles» періштері бар шашы бар суреті және «Бүгінгі «The Beatles» жанкүйерлері/ Ертеңгі бейсбол жанкүйерлері» деген цитата келтірілген. Джон Леннон кейіннен Финлидің «The Beatles» тобын сол кездегі стандартты жарты сағаттық концерттік жиыннан ұзақ ойнауға мәжбүрлеу әрекетінен ұнамайтынын айтқан. «The Beatles» тобының концерт үшін алған 150 000 долларлық гонорары бір түндік өнер көрсету үшін шоу-бизнес рекордтарының бірі саналды. Финли 1964 жылдың 19 тамызында Сан-Францискода топтың менеджері Брайан Эпштейнмен кездесті, сол күні «The Beatles» тобы турненің алғашқы концертін өткізді. Ол Эпштейнге Канзас-Ситинің топтың жоспарында жоқ екеніне көңілі толмағанын айтты және егер «The Beatles» Миссури қаласында концерт өткізсе, алдымен 50 000, содан кейін 100 000 доллар ұсынды. Эпштейн бас тартты, өйткені 17 қыркүйекте топтың Жаңа Орлеанда демалу күні жоспарланған еді. Финли бір аптадан кейін Лос-Анджелесте Эпштейнмен қайта кездесіп, 150 000 долларға келісті.

Әлемдік сериядағы жетістік

A's (олар 1968 жылдан бастап ресми түрде осылай аталды) 1968 жылдың қаңтарында Калифорнияға көшіп келді, дәл сол кезде жылдар бойы майор лигасына дайындалып келген жас таланттар (Реджи Джексон, Сал Бандо, Джо Руди, Берт Кампанерис, Кэтфиш Хантер, Ролли Фингерс және Вида Блю) қатарына қосылды. MLB ойыншылар одағының негізін қалаушы Марвин Миллер оны "Мен көрген ең жақсы бейсбол талантын бағалай білетін адам" деп атады. 1970 жылдардың басында бұрынғыдан құлдыраған A's командасы "Swingin' A's" деген атаққа ие, қуатты командаға айналып, 1972 жылдан 1974 жылға дейін үш рет әлем чемпионатын жеңіп, ал 1971 жылдан 1975 жылға дейін бес рет дивизиондық титулға ие болды, бәрі Окленд Колизеумінде өтті. 1989 жылы A's командасы тағы да әлем чемпионатын жеңген кезде ол енді команданың иесі болмаса да, сол команданы басқарған Тони Ла Русса және аутфилдер Рикки Хендерсонды алғашқыда Финли таныстырған.

Еркін агенттіктің басталуы

1974 жылы үшінші рет әлем чемпионатын жеңіп алғаннан кейін, Финли келісімшарт таласын бұзғандықтан, үздік питчер Джим "Кэтфиш" Хантерді еркін агент ретінде жоғалтты. «Ас» командасы Хантерсіз 1975 жылғы тұрақты маусымда табысқа жетті, бірақ плей-оффта Бостоннан ұтылып қалды. 1976 жылғы маусым соңында еркін агенттік қаупі туғанда, Финли команданы ыдыратуға кірісті. Реджи Джексон мен Кен Холцман 1976 жылғы маусым басталғанға дейін бір апта бұрын Балтиморға сатылды. Финли Руди мен Фингерсті «Ред Сокс» клубына әрқайсысы 1 миллион долларға, ал Блюді «Янкис» клубына 1,5 миллион долларға сатуға тырысты. Осы кезде Бас лига комиссары Боуи Кун, Финлидің сатуын жою үшін сирек қолданылатын «бейсіболдың ең жақсы мүдделері» ережесін қолдануға шешім қабылдады. Финли өз кезегінде танымал спорттық адвокат Нил Папианоны жалдап, Кун мен Бас лигаға қарсы 10 миллион долларлық сот процесін бастады. Папиано мен Финли сотты ұтырыпты (Финли Кунға қарсы ісін қараңыз). Сот шешімі бойынша, комиссар бейсболдың мүддесіне сай шешім қабылдауға құқылы. Бұл сот ісі АҚШ құқықтану тарихындағы ең танымал, ықпалды және үрдіс белгілейтін спортқа қатысты істердің бірі ретінде танылды. 1976 жылғы маусым соңында «Ас» командасының көптеген жұлдыздары еркін агенттер ретінде клубты тастап кетті. «Ас» командасының династиялық жылдарының қалған жұлдыздары, Вида Блю мен Билли Норттан басқа, сатылды. Бас тренер мен оның иесі арасында зор ырыс болды. Вида Блю 1971 жылы «Ас» командасына қосылғанда, жаңадан келген ойыншы ретінде 24-8 есебімен тамаша маусым өткізді және 14 000 доллар тапты. Сол қыста Блю 92 500 доллар жалақы сұрады, маусымның көп бөлігін өткізіп, 1972 жылы Блю мен Финли 63 000 долларға келісті. Кейін, 1976 жылы 18-13 есебімен және 2.35 ERA көрсеткішімен өткеннен кейін, Блю журналистерге: «Мен Чарли Финлидің келесі тынысы соңғысы болсын деймін. Ол жерге құлап, полиомиелиттен өледі деймін» деді. Блюдің қарғысы орындалғандай, 1977 жылы, бес рет қатарынан дивизион жеңімпазы болғаннан кейін екі жыл өткен соң және үш рет қатарынан әлем чемпионатын жеңіп алғаннан кейін, «Ас» командасы өз дивизионында соңғы орынға түсіп, бейсболдағы ең нашар көрсеткіштердің бірін көрсетті. 1977 жылғы маусымнан кейін Финли Блюді тағы да сатуға тырысты, бұл жолы Цинциннати Редс клубына. Кун бұл саудаға да вето қойды, бұл команданы таратуға тең екенін айтты. Кун сонымен қатар, Блюдің қазірдің өзінде күшті «Редс» питчинг құрамына қосылуы Ұлттық лиганың Батыс дивизионындағы жарысты күлкіге айналдыратынын мәлімдеді.

А-ны сату

Финли мен оның "оң қолы", туысы Карл А. Финли 1977 жылы жаңа таланттарды іздеуді бастады. Финлилер команданы қайта құру үшін Рики Хендерсон, Тони Армас, Митчелл Пейдж, Майк Норрис және Дуэйн Мерфи сияқты болашақ жұлдыздарды шақырып алды. 1980 жылға дейін A командасының жақсару белгілері, менеджер және Беркли қаласының тумасы Билли Мартин басшылығымен көрінді. Бірақ сол маусымнан кейін Финлидің әйелі одан ажырасып, ажырасу шартының бір бөлігі ретінде A командасына деген қызығушылығын қабылдамайтынын мәлімдеді. Финлилердің көптеген активтері Чарли О-ның сақтандыру бизнесіне немесе A командасына инвестицияланғандықтан, олар сатуға мәжбүр болды. 1980 жылы Финли бизнесмен Марвин Дэвиспен A командасын сату туралы принциптік келісімге келді, ол Атлетиканы Денвер қаласына көшіруді жоспарлаған. Алайда, Финли мен Дэвис келісімшартқа қол қоюға дайындалып тұрғанда, NFL-дің «Окленд Рейдерс» командасы 1982 жылы Лос-Анджелеске көшетінін жариялады. Оукленд және Аламеда округінің шенеуніктері Оуклендтің ірі лигадағы мәртебесін жоғалтуға жауапкершілік тартуды қаламағандықтан, A командасын Колизеймен жасалған келісімнен босатуға рұқсат бермеді. Жергілікті сатып алушыларға жүгінуге мәжбүр болған Финли 1980 жылдың тамызында Леви Стросс & Co. президенті Уолтер А. Хаасқа A командасын 12,7 миллион долларға сатуға келісті, аталған келісім маусым басталар алдында аяқталды. Карл Финлиден жаңа иеленушілермен вице-президент және кеңесші ретінде қалуы сұралды. Жаңа басшылық астында A командасы 1981 жылы плей-оффқа қатысты.

Маркетинг

Финлидің менеджменті маркетингте өте тиімді болды. Олар команданың формасын жасыл-алтын түске, ақ аяқ киімге ауыстырды және кейбір ойыншыларға түрлі-түсті лақап аттар берді. Финли ұйымы доп қыздарын (олардың бірі, болашақ Дебби Филдс, кейіннен «Миссис Филдс Оригинал Кукис, Инк.» құрды) енгізіп, жанкүйерлердің қатысу мүмкіндігін арттыру үшін Дүниежүзілік сериялар үшін түнгі ойындарды жақтады. Финли сонымен қатар тағайындалған соққышының ережесін жақтады, ол оны Америка лигасы қабылдағанға дейін қолдады. Олар әрқашан жаңа идеялармен толы болды, мысалы:
Қызғылт бейсбол доптары – бірнеше көрсету ойындарында сынақтан өтті, бірақ соққышылар оның айналуын көру қиын деп тапты. 1975 жылдың 18 тамызында Чарли Финли «Time» журналының мұқабасында болды және мақалада оның қызғылт бейсбол доптары туралы айтылды. «Харви» деп аталған, үйдің артында пайда болып, төрешіге жаңа доптарды жеткізетін механикалық қоян, Канзас-Сити мен Оклендтегі «A» командасының стадиондарында қолданылды. Стэнли Берреллді (кейіннен ол MC Hammer ретінде әлемдік атаққа ие болды) өскелең шағында атқарушы вице-президент ретінде жалдады, оны өзінің «көздері мен құлақтары» деп санады. 1972 жылғы бейсбол маусымында мұртты өсірген ойыншыларға 300 доллар сыйлық берді. Жұлдызды резервтік шабуылшы Ролли Фингерс үшін, Финлиге өсірген рульді мұртының формасы танылған белгіге айналды. Оның шебер маркетолог ретінде танымал болғанына қарамастан, Финли командасын маркетингтеуде үлкен жетістікке жете алмады. Бейсбол жазушысы Роб Найердің айтуынша, Канзас-Ситиде туған Финли бейсбол командасын сақтандыру сатқандай сата аламын деп ойлаған. «A» командасын сатып алғаннан кейін көп ұзамай ол 600 000 брошюраны аймақ тұрғындарына жіберді, бірақ сатудан тек 20 000 доллар ғана түсті. Оклендте «A» командасының радио және теледидарлық келісімшарттары сирек болды және тіпті Сан-Франциско аймағында да көрінбейтін еді. 1978 жылғы маусымның алғашқы айында «A» командасының бас радиостанциясы Берклидегі Калифорния университетінің 10 ваттты колледж радиостанциясы KALX болды. Бір жылдан кейін «A» командасы алғашқы ойын күнінен бір күн бұрын ғана радиомен келісімшартқа қол қойды. Осының салдарынан «A» командасы тіпті чемпиондық жылдарында да көп көрермен жиймады, тіпті 1979 жылы Окленд қаласы мен Аламеда округі оларға сот процесін бастады. Жақында «A» командасы Финлидің жылдарынан алынған формаларды көрсету күндерін өткізіп, бұрынғы ойыншыларды және комментатор Монте Мурды шақырып алды.

Басқа спорттық жобалар

Финли 1970 жылы Ұлттық хоккей лигасының «Окленд Силз» командасын сатып алып, оны «Калифорния Алтын Силз» деп атады. «A’s» командасын еліктеп, ол команданың түстерін жасыл және алтын түске өзгертті және «Силз» командасына дәстүрлі қара конькилердің орнына ақ коньки кигізді, бұл ойыншылар мен жанкүйерлердің көбіне ұнамады. 1970 жылы Финли Америка баскетбол қауымдастығының «Мемфис Прос» командасын сатып алып, оның атын «Мемфис Тамс» деп өзгертті, бұл атау Теннесси, Арканзас және Миссисипи штаттарының аббревиатурасы еді. «A’s» командасында болғандай, ол «Тамс» командасының түстерін де жасыл және алтын түске өзгертті. Команда президенті ретінде ол жақында зейнеткерлікке шыққан «Кентукки Уайлдкэтс» баскетбол командасының бапкері Адольф Рупты жұмысқа алды. Финли команданы өте аз қаржымен басқарды. Бірінші маусымнан кейін ол командаларды сатып, бейсболға қайта оралды. 1987 жылдың наурыз айында Финли жаңа футбол лигасы құруды ұсынды. Бұл лига Канада футбол лигасымен бірігіп, «Солтүстік Америка футбол лигасы» деп аталады. Америка қалалары АҚШ Футбол лигасы таратылғаннан кейін құрылатын болар еді, ал Финли Чикаго қаласын өкілдік ететін болды. USFL-дің «Аризона Outlaws» командасы CFL-де американдық команда ретінде ойнау идеясын қолдады, сондай-ақ «Мемфис Шоубойтс» командасының басшылары да осы идеяны жақтады. CFL идеяны қарастыру үшін жылына кемінде 20 миллион долларлық теледидарлық келісімшарт талап етті, және Финли мұндай келісімшартқа қол жеткізуге болатынына сенімді болғанымен, барлық телеарналар бұл жоспарды қабылдамады.