Кіріспе

Притвиндра Мукерджи (; 1936 жылы туған), 2003 жылы Париждегі Француз ұлттық ғылыми зерттеулер орталығының Адам және әлеуметтік ғылымдар бөлімінде (этномузыкология) зерттеуші қызметінен зейнеткерлікке шықты. Ол түрлі тақырыптар бойынша көптеген кітаптар мен жариялымдардың авторы. 2020 жылы әдебиет және білім саласындағы еңбегі үшін Үндістанның ең беделді "Падма Шри" сыйлығымен марапатталды.

Ерте өмір және білім

1936 жылы Үндістанның Калькутта қаласында Тежендранатх пен Ушарани Мукерджи отбасында дүниеге келген Мукерджи, Шри Ауробиндо ашрамының мектебінде (қазіргі Шри Ауробиндо халықаралық білім беру орталығы) білім алды. Ол бенгалдық революционер Джатиндранатх Мукерджидің (Баға Джатин) немересі.

Кәсіби және академиялық өмір

Притвиндра еңбек жолын Пондичерриде бенгал, француз және ағылшын тілдері мен әдебиетінің мұғалімі болып бастады. Ол 20 жасқа толғанға дейін Сахитя Академиясының (Жаңа Дели) оқулықтары мен антологияларында ақын ретінде есімдері тіркелген. Француз тілі мен әдебиеті саласындағы маман ретінде Альберт Камю, Сент-Джон Перс және Рене Шар сияқты француз авторларының туындыларын аударды. 1966-1970 жылдары Франция үкіметінің стипендиясымен Парижде білім алды. Сорбонна университетінде Шри Ауробиндо туралы диссертациясын дайындап, қорғады. Кейін Үндістан өркениеті мен философиясы бойынша лекция оқыды, Radio France үшін үнді мәдениеті мен музыкасы туралы бірнеше радиобағдарламалар жасады, сондай-ақ үнді және француз баспасөздерінде тілші болып жұмыс істеді. Оның келесі докторлық диссертациясы (Ph.D.), Париж IV университетінде Реймонд Аронның ғылыми жетекшілігімен жасалды. Диссертациясында 1893 жылдан 1918 жылға дейінгі Үндістанның тәуелсіздік күресінің осы кезеңі және оның рухани тамырлары талданды. 1977 жылы Үндістанның Ұлттық мұрағатының шақыруымен Тарихи деректер комиссиясының құрметті қонағы ретінде Артур Л. Башам және профессор С. Нурул Хасан сияқты тұлғалардың қатысуымен Джатиндра Натх Мукерджи және Индо-Германдық қақтығыс туралы баяндама жасады. Бұл салада Притвиндраның еңбегін профессор Амалес Трипати, Бхупендракумар Датта, доктор Джадугопал Мухопадьяй, доктор М. Н. Дас (Utkal University), профессор А. С. Бос, Самарен Рой, Бхупати Маджумдар, Басудха Чакраварти мойындады. Оның осы тақырыптағы көптеген еңбектері Үндістанның ірі тілдеріне аударылды.

Францияға келгеннен кейінгі өмір

Парижге келгеннен кейін, бірнеше жыл бойы, Калькуттаның "Деш" әдеби журналының шақыруымен Париж өмірінен алған әсерлерін жариялады ("Paris'ér chithi – Letters from Paris"), сондай-ақ Джатин Мукерджи, Баға Джатин, М. Н. Рой, Тарак Натх Дас, Дхан Гопал Мукерджи, француз революционері, бенгалдық зиялылар және поэзия мен бидің кіртіна жанры (сонымен қатар ол осы тақырыпта деректі фильм де түсірген) сияқты бірнеше мақалалар жариялады. Ол Фулбрайт стипендиясымен АҚШ-қа барып, әсіресе Вильсонның құжаттарында Үндістан революционерлері туралы көптеген материалдарды тапты. 1981 жылы Францияға оралғаннан кейін, ол 1981 жылы Франция Ұлттық ғылыми зерттеу орталығына (CNRS) жұмысқа орналасты. Ол сондай-ақ француз әдебиет аудармашылары қауымдастығының негіздеуші мүшесі болды және бірнеше жыл бұрын зейнетке шықты. Ол бенгал және француз тілдерінде бірдей мөлшерде жариялаған. Оның соңғы жұмыстарының бірі – Оңтүстік Үндістан храмдарындағы музыкалық тіреулер туралы деректі фильм (CNRS Audiovisual, Париж). 1981 жылдан бастап Притвиндра Мукерджи CNRS-тің LACITO (Этномузыкология бөлімі) құрамына қосылып, Солтүстік және Оңтүстік Үндістан музыкасының гаммаларын жан-жақты танымдық тұрғыдан зерттеумен айналысты. Белгілі автор Жак Аттали өзінің француз тіліндегі Ганди өмірбаянында (Fayard, 2007) қолжазбаларды тексергені және белсенді қатысқандығы үшін П.М.-ге алғыс айтады. Кейіннен Аттали мырза Притвиндра Мукерджиді "Франко-үнділік қайта жаралудың адамы" деп сипаттады. 2009 жылдың 1 қаңтарында Францияның Мәдениет министрі Притвиндра Мукерджиді Өнер мен әдебиет орденінің кавалері (рыцарі) дәрежесіне тағайындады. Француз академиясы (Belles Lettres) 2014 жылы Притвиндра Мукерджиді Хираяма сыйлығына (Prix Hirayama) иегер деп таңдады. 2015 жылдың 1 қаңтарында Франция Премьер-министрі, Білім министрінің ұсынысы бойынша, Притвиндра Мукерджиді Пальма академиялық орденінің кавалері (рыцарі) дәрежесіне тағайындады.