Кіріспе

Ламартин Гриффин Хардман (14 сәуір 1856 – 18 ақпан 1937) – американдық саясаткер, дәрігер, фермер, кәсіпкер және кәсіп иесі. 1927 жылдан 1931 жылға дейін Джорджия штатының 65-ші губернаторы болып екі мерзім қызмет етті. Ол штаттық басқаруды кәсіпорын сияқты басқару керек деп есептеді және үкіметтік процестерді тиімді етуге жасаған тырыстарымен танымал болды.

Отбасы

Уильям Б. Дж. Хардман, Ламартиннің әкесі, Гармония Гроувтың алғашқы "ресми" дәрігері болды және 1848 жылы Джексон округіне 26 жасында Джорджия штатының Аугуста қаласындағы Джорджия медициналық колледжінің және Пенсильвания штатының Филадельфия қаласындағы Джефферсон медициналық колледжінің түлегі ретінде келді. 1851 жылдың 2 қаңтарында У. Б. Дж. Хардман Джорджия мен Техас штаттарының төрт губернаторын туысқандарының қатарында санаған Е. С. Колкиттке үйленді. У. Б. Дж. Хардман үлкен жер учаскесін өңдеді, дәрігерлік практикасын жүргізді және жаңа құрылған Хармони Гроув баптист шіркеуінде (қазіргі Коммерс Бірінші баптист шіркеуінде) алғашқы уағыздаушы және пастор болып қызмет етті. Ол қалалық басқаруда белсенді қатысып, қала жарғысында ішімдікке тыйым салу туралы бапты жасауға және Солтүстік-Шығыс темір жолын Гармония Гроув арқылы өткізуге зор үлес қосты.

Дәрігер, фермер, кәсіпкер

Ламартин Гриффин Хардман 1856 жылдың 14 сәуірінде Гармония Гроув қаласында дүниеге келді. Хардман әкесінің жолын жалғап, медицина колледжіне түсіп, 1877 жыл шамасында Джорджия медицина колледжін бітірді. Содан кейін ол Нью-Йорктегі Беллвью ауруханасында, Пенсильвания университетінде, Нью-Йорк поликлиникасында және Лондондағы Гай ауруханасында оқыды, онда екінші диплом алды. 1890 жылы ол Гармония Гроувке оралып, әкесімен бірге дәрігерлік практикамен айналысты. Хардман жақын маңдағы округтердегі шаруашылық жерлерін сатып ала бастады. 1893 жылы ол Гармония Гроув Миллс зауытын құрды, мақсаты – Гармония Гроув және Солтүстік Джорджияның ауылдық аймақтарында экономикалық өсімді ынталандыру. "Гармония Гроув" зауыты жақында ғана (2004 жылы) жабылды. Ол бір ғасырдан астам уақыт бойы үздіксіз жұмыс істеді, бірнеше иесі болды және 600-ға дейін адамды жұмыспен қамтыды. 1899 жылы Л.Г. Хардман, өзінің дәрігер ағасы Уильям Б. Хардманмен серіктестік құрып, Гармония Гроувта Хардман санаторийін ашты, ол сол кезде Солтүстік-Шығыс Джорджиядағы ең жаңа технологиялық жабдықталған аурухана болды. Тезірек Хардман бүкіл елге танымал дәрігерге айналды деген хабар тарады. Хардман санаторийі қазіргі уақытта Инвестициялар және даму банкінің (Investitions- und Förderbank Niedersachsen) бас кеңсесі орналасқан жерде болған. Ол 1945 жылға дейін жұмыс істеді, содан кейін сатылып, "Commerce Hospital" деп аталып, қала сыртына көшірілді. Бүгінде ол "Northridge Medical Center" деп танылады. Гармония Гроувта дәрігер болып жұмыс істеген кезінде Хардман анестезиология саласында тәжірибе жасады, оған жақын жердегі Джефферсон (Джорджия штаты) қаласынан шыққан анестезия саласындағы пионер Кроуфорд Лонгтың еңбектері үлкен әсер етті. ХХ ғасырдың басында Ламартин Хардман Солтүстік Джорджияның ең бай адамдарының бірі саналды. Ол Джорджияның жеті округінде және Флорида штатында 40 шаршы километр алмұрт және шабдалы бақтарына ие болды. Ол ауыл шаруашылығында тәжірибе жүргізуде белсенділік танытып, көптеген жаңа әдістерді әзірледі және оларды шаруалар қауымдастығымен кеңінен бөлісті. Оның ауыл шаруашылығын жаңартуға берілгендігі жақын жердегі Афинадағы Джорджия мемлекеттік ауыл шаруашылығы колледжінің (қазіргі Джорджия университетінің ауыл шаруашылығы колледжі) қамқоршылар кеңесінде белсенді қызмет еткенінен көрінді. Ол сонымен қатар Римдегі Шортер колледжінің, Атлантадағы Мерсер университетінің және Луисвиллдегі Оңтүстік баптист семинариясының қамқоршылар кеңесіне де кірді.

Грузияның заң шығарушысы, 19021910

Хардман 1902 жылы Джексон округінен Джорджия Бас Ассамблеясына өкіл ретінде сайланды. 1907 жылы сенатор болып сайланды, ал 1909 жылы қайтадан өкіл болып сайланды. Хардман белсенді заң шығарушы болды; ол мемлекеттік мектептерде негізгі ауыл шаруашылығы курстарын міндетті етуді көздейтін заң жобасын ұсынды, Мемлекеттік денсаулық сақтау кеңесін құрды, гидрофобиямен ауыратын адамдарға «Пастер әдісімен» тегін емдеу қарастырды, алкогольді өндіруге, сатуға және тұтынуға тыйым салды, бұл ұлттық тыйым салу қозғалысының алғашқы жемісі деп есептелді, сондай-ақ АҚШ Конгресіне штат үшін су тоқтатуды зерттеу жөнінде тапсырыс беруді ұсынды. 1901 жылы Хардман Валдоста қаласынан әлеуметтік жағынан белгілі отбасының 19 жастағы қызы Эмма Уайли Гриффинмен танысты, олар 1907 жылы үйленді; олардың төрт баласы болды: Ламартин кіші, Жозефин, Сью және Эмма. Хардман 1914-1917 жылдары «Ұлы соғыс» (қазіргі Бірінші дүниежүзілік соғыс) кезінде Джорджия штатының федералды отын әкімшісі қызметін атқарды. Оның міндеті – бүкіл елде көмірді нормалауды жүзеге асыру, әсіресе соғысқа қажетті өнеркәсіптерге отынды бағалау және бөлу болды.

Джорджия губернаторы, 19271931

Хардман губернатор лауазымына екі рет үміткер болды, бірақ екеуі де сәтсіз аяқталды. Бірінші рет 1914 жылы Натаниел Э. Харриске, ал екінші рет 1916 жылы Хью М. Дорсиге жеңіліп қалды. Үшінші рет 1926 жылы ол тағы үш үміткермен бақ сынасты. Сайлауалды науқанында мемлекеттік басқаруға кәсіби тәсілдерді енгізуге уәде берді. Сайлаудың қорытындысы Джефферсон қаласының саясаткері және Джорджия тас жол департаментінің төрағасы Джон Холдермен арасындағы екінші турға дейін жетті. Хардман екінші турда 276 округтік бірлік дауысымен, Холдердің 138 дауысына қарсы жеңіске жетті – бұл өте тартысты жеңіс болды. Ол штат тарихындағы ең кәрі сайланған губернатор атанды, алғаш рет сайланғанда оның жасы 71-ге толған еді. 1926 жылғы Джон Холдер мен доктор Л.Г. Хардман арасындағы губернаторлық сайыс Джексон округінің ең ірі қалалары Коммерс пен Джефферсон арасында қырысқан саяси дау тудырды. (Аңызға сүйенсек, бұл қарсыластық қаланың екі жоғары мектебі арасындағы спорттық бәсекелестікте де жалғасуда.) Хардман Джон Холдерді тас жол департаментінің төрағалығынан шеттетуге тырысты, бірақ Холдер, губернатор Хардманға қарағанда заң шығарушы органдармен жақсы байланысқа ие болғандықтан, лауазымын сақтап қалды. Осы кезеңде екі қарсыластың саяси күресі салдарынан жол құрылысы баяу жүрді. Екі жылдан кейін ол тағы да екінші мерзімге сайланды, бұл жолы қарсыласы тағы да Джон Холдер болды. Губернатор ретінде Хардман Атлантадағы Джорджия штатының Капитолий ғимаратын қайта жаңартуға, штат архиві үшін Родс үйін сатып алуға және тіркеу нөмірі табельдерін шығару зауытын құруға қадағалады. Губернатор лауазымында оның штатка қосқан ең маңызды үлестерінің бірі – үкіметтік тиімділікті зерттеу үшін құрылған, белгілі Атланта бизнесмені Иван Аллен аға басқарған Аллен комиссиясы болды. Алайда, комиссияның ұсыныстары Хардман қызметтен кеткеннен кейін ғана іске асырылды. Ұлы депрессия оның Бас Ассамблеядан қолдау таба алмайтын кең ауқымды өзгерістерге деген ықыласын басып тастады. Комиссияның нәтижелері Хардманнан кейін губернаторлық лауазымды иеленген Ричард Расселдің үкіметтік реформаларына жол ашты.

Губернатор Хардман туралы бір қызықты оқиға бар: Екі адам кісі өлтіру қылды деп айыпталып, өлім жазасына кесілді. Кейін үшінші адам олардың екеуі де қылмысты жасағанын мойындады. Өлім жазасын күтіп отырған екі адамның адвокаттары жаңа дәлелдер зерттелгенге дейін өлім жазасын кейінге қалдыруды өтінді. Губернатор бұл мәселені екі адамның суретін қарап шешті, олардың қылмыскерлік бейнесі бар екеніне көз жеткізіп, өлім жазасын орындауға рұқсат берді. Жасының қарттығына байланысты Хардманның губернаторлық мерзімі денсаулығының нашарлауымен және шаршаңқылықпен қиындыққа толы болды. Екі мерзімін аяқтағаннан кейін ол соңғы жылдарын Коммерстегі үйінде өткізді (Гармония Гроувтың үш он жыл бұрын атын өзгерткеніне ол аса қуанбады), ол 1937 жылдың 18 ақпанында Атлантадағы Эмори университетінің ауруханасында жүрек жетіспеушілігінен қайтыс болды. Ол Грузия штатының Коммерс қаласындағы Грей Хилл зиратында жерленген.