Кіріспе

Натрий қабаты – Жер мезосферасындағы бейтарап натрий атомдарының қабаты. Бұл қабат әдетте теңіз деңгейінен жоғарырақ биіктікте орналасқан және шамамен 0,6 км тереңдікке ие. Натрий метеорлардың күюінен пайда болады. Бұл қабаттан төменгі атмосфералық натрий әдетте натрий оксиді сияқты қосылыстарда химиялық байланыста болады, ал қабаттан жоғарыдағы натрий атомдары иондануға бейім. Тығыздығы маусымға қарай өзгереді; орташа бағаналық тығыздығы (Жер бетіндегі кез келген нүктедегі бірлік ауданға шаққандағы атомдар саны) шамамен 4 миллиард натрий атомы/см² құрайды. Типикалық 5 км қалыңдық үшін бұл шамамен 8000 натрий атомы/см³ көлемдік тығыздыққа сәйкес келеді. Бұл қабаттағы натрий атомдары күн сәулесі, күн желдерінің әсерінен немесе басқа да себептерден қоздырылуы мүмкін. Қоздырылған кезде, бұл атомдар 589 нм шамасында өте тиімді түрде сәуле шығарады, бұл спектрдің сары бөлігіне жатады. Бұл сәулелену жолақтары натрийдің D сызықтары деп аталады. Шығарылатын сәуле – ауаның жарқырауының көздерінің бірі. Астрономдар натрий қабатының жоғарғы атмосферада жасанды лазерлік бағыттаушы жұлдыз жасау үшін пайдалы екенін анықтады. Бұл жұлдыз адаптивті оптикамен атмосферадағы қозғалыстарды толықтыру үшін қолданылады. Нәтижесінде оптикалық телескоптар өздерінің теориялық шешімдеріне жақын жұмыс істей алады. Натрий қабатын алғаш рет 1929 жылы американдық астроном Весто Слифер ашқан. 1939 жылы британдық-американдық геофизик Сидни Чэпман түнгі жарқырау құбылысын түсіндіру үшін реакциялық цикл теориясын ұсынды.